Του Κώστα Φάλαγγα
Η Θεσσαλονίκη, γαστρονομική πρωτεύουσα της χώρας, είναι και μία από τις τέσσερις μεγαλύτερες πύλες εισόδου της, με το αεροδρόμιο «Μακεδονία» να συγκεντρώνει περί το 8% των διεθνών αεροπορικών αφίξεων. Κι όμως, πέρα από την πόλη και πέρα από τις παραλίες της Χαλκιδικής, η Mακεδονική ενδοχώρα παραμένει τουριστικά υποαξιοποιημένη. Εκεί, στους αμπελώνες της Νάουσας, του Αμυνταίου, της Γουμένισσας και της Δράμας, βρίσκεται ένα από τα πιο ώριμα αγροτουριστικά ατού της Ελλάδας: οι Δρόμοι του Κρασιού της Βορείου Ελλάδος, το παλαιότερο οργανωμένο δίκτυο οινικών διαδρομών της χώρας, με σημαία το ξινόμαυρο της Νάουσας.
Δεν είναι μαγική λύση, είναι σχέση εμπιστοσύνης
Ο αγροτουρισμός δεν είναι ένα ακόμη «Ελ Ντοράντο» που θα μετατρέψει αυτόματα κάθε χωριό σε προορισμό. Η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι η επιτυχία ενός τέτοιου εγχειρήματος κρίνεται εξίσου από το πόσα έσοδα δημιουργεί όσο και από το πόσο ωφελεί την τοπική κοινότητα.
Ο καθηγητής Louis Jolin συνοψίζει τη βιωσιμότητα σε τρεις πυλώνες: σεβασμό στην ταυτότητα του τόπου, πραγματικά οφέλη για τους κατοίκους και ουσιαστική συμμετοχή τους στις αποφάσεις. Ο ντόπιος δεν είναι απλώς εργατικό δυναμικό, είναι κομμάτι της ίδιας της εμπειρίας που αναζητά ο ταξιδιώτης.
Τι κάνουν οι ανταγωνιστές μας
Η σύγκριση με τρεις κορυφαίους μεσογειακούς προορισμούς είναι αποκαλυπτική.
Στην Ιταλία, ο θεσμός του agriturismo αριθμούσε το 2024 περίπου 26.100 αδειοδοτημένες επιχειρήσεις, σχεδόν διπλάσιες από το 2014, με αιχμή τη γαστρονομία «from farm to fork».
Στη Γαλλία, το δίκτυο Gîtes de France ιδρύθηκε το 1955 ακριβώς για να αναχαιτίσει την ερήμωση της υπαίθρου, και σήμερα αριθμεί 55.000 καταλύματα, 27,2 εκατομμύρια διανυκτερεύσεις και τζίρο περί τα 2,2 δισεκατομμύρια ευρώ.
Στην Ισπανία, το turismo rural προσέλκυσε το 2024 πάνω από 4,7 εκατομμύρια ταξιδιώτες, με τους ξένους να αυξάνονται κατά 13,5%. Κοινό μάθημα και των τριών: η αυθεντικότητα, πιστοποιημένη και οργανωμένη, πουλάει.
Το δρομολόγιο για τη Μακεδονία
Από τα μοντέλα αυτά προκύπτουν συγκεκριμένα μαθήματα.
Πρώτον, χρειάζεται ένα αναγνωρίσιμο σήμα ποιότητας. Η Ελλάδα διαθέτει ήδη το Ειδικό Σήμα Αγροτουρισμού και μένει η ευρεία υιοθέτησή του.
Δεύτερον, ο οίνος και η γαστρονομία ως αιχμή: οι οκτώ οινικές διαδρομές της Βορείου Ελλάδος, το ξινόμαυρο, τα ροδάκινα της Ημαθίας και της Πέλλας και η πλούσια μακεδονική κουζίνα αποτελούν ακριβώς την εμπειρία «από το χωράφι στο πιάτο» που εκτόξευσε την Ιταλία.
Τρίτον, η ισχυρή ψηφιακή παρουσία: μια κομψή διαδικτυακή πύλη με ιστορίες, εικόνες και βίντεο είναι σήμερα το κανάλι μέσω του οποίου ο επισκέπτης επιλέγει προορισμό, ενώ οι ίδιοι οι ταξιδιώτες γίνονται πρεσβευτές μέσα από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Η Θεσσαλονίκη, ως αστικό κέντρο με εκατομμύρια επισκέπτες, μπορεί να τους μετατρέψει σε επισκέπτες της υπαίθρου με ολιγόωρες οινογαστρονομικές αποδράσεις.
Και, πάνω απ' όλα, η τοπική κοινωνία πρέπει να συμμετέχει εξαρχής στον σχεδιασμό, όχι ως θεατής αλλά ως συνδιαμορφωτής.
Όπως ορίζει και η τουριστική πολιτική του Κεμπέκ, βιώσιμος είναι ο τουρισμός που αξιοποιεί βέλτιστα τους πόρους, σέβεται την αυθεντικότητα των κοινοτήτων και αποφέρει οφέλη σε όλους.
Το ζητούμενο δεν είναι απλώς να έρθει ο επισκέπτης, αλλά να μείνει μια μέρα παραπάνω και να αφήσει το αποτύπωμά του στην τοπική οικονομία.
Η Μακεδονία έχει ήδη το δίκτυο, το προϊόν και την ιστορία. Χρειάζεται να συνδέσει, με αυτοπεποίθηση, την πόλη με τον αμπελώνα, μετατρέποντας τη Θεσσαλονίκη σε αφετηρία και όχι σε τελικό προορισμό.
*Ο Κώστας Φάλαγγας είναι ξενοδόχος (5*), μέλος του Δ.Σ. του Επιμελητηρίου Ρεθύμνης και σύμβουλος management ξενοδοχείων & τουρισμού (kostasfalangas.com)
Βιβλιογραφία
1. ΙΝΣΕΤΕ / SETE, μελέτη διεθνών αεροπορικών αφίξεων 2023 και 2024 (το αεροδρόμιο «Μακεδονία» περί το 8% των διεθνών αφίξεων, 4η πύλη της χώρας).
2. Τράπεζα της Ελλάδος και ΕΛΣΤΑΤ, εθνικά μεγέθη τουρισμού 2025.
3. Δρόμοι του Κρασιού της Βορείου Ελλάδος / ΕΝΟΑΒΕ και Ένωση Ξενοδόχων Θεσσαλονίκης, οκτώ οινικές διαδρομές και ξινόμαυρο Νάουσας (visitgreece.gr, thessalonikihotels.travel).
4. ISTAT (Ιταλία), Gîtes de France και MKG Consulting (Γαλλία), INE (Ισπανία), συγκριτικά μεγέθη αγροτουρισμού 2024.
5. ΟΟΣΑ, εκθέσεις τουριστικής πολιτικής, και Louis Jolin / Πολιτική Τουρισμού Κεμπέκ (από τα συνημμένα άρθρα πλαισίου).
