Χαλκιδική: Ποιοι ήταν οι 12 νεκροί που θάφτηκαν αλυσοδεμένοι στην αρχαία Άκανθο; (φωτ.)

- Newsroom

Ένα ζευγάρι σκουριασμένων σιδερένιων δεσμών, που συνδέονται μεταξύ τους με μια μεταλλική ράβδο, αποκαλύπτει μια από τις πιο σκοτεινές και λιγότερο γνωστές ιστορίες της αρχαίας Χαλκιδικής.

Το αρχαιολογικό εύρημα, που ανήκει στη συλλογή του Αρχαιολογικού Μουσείου Πολυγύρου, προέρχεται από το νεκροταφείο της αρχαίας Ακάνθου, στη σημερινή Ιερισσό.

Δεν πρόκειται για ένα συνηθισμένο αντικείμενο. Είναι οι λεγόμενες «πέδες», σιδερένια δεσμά που χρησιμοποιούνταν για τον περιορισμό των κινήσεων ενός ανθρώπου.

Δευτέρα 10 Αυγ 2026, 17:48

Ο αρχαίος αυλός της Ακάνθου στο Χόλιγουντ: Ο ήχος της Χαλκιδικής στο «The Odyssey» του Christopher Nolan

ΒΟΡΕΙΑ ΕΛΛΑΔΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Το συγκλονιστικό στοιχείο είναι ότι οι αρχαιολόγοι δεν εντόπισαν μόνο ένα τέτοιο περιστατικό. Δώδεκα νεκροί βρέθηκαν θαμμένοι με σιδερένια δεσμά στα πόδια τους, χωρίς κανένα ταφικό κτέρισμα.

Οι συγκεκριμένες ταφές χρονολογούνται μεταξύ του 4ου και του 3ου αιώνα π.Χ., ενώ τα δεσμά που έχουν παρουσιαστεί από το Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης τοποθετούνται στα τέλη του 4ου και στις αρχές του 3ου αιώνα π.Χ.

Ποιοι ήταν οι άνθρωποι που οδηγήθηκαν δεμένοι στον τάφο;

Το ερώτημα παραμένει αναπάντητο.

Οι αρχαιολόγοι έχουν διατυπώσει διαφορετικές θεωρίες για την ταυτότητα των δεσμωτών της Ακάνθου.

Μία εκδοχή υποστηρίζει ότι επρόκειτο για δούλους που είχαν τιμωρηθεί. Μια άλλη συνδέει τα δεσμά με την αντιμετώπιση ανθρώπων που παρουσίαζαν βίαιη συμπεριφορά, ενώ υπάρχει και η πιθανότητα οι νεκροί να ήταν κατάδικοι που πέθαναν κατά τη διάρκεια της ποινής τους.

Ιδιαίτερο ιστορικό ενδιαφέρον παρουσιάζει μία ακόμη θεωρία, που συνδέει τους δεσμώτες με την εποχή του Μεγάλου Αλεξάνδρου.

Σύμφωνα με αυτή την υπόθεση, ενδέχεται να ήταν Έλληνες μισθοφόροι που είχαν πολεμήσει στο πλευρό των Περσών στη μάχη του Γρανικού, το 334 π.Χ.

Ο Αρριανός αναφέρει ότι μετά την ήττα των Περσών Έλληνες μισθοφόροι τιμωρήθηκαν με καταναγκαστική εργασία υπό δεσμά.

Ωστόσο, καμία από τις παραπάνω θεωρίες δεν έχει αποδειχθεί οριστικά. Τα αρχαιολογικά δεδομένα δεν επαρκούν για να προσδιοριστεί με βεβαιότητα η ταυτότητα ή η αιτία της τιμωρίας των συγκεκριμένων ανθρώπων.

Ένα νεκροταφείο με περισσότερες από 13.200 ταφές

Η αρχαία Άκανθος υπήρξε σημαντική πόλη της Χαλκιδικής, με ιστορία που ξεκινά από τον 7ο αιώνα π.Χ.

Το εκτεταμένο νεκροταφείο της βρίσκεται κάτω από τη σημερινή Ιερισσό και αποτελεί μία από τις σημαντικότερες πηγές πληροφοριών για την καθημερινή ζωή, τις κοινωνικές διακρίσεις και τις ταφικές συνήθειες των κατοίκων της.

Σύμφωνα με την Εφορεία Αρχαιοτήτων Χαλκιδικής και Αγίου Όρους, η νεκρόπολη καταλαμβάνει περίπου 60 στρέμματα, ενώ οι σωστικές ανασκαφές έχουν φέρει στο φως περισσότερες από 13.200 ταφές.

Ανάμεσα σε τάφους παιδιών, γυναικών και ανδρών, με αγγεία, κοσμήματα και προσωπικά αντικείμενα, οι ταφές των δεσμωτών ξεχωρίζουν για τη σκληρότητα της εικόνας τους και την απουσία κτερισμάτων.

Η σιωπηλή μαρτυρία των σιδερένιων δεσμών

Τα δεσμά της Ακάνθου έχουν ιδιαίτερη αρχαιολογική αξία, καθώς αποτελούν υλική μαρτυρία πρακτικών περιορισμού και τιμωρίας στην αρχαιότητα.

Οι αρχαιολόγοι έχουν αναγνωρίσει διαφορετικούς τύπους πεδών. Σε έναν τύπο οι κρίκοι συνδέονταν πιθανότατα με σχοινί που δεν διασώθηκε, ενώ σε άλλον υπήρχε μεταλλική ράβδος που ένωνε τους δύο κρίκους.

Αυτός ο δεύτερος τύπος διακρίνεται και στη φωτογραφία του εκθέματος.

Περισσότερο από δύο χιλιετίες μετά, το εύρημα εξακολουθεί να προκαλεί ερωτήματα.

Ήταν οι άνθρωποι αυτοί εγκληματίες, αιχμάλωτοι, δούλοι ή θύματα μιας ιδιαίτερα αυστηρής κοινωνικής μεταχείρισης;

Η αρχαιολογία δεν έχει ακόμη δώσει οριστική απάντηση.

Εκείνο που γνωρίζουμε είναι ότι δώδεκα άνθρωποι της αρχαίας Ακάνθου οδηγήθηκαν στην τελευταία τους κατοικία με τα πόδια δεμένα.

Και οι σιδερένιες πέδες, αιώνες αργότερα, εξακολουθούν να αποτελούν τη σιωπηλή μαρτυρία της μοίρας τους.

ΠΗΓΗ: xalkidikipolitiki.com