Διαγωνισμός INTERREG - ΠΑΜΑΚ: Το προσωπικό του βίωμα τον ανέβασε στο βάθρο του νικητή

Ο Ορέστης Σεβαστόπουλος, φοιτητής του Τμήματος Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών του Πανεπιστημίου Μακεδονίας, έγραφε από καρδιάς για την Ευρώπη που οραματίζεται και επιθυμεί, και έλαβε το πρώτο βραβείο στον διαγωνισμό INTERREG «Πολιτική Συνοχής και Διασυνοριακή Συνεργασία μέσα από τα μάτια των φοιτητών», που συνδιοργανώθηκε από τη Ειδική Υπηρεσία INTERREG 2021-2027 και το Τμήμα Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών του ΠΑΜΑΚ. Ο φοιτητικός διαγωνισμός γραπτού λόγου διοργανώθηκε από την υπηρεσία διαχείρισης προγραμμάτων INTERREG σε συνεργασία με το Τμήμα Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών, στο πλαίσιο του εορτασμού των 35 χρόνων των προγραμμάτων INTERREG στην Ευρώπη, και των 20 χρόνων λειτουργίας της Υπηρεσίας στη Θεσσαλονίκη. Στον διαγωνισμό έλαβαν μέρος συνολικά 19 φοιτητές/τριες του Τμήματος, με τον κ. Σεβαστόπουλο να λαμβάνει το πρώτο βραβείο!

Η συμμετοχή του στον διαγωνισμό, όπως περιγράφει, δεν πηγάζει από τεχνική εξειδίκευση αλλά από το προσωπικό του ενδιαφέρον για τα σύγχρονα πολιτικά τεκταινόμενα και τις κοινωνικές τους προεκτάσεις σε ευρωπαϊκό και παγκόσμιο επίπεδο. «Ως φοιτητής αλλά και ως ενεργός πολίτης με κινητική αναπηρία, βιώνω καθημερινά τις ανισότητες, τους αποκλεισμούς και την έλλειψη προσβασιμότητας. Καταστάσεις που η Πολιτική Συνοχής φιλοδοξεί να αμβλύνει. Θέτω, λοιπόν, το ερώτημα: Πόσο ουσιαστικά αγγίζουν οι ευρωπαϊκές πολιτικές τη ζωή των ανθρώπων που βιώνουν τον αποκλεισμό; Και ποια είναι η θέση της νέας γενιάς σε αυτήν την προσπάθεια;».

Εδαφική συνοχή

Όπως μετέφερε και στο κείμενο που τον έχρισε νικητή, «η έννοια της εδαφικής συνοχής στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αν και συχνά παραμένει αφηρημένη για την ευρύτερη κοινωνία, στην ουσία της αποτυπώνει τη βαθύτερη προσπάθεια της Ευρώπης να χτίσει ένα ενιαίο, συνεκτικό σύνολο. Μία ήπειρο όχι μόνο χωρίς εσωτερικά σύνορα αλλά και χωρίς αόρατα εμπόδια: Κοινωνικά, οικονομικά, περιβαλλοντικά. Στην πράξη, η εδαφική συνοχή δεν αφορά μόνο τις γεωγραφικές ισορροπίες αλλά και τη δίκαιη κατανομή ευκαιριών και πόρων, με στόχο καμία περιοχή να μη μένει πίσω. Για εμάς, τους νέους ανθρώπους που μεγαλώνουμε σε ένα περιβάλλον πολλαπλών κρίσεων -οικονομικών, κλιματικών, κοινωνικών- η έννοια αυτή δεν είναι πολυτέλεια είναι ανάγκη».

Εξηγεί πως τα διασυνοριακά και διακρατικά προγράμματα, όπως το INTERREG, ενσαρκώνουν ακριβώς αυτήν την προσπάθεια γεφύρωσης κενών μεταξύ περιοχών. Ωστόσο, η πραγματική τους αξία δεν μετριέται μόνο σε ποσοτικά αποτελέσματα ή απορρόφηση κονδυλίων. «Η επιτυχία τους κρίνεται στο πώς βελτιώνουν τη ζωή των κατοίκων των συνόρων, στο αν δημιουργούν νέες γέφυρες συνεργασίας και στην ικανότητά τους να ενισχύουν την κοινωνική συνοχή. Ειδικά για περιοχές όπως η Βόρεια Ελλάδα, όπου η εγγύτητα με τα Βαλκάνια αποτελεί πρόκληση και ευκαιρία ταυτόχρονα, τα προγράμματα αυτά μπορούν να ενισχύσουν την οικονομική ανάπτυξη, την περιβαλλοντική διαχείριση αλλά και τη διαπολιτισμική κατανόηση». Δεν παραλείπει να αναφέρει, ωστόσο, ότι πολλές φορές τα προγράμματα αυτά παραμένουν άγνωστα στο ευρύ κοινό, με έργα που υλοποιούνται τεχνοκρατικά, χωρίς ουσιαστική συμμετοχή της κοινωνίας.

Έργα… μη προσβάσιμα

Επισημαίνοντας ότι το INTERREG έχει τη δυνατότητα να αποτελέσει εργαλείο αλλαγής στις σύγχρονες προκλήσεις (να αντιμετωπίσει την κλιματική κρίση, να μειώσει τις κοινωνικές ανισότητες, να στηρίξει την ψηφιακή μετάβαση) λέει πως είναι αναγκαίο να υπάρξει αλλαγή αντίληψης. «Ως φοιτητής με κινητική αναπηρία, δεν μπορώ να μη συνδέσω την προσωπική μου εμπειρία με τον δημόσιο λόγο. Έχω βρεθεί σε έργα που χρηματοδοτήθηκαν από την Πολιτική Συνοχής -πλατείες, δημόσιοι χώροι, πολιτιστικές διαδρομές- που όμως δεν ήταν ούτε κατά διάνοια προσβάσιμα. Αυτά δεν είναι ‘λεπτομέρειες’, είναι κρίσιμα ζητήματα κοινωνικής δικαιοσύνης. Πιστεύω βαθιά πως η Πολιτική Συνοχής πρέπει να βλέπει όχι τον μέσο πολίτη αλλά τον πιο αποκλεισμένο. Αν ένα έργο δεν περιλαμβάνει τον πιο αόρατο, τον ηλικιωμένο, τον φοιτητή με αναπηρία, τον μετανάστη, τον άνεργο, τότε έχει αποτύχει στον στόχο του, όσα τεχνικά κριτήρια κι αν πληροί».

Η θέση της νεολαίας

Ο ίδιος ανέδειξε στην εργασία του και τη θέση που οφείλει να έχει η νέα γενιά. «Δεν αρκεί να είμαστε οι ωφελούμενοι των έργων, πρέπει να γίνουμε οι συνδιαμορφωτές. Η ενεργή συμμετοχή φοιτητών, ερευνητών, νέων επαγγελματιών σε διαδικασίες σχεδιασμού και αξιολόγησης προγραμμάτων θα μπορούσε να φέρει φρέσκια οπτική, δημιουργικότητα, και πάνω απ’ όλα νομιμοποίηση. Αν θέλουμε ένα INTERREG που να ανταποκρίνεται στις ανάγκες του αύριο, τότε πρέπει να δώσουμε φωνή στη γενιά που θα το ζήσει. Η Πολιτική Συνοχής δεν είναι απλώς ευρωπαϊκό κονδύλι. Είναι όραμα για μία πιο δίκαιη Ευρώπη».

Μεταφέροντας το προσωπικό του βίωμα εξηγεί πως κατάφερε, χάρη στη συνοδεία και προσωπική στήριξη συμφοιτητή του, να συμμετάσχει στο πρόγραμμα Erasmus+ Discovery EU. «Γνώρισα στην πράξη τι σημαίνει συμπερίληψη, βιωσιμότητα και ευρωπαϊκή εμπειρία. Μαζί με άλλους πέντε νέους, οικονομικά ευάλωτους ή με μεταναστευτική καταγωγή, ταξιδέψαμε με τρένα σε πόλεις της κεντρικής Ευρώπης, χωρίς εμπόδια και με πραγματική αίσθηση ελευθερίας. Αυτή η εμπειρία με έκανε να σκεφτώ πως η Πολιτική Συνοχής και το INTERREG οφείλουν να επενδύσουν περισσότερο στην έννοια της προσβασιμότητας, όχι μόνο στην υποδομή αλλά και στην πληροφόρηση, τη συνοδεία, την εξατομικευμένη στήριξη».

Κοινωνική στόχευση

Ο κ. Σεβαστόπουλος μέσα από την εργασία του ανέδειξε πως πρέπει να υπάρξουν περισσότερες διασυνοριακές δράσεις που να στοχεύουν σε ευάλωτες ομάδες, με πραγματική κοινωνική στόχευση και όχι μόνον σε αναπτυξιακά έργα. «Το INTERREG πρέπει να γίνει πιο ορατό στους πολίτες μέσα από εκπαιδευτικές πρωτοβουλίες, συμμετοχικά εργαστήρια, προγράμματα για τη νεολαία. Η Πολιτική Συνοχής πρέπει να είναι κάτι που το ζεις όχι μόνο που το διαβάζεις. Η Πολιτική Συνοχής και τα προγράμματα όπως το INTERREG δεν είναι απλώς ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες χρηματοδότησης, αλλά μέσα για να φέρουν πιο κοντά ανθρώπους, περιοχές και οράματα. Μέσα από την προσωπική μου εμπειρία αλλά και την αναλυτική ματιά ενός νέου φοιτητή με κοινωνική ευαισθησία, κατέληξα στο συμπέρασμα ότι οι πολιτικές αυτές έχουν νόημα μόνο όταν είναι συμπεριληπτικές, προσβάσιμες και κοινωνικά στοχευμένες».

*Δημοσιεύτηκε στη "ΜτΚ" στις 2/11/25