20.000 οικογένειες δημιουργούν κάθε χρόνο τον κήπο τους με παραδοσιακούς σπόρους από το Πελίτι...

- Newsroom

Του Νίκου Ασλανίδη

Πέρασαν πάνω από 20 χρόνια από τότε που γνώρισα τον Παναγιώτη Σαϊνατούδη. Ήταν η εποχή που οι ντομάτες και τα αγγουράκια άρχισαν να χάνουν τη γεύση τους και να εμφανίζονται στα σουπερμάρκετ ομοιόμορφα φρούτα και λαχανικά, χωρίς όμως νοστιμιά... Τότε ο Παναγιώτης ήταν φοιτητής στα ΤΕΙ Θεσσαλονίκης και είχε συνειδητοποιήσει πόσο σημαντική ήταν η διατήρηση των παραδοσιακών ποικιλιών και η διάδοσή τους. 

Ξεκίνησε μόνος να μαζεύει παραδοσιακούς σπόρους, αλλά γρήγορα συνάντησε κι άλλα άτομα με τους ίδιους προβληματισμούς και δημιούργησε την εναλλακτική κοινότητα Πελίτι. Στην προσπάθεια να διασώσουν τις παραδοσιακές ποικιλίες, δημιουργήθηκαν γιορτές ανταλλαγής παραδοσιακών σπόρων όπου συμμετέχουν πλέον χιλιάδες καλλιεργητές από κάθε γωνιά της Ελλάδας και το εξωτερικό. Πρόσφατα έγινε η 19η γιορτή σπόρων του Πελίτι και η 4η ολυμπιακή γιορτή σπόρων στην έδρα του Πελίτι, στο Μεσοχώρι Παρανεστίου.

Οι γιορτές αυτές όμως ξεπέρασαν τα σύνορα της χώρας και γίνονται πλέον γιορτές στη Βουλγαρία, την Κύπρο αλλά και την Τουρκία. Τον Ιούνιο του 2016 ο πατέρας Γεδεών από τη Θεολογική σχολή της Χάλκης επισκέφτηκε το Πελίτι στη Δράμα και προμηθεύτηκε σπόρους για τους κήπους της σχολής. Από τότε ξεκίνησε μία στενή συνεργασία. Τον Ιούνιο του 2017 οργανώθηκε η 1η Γιορτή Σπόρων στην Ιερά Θεολογική σχολή της Χάλκης, παρουσία του παναγιότατου οικουμενικού πατριάρχη, όπου ο ίδιος μοίρασε σπόρους από το Πελίτι στο εκκλησίασμα...

Πώς αποφάσισες να ασχοληθείς με τους παραδοσιακούς σπόρους;

Το 1991 ένας φίλος μού πρότεινε να αγοράσω ένα πακέτο με σπόρους που είχε φέρει από τη Λατινική Αμερική. Μέσα υπήρχαν καλαμπόκια που οι φυλές είχαν εξαφανιστεί και τα καλαμπόκια συνέχιζαν να υπάρχουν. Αυτό ήταν κάτι πολύ δυνατό για μένα. Με συγκλόνισε. Το 1992 στη Βαμβακούσα Σερρών -που είναι η γενέτειρά μου- βρήκα σε μία αυλή ένα μαύρο καλαμπόκι. Αυτό στάθηκε η αφορμή για να κάνω την πρώτη μου αναζήτηση για σπόρους στο χωριό μου. Αυτό είναι το καλαμπόκι που μου άλλαξε τη ζωή και η δική μου αλλαγή επηρέασε χιλιάδες ανθρώπους.

Πότε και πώς δημιούργησες το Πελίτι;

Τον Ιανουάριο του 1991 ξεκίνησα στη Θεσσαλονίκη την πρώτη ομάδα για τις παραδοσιακές ποικιλίες και το 1995 ξεκίνησα το Πελίτι. Είναι η δημιουργία ενός παιδικού ονείρου. Η ενασχόλησή μου με τις παραδοσιακές ποικιλίες τα πρώτα χρόνια ήταν καθαρά συναισθηματική. Δεν αντιλαμβανόμουν την αξία των παραδοσιακών σπόρων λογικά, αλλά περισσότερο ένιωθα ότι πρέπει να κάνω κάτι για να σωθούν. Την αξία τους την ανακάλυψα στην πορεία των χρόνων.

Οι καταναλωτές τελικά προτιμούν προϊόντα από παραδοσιακούς σπόρους ή υβρίδια;

Όταν ξεκίνησα το 1991 να ασχολούμαι με το θέμα των παραδοσιακών σπόρων, ήταν άγνωστο. Σήμερα πολλοί άνθρωποι έχουν ακούσει κάτι για το θέμα και αρκετοί παίρνουν και μια θέση. Οι καταναλωτές στρέφονται προς τις παραδοσιακές ποικιλίες, γιατί τα λαχανικά που καταναλώνουν είναι άνοστα, γιατί αισθάνονται ότι αντιστέκονται με αυτήν τους τη στάση στις εταιρείες, γιατί είναι πιο ασφαλή για την υγεία τους και την υγεία των παιδιών τους. Πλέον μπορούμε να βρούμε προϊόντα από τοπικές ποικιλίες σε όλα τα καταστήματα και σε όλες τις αγορές και αυτό ακριβώς είναι που δείχνει την αλλαγή τάσης.

Τι κινδύνους κρύβουν για την υγεία μας τα προϊόντα από υβρίδια;

Για να μπορέσουν τα υβρίδια να μας δώσουν τη μεγάλη παραγωγή που υπόσχονται, χρειάζονται μια σειρά από χημικά λιπάσματα, ένα πακέτο από δηλητήρια, γιατί είναι ευαίσθητα στις ασθένειες και μεγάλες ποσότητες νερού. Όλα αυτά επιβαρύνουν το φυσικό περιβάλλον, καταστρέφουν τη γονιμότητα του εδάφους, μειώνουν τη βιοποικιλότητα στη γεωργία, και εξαντλούν τα αποθέματα νερού. Ο αγρότης καλλιεργητής χάνει τον έλεγχο του σπόρου -μια που δεν μπορεί να κρατήσει το δικό του σπόρο για την επόμενη χρονιά- και αυτό τον οδηγεί αναγκαστικά στα μονοπώλια των σπόρων.

Τι άλλες δραστηριότητες έχετε αναπτύξει στο Πελίτι;

Το Πελίτι έχει δράσεις στην Ελλάδα, αλλά έχει ομάδες και δράσεις για το θέμα των παραδοσιακών σπόρων και στη Βουλγαρία, την Τουρκία, την Κύπρο, τις Η.Π.Α. κ.α. Εκτός από το θέμα των σπόρων, όταν έρχεται κάποιος στη γη του Πελίτι μπορεί να βιώσει την ενεργειακή αυτονομία, μια και είναι ενεργειακά αυτόνομο και όλες του οι ανάγκες του καλύπτονται από τον ήλιο, έχοντας με αυτό τον τρόπο ένα πιο χαμηλό περιβαλλοντικό αποτύπωμα.

Στην εποχή της οικονομικής κρίσης, πώς μπορεί να βοηθήσει το Πελίτι;

Την περίοδο της οικονομικής κρίσης το Πελίτι ήταν έτοιμο και οργανωμένο. Ώς το 2010 οι Έλληνες αναζητούσαν τους παραδοσιακούς σπόρους, προκειμένου να βελτιώσουν την ποιότητα της τροφής τους. Από την αρχή της κρίσης και όσο περνούσε ο καιρός όλο και περισσότεροι άνθρωποι ζητούσαν σπόρους, για να έχουν να φάνε, για να βάλουν κάτι στην κατσαρόλα τους. Το Πελίτι στηρίζει κάθε χρόνο πάνω από 20.000 οικογένειες που δημιουργούν το δικό τους κήπο και έχουν τα δικά τους λαχανικά. Βοηθώντας τους με αυτό τον τρόπο να κρατήσουν την αξιοπρέπειά τους, να βελτιώσουν τη διατροφή τους και την υγεία τους.

*Δημοσιεύθηκε στη "ΜτΚ" στις 30 Ιουνίου 2019