Ανάπλαση ΔΕΘ: Το συμφέρον της πόλης επιτάσσει συνεννόηση αντί για δημοψήφισμα

Εδώ και δύο εβδομάδες η δημόσια συζήτηση στη Θεσσαλονίκη αναλίσκεται γύρω από την πολιτική και νομική διελκυστίνδα αναφορικά με τη διενέργεια δημοψηφίσματος για την ανάπλαση της ΔΕΘ. Το θέμα προέκυψε μετά την κατάθεση από μέρους της Οργανωτικής Επιτροπής του Δημοψηφίσματος (ΟΕΔ) προς τον πρόεδρο του δημοτικού συμβουλίου, Σπύρο Βούγια, ενός καταλόγου με 23.214 ονόματα πολιτών, εγγεγραμμένων στον εκλογικό κατάλογο του Δήμου Θεσσαλονίκης. Σύμφωνα με την ΟΕΔ πρόκειται για πολίτες οι οποίοι ζητούν να γίνει δημοψήφισμα με βάση το ερώτημα: «Συμφωνείτε το εκθεσιακό κέντρο της ΔΕΘ να μετατραπεί με αποκλειστικά δημόσια χρηματοδότηση σε Μητροπολιτικό Πάρκο υψηλού πρασίνου, πολιτισμού και άθλησης, χωρίς νέες κατασκευές, και ταυτόχρονα (α) να διατηρηθούν μόνο τα περίπτερα με θεσμικά αποδεδειγμένη ιστορική αξία και μνήμη, ώστε να αποκατασταθούν και να φιλοξενούν ήπιες εκθεσιακές και πολιτιστικές δραστηριότητες και (β) οι μεγάλες εκθέσεις να μεταφερθούν σε νέες εγκαταστάσεις σε δημόσια έκταση στη Σίνδο;».

Ο Δήμος ζήτησε επιπλέον στοιχεία από την ΟΕΔ από τα οποία να προκύπτει ότι οι 23.214 έχουν πράγματι υπογράψει για τη διενέργεια δημοψηφίσματος. Η ΟΕΔ, δια των νομικών εκπροσώπων της απάντησε πως ο κατάλογος που υπεβλήθη είναι αρκετός και νομιμοποιεί πλήρως το αίτημα περί διεξαγωγής του δημοψηφίσματος. Κατόπιν αυτού ο Δήμος προσέφυγε στο Νομικό Συμβούλιο του Κράτους ζητώντας να αποφανθεί εκείνο εάν ο κατάλογος με τα 23.214 ονόματα είναι επαρκής προκειμένου να προχωρήσει στην προκήρυξη του δημοψηφίσματος. Αυτή εν συντομία είναι η ιστορία των δύο τελευταίων εβδομάδων γύρω από τη συγκεκριμένη υπόθεση.

Δύο εκθεσιακά κέντρα

Όποια κι αν είναι η απάντηση του ΝΣΚ, στην υποτιθέμενη περίπτωση που αυτή θα εκδοθεί έγκαιρα, στις 30 Μαρτίου ο Δήμος είναι υποχρεωμένος να φέρει το θέμα προς συζήτηση στο δημοτικό συμβούλιο, με βάση τις προθεσμίες που προβλέπει ο νόμος 4555/2018. Για την οικονομία της συζήτησης ας υποθέσουμε ότι το δημοτικό συμβούλιο αποφασίζει να γίνει το δημοψήφισμα. Το επόμενο, κρίσιμο ερώτημα στο οποίο θα κληθεί να απαντήσει θα αφορά τη διατύπωση του ερωτήματος. Το προτεινόμενο από την ΟΕΔ έχει ορισμένες σοβαρές ασάφειες, ως προς τα κτίρια τα οποία προτείνεται να διατηρηθούν, θεωρώντας ότι είναι «διατηρητέα», καθώς και ως προς τις εκθέσεις οι οποίες θα παραμείνουν στο κέντρο, αλλά και αυτές που θα πάνε στη Σίνδο. Το μεγαλύτερο πρόβλημα, ωστόσο, του συγκεκριμένου ερωτήματος, είναι η πρόταση για την κατασκευή νέου (συμπληρωματικού;) εκθεσιακού κέντρου στη Σίνδο καθώς ο ιδιοκτήτης της έκτασης, το Διεθνές Πανεπιστήμιο, δια του πρύτανη Σταμάτη Αγγελόπουλου ξεκαθάρισε ότι αυτή δεν παραχωρείται. Συνεπώς, η Σίνδος θα πρέπει αναγκαστικά να φύγει από τη μέση και η νέα διατύπωση ως προς το (β) σκέλος του ερωτήματος να γίνει ενδεχομένως: «οι μεγάλες εκθέσεις να μεταφερθούν σε νέες εγκαταστάσεις εκτός πόλης».

Το πραγματικό δίλημμα

Το «σπάσιμο» του εκθεσιακού κέντρου σε δύο μέρη, ένα στο κέντρο για τις «ήπιες» εκθέσεις και ένα εκτός πόλης για τις μεγάλες, δηλαδή την Agrotica και την Zootechnia, εκτός από πρωτότυπη, μιας και δεν υπάρχει ανάλογο προηγούμενο, είναι και εξαιρετικά προβληματική. Ο λόγος είναι ότι το εκθεσιακό κέντρο εκτός πόλης είναι αδύνατον να καταστεί οικονομικά βιώσιμο φιλοξενώντας μία έκθεση το χρόνο (θυμίζω ότι Agrotica και Zootechnia γίνονται ανά διετία). Συνεπώς, το ενδεδειγμένο ερώτημα του δημοψηφίσματος θα ήταν: «Συμφωνείτε να μετεγκαταθεί η ΔΕΘ εκτός πόλης και στο σημερινό χώρο να γίνει μητροπολιτικό πάρκο;». Πάνω σε αυτό το δίλημμα, άλλωστε, θεμελιώθηκε η κοινωνική αντίδραση στο αρχικό, φαραωνικό και καταστροφικό σχέδιο ανάπλασης της ΔΕΘ όταν ως βασικό αίτημα προβάλλονταν η πλήρης μετεγκατάσταση της ΔΕΘ στη Σίνδο. Αντίδραση η οποία βρήκε στη συνέχεια πολιτική έκφραση στο αίτημα για δημοψήφισμα το οποίο, σε συνδυασμό και με την απροθυμία του κατασκευαστικού κλάδου να αναλάβει, μέσω ΣΔΙΤ, το έργο της ανάπλασης, συμπεριλαμβανομένου του real estate, εξανάγκασε την κυβέρνηση σε αναδίπλωση.

Ομοιότητες και διαφορές

Η ακύρωση του αρχικού σχεδίου είναι από μόνη της μία μεγάλη επιτυχία. Έφυγε από τη μέση το ξενοδοχείο και το εμπορικό-επιχειρηματικό κέντρο, περιορίστηκε το μέγεθος του εκθεσιακού κέντρου, διπλασιάστηκε η αδόμητη έκταση από τα 60 στα 120 στρ., μειώθηκε η δυναμικότητα των υπόγειων χώρων στάθμευσης από 2.500 σε 660 αυτοκίνητα, εγκαταλείφθηκε το ΣΔΙΤ και η ανάπλαση θα γίνει με δημόσιους και κοινοτικούς πόρους. Έτσι, σήμερα, βρίσκονται ενώπιον των πολιτών δύο προτάσεις οι οποίες παρουσιάζουν πολλές ομοιότητες και ελάχιστες διαφορές.

Η πρόταση του Υπερταμείου προβλέπει δύο καινούρια εκθεσιακά περίπτερα και ανακαίνιση του «Ι. Βελλίδης» για συνεδριακό κέντρο, αφήνοντας χώρο για πάρκο έκτασης 120 στρ. Η πρόταση του δημοψηφίσματος δεν θέλει καινούρια κτίρια, προτείνει ανακαίνιση κάποιων «διατηρητέων», αφήνοντας 150 στρ., σύμφωνα με τους υπολογισμούς της ΟΕΔ, για πάρκο. Υπάρχει συνεπώς μία διαφορά 30 στρ. στις δύο προτάσεις.

Επίσης, το Υπερταμείο θέλει όλες οι εκθέσεις να γίνονται στο κέντρο, η ΟΕΔ θέλει μόνο τις «ήπιες», οι οποίες όμως αντιστοιχούν στο 80% της εκθεσιακής δραστηριότητας.

Οι τέσσερις νέοι στόχοι

Με βάση τα ανωτέρω, και μετά την υπαναχώρηση της κυβέρνησης από το αρχικό σχέδιο, οι δύο προτάσεις είναι παρόμοιες, ως προς την κεντρική φιλοσοφία τους. Οι μικρές διαφορές που υπάρχουν δεν είναι αγεφύρωτες ώστε να δικαιολογείται η προσφυγή στη λαϊκή ετυμηγορία. Θα είναι περισσότερο χρήσιμο για τη Θεσσαλονίκη εάν οι δύο πλευρές, εν προκειμένω ο Δήμος και η ΟΕΔ καθίσουν στο ίδιο τραπέζι και συνεννοηθούν με στόχο τη μεγιστοποίηση των ωφελημάτων υπέρ της πόλης. Διότι υπάρχουν ακόμη σημαντικοί στόχοι οι οποίοι μπορούν, και πρέπει, μέσα από κοινή δράση, να επιτευχθούν.

Στόχοι όπως:

1. Να αυξηθεί ο προϋπολογισμός του έργου κατά είκοσι με τριάντα εκατομμύρια προκειμένου να γίνει ένα καινούριο συνεδριακό κέντρο, αρχιτεκτονικά εφάμιλλο των δύο νέων εκθεσιακών περιπτέρων ώστε να εξαφανιστεί το έκτρωμα του «Ι. Βελλίδης».
2. Να προχωρήσει τάχιστα η διαδικασία παραχώρησης στο δήμο της έκτασης των περίπου 12 στρ. της όμορης προς τη ΔΕΘ, Αγίας Φωτεινής ώστε να μετατραπεί αμέσως σε πάρκο.
3. Να εκδοθεί νέο Προεδρικό Διάταγμα στο οποίο να αποτυπώνεται το καινούριο Ειδικό Πολεοδομικό Σχέδιο, ώστε να καταργηθεί το παλιό το οποίο είναι ακόμη σε ισχύ, προκειμένου να αποκλειστεί κάθε ενδεχόμενο τσιμεντοποίησης των αδόμητων χώρων στο μέλλον.
4. Να υπάρξει κατάλληλη χωροθέτηση των νέων εγκαταστάσεων ώστε ο αδόμητος χώρος να είναι ενιαίος για να μπορεί να λειτουργήσει ως μητροπολιτικό πάρκο.

Η Θεσσαλονίκη έχει πολλά περισσότερα να κερδίσει μέσα από τη συνεννόηση και την κοινή δράση, παρά από μία άσκοπη αντιπαράθεση. Μεγαλύτερο κέρδος, ακόμα και από τη μεγιστοποίηση των ωφελημάτων όσον αφορά την ανάπλαση της ΔΕΘ, είναι ότι η πόλη πιστώνεται την πολιτική επιτυχία της ματαίωσης ενός καταστροφικού σχεδίου, στέλνοντας το μήνυμα ότι κανένα Υπερταμείο και καμία κυβέρνηση δεν μπορεί να αποφασίζει ερήμην της. Επιτυχία που, ας μην το λησμονούμε, προήλθε από την κοινή αντίδραση, όπως την εξέφρασε ο καθένας, αναλόγως της θέσης και των δυνατοτήτων του.

*Δημοσιεύτηκε στη "ΜτΚ" στις 15/3/2026