90η ΔΕΘ: «Κουμπαράς» τετραετίας με αστερίσκους και άθικτη την ακρίβεια

Χωρίς να προσφέρει πειστικές λύσεις και απαντήσεις στο σημερινό εξόχως επιβαρυμένο πληθωριστικό περιβάλλον, το πακέτο της ΔΕΘ ναι μεν είχε κάτι σχεδόν για όλους (αφορά σχεδόν 2,2 εκατ. πολίτες) αλλά δεν κατάφερε (ούτε και αναμενόταν) να σκιαγραφήσει ένα στιβαρό αναπτυξιακό αφήγημα ως το 2030.

Οι ανακοινώσεις του Κυριάκου Μητσοτάκη, αν και τα 2,2 δισ. ευρώ ακούγονται φαινομενικά εντυπωσιακό νούμερο, έδωσαν λίγα σε πολλούς, χάνοντας τη δυναμική και τον προσανατολισμό τους με τη διάχυση των ωφελειών σε διαφορετικές κοινωνικές ομάδες οι οποίες μία εβδομάδα μετά είναι αμφίβολο κατά πόσο το… θυμούνται.

Ελεύθεροι επαγγελματίες: Βελτιώσεις στα τεκμήρια

Στις εξαγγελίες που αφορούν το τεκμαρτό εισόδημα για τους ελεύθερους επαγγελματίες, οι αλλαγές συνοδεύονται από σημαντικούς «αστερίσκους». Παρά τις επιμέρους προσαρμογές (όπως για τα ταξί), η «τσιμπίδα» της τεκμαρτής φορολόγησης πιάνει σημαντική μερίδα επαγγελματιών.

Με βάση το ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα θα συνεχίσει να φορολογείται περίπου το 40% των επιτηδευματιών, καθώς δεν εμπίπτουν στην περίμετρο των αλλαγών στο σύστημα τεκμαρτής φορολόγησης.

Η κατάργηση των κριτηρίων του κύκλου εργασιών και της μισθοδοσίας του προσωπικού, τα οποία χρησιμοποιούνται για τον υπολογισμό του τεκμαρτού εισοδήματος των ελεύθερων επαγγελματιών και αυτοαπασχολουμένων αφορά έως 155.000 φυσικά πρόσωπα με ατομικές επιχειρήσεις, σε σύνολο περίπου 390.000 επιτηδευματιών.

Για τους αγρότες, το μέτρο του μηδενισμού του συντελεστή φορολόγησης έως τις 20.000 ευρώ αφορά 47.091 από τους συνολικά 245.907 κατ’ επάγγελμα αγρότες. Αν και αναμφίβολα δίνει ανάσες δεν αρκεί για να αναστήσει τον πρωτογενή τομέα.

Λιγότερα από 30 ευρώ καθαρά το μήνα για δημοσίους υπαλλήλους

Για πρώτη φορά μετά από 14 χρόνια, ανακοινώθηκε από τον πρωθυπουργό η καταβολή επιδόματος Χριστουγέννων, ύψους 500 ευρώ, η οποία αφορά 720.000 εργαζόμενους στο δημόσιο τομέα. Πρόκειται για μια πρόσθετη παροχή που δεν θα χορηγηθεί άμεσα, αλλά στα τέλη του 2027, δηλαδή σε 15 μήνες και η οποία, εφεξής, θα λαμβάνεται υπόψη για τον υπολογισμό των συντάξιμων αποδοχών.

Στο καθαρό εισόδημα, η ενίσχυση αυτή μεταφράζεται σε λιγότερα από 30 ευρώ καθαρά τον μήνα (που θα «καταπιεί» εύκολα η ακρίβεια) και σε καμία περίπτωση δεν δίνει απάντηση στο πάγιο αίτημα για ουσιαστική επαναφορά του 13ου και 14ου μισθού.

Συνταξιούχοι

Η υφιστάμενη μόνιμη οικονομική ενίσχυση των συνταξιούχων αυξάνεται από τα 300 στα 400 ευρώ καθαρά. Παράλληλα διευρύνεται η περίμετρός της, ώστε να καλύπτει το σύνολο των συνταξιούχων ηλικίας άνω των 65 ετών. Σύμφωνα με την παρουσίαση, προστίθενται περίπου 270.000 δικαιούχοι, με τον συνολικό αριθμό να φτάνει τα 2,2 εκατομμύρια.

Όμως, εκτός του επιδόματος των 400 ευρώ, μένουν πάνω από 300.000 δικαιούχοι, όσοι είναι κάτω των 65 ετών που αντιμετωπίζουν επίσης αυξημένες ανάγκες και αντιμετωπίζονται ως συνταξιούχοι δεύτερης κατηγορίας.

Σε σχέση με τις αυξήσεις στις κύριες συντάξεις που ανακοινώθηκαν, σύμφωνα με τους υπολογισμούς του Ενιαίου Δικτύου Συνταξιούχων, εκτιμάται ότι αυτές, δύσκολα θα υπερβούν το 2,6%. Όμως ο πληθωρισμός, με βάση τα τελευταία επίσημα στοιχεία, «τρέχει» με 3,7%.

Επενδυτές… από κούνια

H θεσμοθέτηση του λεγόμενου «κουμπαρά για τη νέα γενιά», που έκανε ίσως και τη μεγαλύτερη εντύπωση εισάγει ένα νέο εργαλείο, σε θετική κατεύθυνση, στη φαρέτρα της εγχώριας δημογραφικής πολιτικής. Πρόκειται ουσιαστικά για έναν κλειστό λογαριασμό ο οποίος ανοίγει κατά τα δύο πρώτα έτη από τη γέννηση του παιδιού με τη δέσμευση των κεφαλαίων έως την ενηλικίωσή του στο 18ο έτος. Το ζήτημα είναι πώς θα αποταμιεύει μία κοινωνία που μεγάλη της μερίδα δε βγάζει το μήνα.

Ο «κουμπαράς» αποδεικνύεται στην πράξη ένα επενδυτικό προϊόν με ρίσκο απόδοσης στα αμερικανικά πρότυπα που ανοίγει παράλληλα μια μεγάλη συζήτηση για το εισοδηματικό χάσμα στη δυνατότητα αποταμίευσης.

Στόχος είναι το πρώτα επενδυτικά προϊόντα να είναι διαθέσιμα από τις αρχές του 2027 ώστε να καλύψουν βρέφη έως 2 ετών (δηλαδή που γεννήθηκαν το 2025 ή 2026).

«Σπίτι μου 3»

Παράλληλα, το νέο πρόγραμμα χαμηλότοκων στεγαστικών δανείων «Σπίτι μου 3», ψους 2 δισ. ευρώ (θα τρέξει το 2027(, στοχεύει να διευρύνει την πρόσβαση στην πρώτη κατοικία, αλλά η περιορισμένη προσφορά κατάλληλων ακινήτων παραμένει το μεγάλο «αγκάθι», προκαλώντας προβληματισμό στην αγορά για το ενδεχόμενο η νέα ώθηση στη ζήτηση να οδηγήσει σε περαιτέρω αύξηση των τιμών.

Φθηνότερο ρεύμα 30%… ως το 2029

Tην ίδια στιγμή, βρίθει αστερίσκων και το σχέδιο για μειώσεις στα τιμολόγια ρεύματος 30% αλλά ως το 2029 με δόρατος με την πρώτη άμεση παρέμβαση να έρχεται μέσω της μείωσης των χρεώσεων των Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας (επιβάλλονται για την ηλεκτροδότηση των μη διασυνδεδεμένων νησιών, όπου το ρεύμα παράγεται ακόμη σε μεγάλο βαθμό από ακριβές πετρελαϊκές μονάδες, ώστε οι κάτοικοί τους να πληρώνουν τις ίδιες τιμές με την ηπειρωτική χώρα) από τις αρχές του 2027 και τις μεγαλύτερες μειώσεις να αναμένονται όσο αυξάνεται η συμμετοχή των ΑΠΕ και της αποθήκευσης στο ενεργειακό μείγμα.

Στην πρώτη κλίμακα κατανάλωσης, έως τις 1.600 kWh, η χρέωση ΥΚΩ μειώνεται από 6,9 ευρώ/MWh σε 3,45 ευρώ/MWh.

Θα αργήσει να φτάσει στην τσέπη το πακέτο

Το κυριότερο μειονέκτημα των εξαγγελιών έχει να κάνει με το ότι η κοινωνία θα αργήσει να επωφεληθεί πραγματικά, τουλάχιστον από τη συντριπτική πλειοψηφία των μέτρων. Ναι μεν η δημοσιονομική σταθερότητα προέχει αλλά τα νοικοκυριά πιέζονται σήμερα και όχι το 2030, έτος μέχρι το οποίο το πακέτο ακόμα θα εφαρμόζεται.

Αν το κόστος ζωής εξακολουθήσει να παίρνει την ανιούσα η κυβέρνηση θα κυνηγάει την ουρά της με μέτρα που θα αυτοακυρώνονται από την ίδια τη ζωή, τα νοικοκυριά θα μαδούν τη μαργαρίτα για το πότε θα τελειώσει ο μήνας, οι επιχειρήσεις θα βλέπουν τους τζίρους να κατρακυλούν και ο φαύλος κύκλος θα συνεχίζεται.

Αντέχει το ΑΕΠ

Πάντως οι μακροοικονομικοί δείκτες αντέχουν καθώς παρά την οριακή υποχώρηση της ανάπτυξης το δεύτερο τρίμηνο του χρόνου στο 1,9% η μέση τιμή για την ανάπτυξη το πρώτο μισό του 2026 διαμορφώθηκε στο 1,95%, δηλαδή πολύ κοντά στον επίσημο στόχο για ανάπτυξη στο 2%. Και αυτό εν μέσω κρίσης στον Περσικό και του κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ.

*Δημοσιεύτηκε στη "ΜτΚ" στις 12 - 13 Σεπτεμβρίου 2026