Διάστημα: «Η Ευρώπη πρέπει να αποκτήσει αυτονομία στον διαστημικό τομέα», λέει Ελληνίδα αστροφυσικός

- Newsroom

Η Διεθνής Διάσκεψη Κορυφής για το Διάστημα που διοργανώθηκε την περασμένη Τετάρτη και Πέμπτη στο Παρίσι αποτέλεσε ένα σημαντικό πεδίο συζητήσεων μεταξύ εκπροσώπων χωρών, επιστημόνων και επιχειρήσεων για το μέλλον της Ευρώπης στον διαστημικό τομέα. Στη Σύνοδο, που είχε ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την Ελλάδα, καθώς ανακοινώθηκε ο πρώτος Έλληνας αστροναύτης, συμμετείχε η διακεκριμένη αστροφυσικός, Αθηνά Κουστένη, διευθύντρια ερευνών στο γαλλικό Εθνικό Κέντρο Επιστημονικής Έρευνας (CNRS), η οποία εκπροσώπησε παράλληλα το Ελληνικό Κέντρο Διαστήματος.

   «Ήταν πολύ σημαντική αυτή η Διάσκεψη για την Ευρώπη, γιατί πρέπει στην Ευρώπη να αποκτήσουμε αυτή την αυτονομία στον διαστημικό τομέα, που θα μας επιτρέψει στο μέλλον να μπορέσουμε να αντιμετωπίσουμε τις συνθήκες που ζούμε, τους πολέμους, τις αντιξοότητες, τις διαφορές μεταξύ των εθνών», επισημαίνει η κ. Κουστένη μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ από το Grand Palais του Παρισιού, όπου διεξαγόταν η Διάσκεψη.

   Όπως παρατηρεί, «είμαστε όλο και πιο κοντά στο να επιτύχουμε αυτή την αυτονομία, από την άποψη ότι αυτού του είδους οι Σύνοδοι φέρνουν τον κόσμο μαζί». Η ίδια εντόπισε σημαντικά δείγματα «συναίνεσης» μεταξύ των χωρών όχι μόνο της Ευρώπης, αλλά και χωρών της Αφρικής και του Καναδά, που συμμετείχαν. «Όλοι έχουν το ίδιο πνεύμα και αυτό με ευχαριστεί ιδιαίτερα. Πιστεύω ότι χρειαζόμασταν αυτού του είδους τη Σύνοδο γιατί πρέπει να δείξουμε ομοψυχία», συμπληρώνει και εκφράζει παράλληλα την ικανοποίησή της για την ισότιμη συμμετοχή της Ελλάδας.

   Η συγκεκριμένη Διάσκεψη είχε ξεχωριστό ενδιαφέρον για την Ελλάδα με την ανακοίνωση από τον πρωθυπουργό, Κυριάκο Μητσοτάκη, του πρώτου Έλληνα αστροναύτη, Αδριανού Γολέμη. «Είναι σημαντικό ότι θα έχουμε τη δυνατότητα να στείλουμε δικό μας αστροναύτη, ο οποίος θα μπορέσει να κάνει πειράματα στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό. Με τα πειράματα αυτά μπορούμε να αυξήσουμε τις επιστημονικές μας δυνατότητες, όχι μόνο για τους επιστήμονες, αλλά και για τη βιομηχανία μας», επισημαίνει η κ. Κουστένη, μέλος του ΔΣ του Ελληνικού Κέντρου Διαστήματος.

Παρασκευή 11 Σεπ 2026, 14:48

Αδριανός Γολέμης: «Είναι τιμή και χαρά που θα εκπροσωπήσω την Ελλάδα στο Διάστημα»

ΚΟΙΝΩΝΙΑ

   Μάλιστα, η ίδια συμμετέχει στην επιλογή των πειραμάτων που έχουν προτείνει Έλληνες επιστήμονες να γίνουν επάνω στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό. «Προτείνουμε πειράματα που να είναι καινούρια και να έχουμε τις δυνατότητες στην Ελλάδα να τα υποστηρίξουμε με τους επιστήμονές μας και τη βιομηχανία μας», υπογραμμίζει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ. Τα πειράματα, όπως εξηγεί, θα σχετίζονται με την Ιατρική, το πώς αντιδρά το ανθρώπινο σώμα στη μικροβαρύτητα, τη μέτρηση της ραδιενέργειας και την Επιστήμη των Υλικών. 

   Η Ελλάδα, σύμφωνα με την κ. Κουστένη, έχει τη δυνατότητα να διαδραματίσει κομβικό ρόλο στο διεθνές διαστημικό περιβάλλον. «Η Ελλάδα έχει πολλά πλεονεκτήματα: διαθέτει δικούς της δορυφόρους, οι επιστήμονές μας συμμετέχουν σε διαστημικές αποστολές και επίσης, διαθέτει δεδομένα που ενδιαφέρουν όλη τη διαστημική κοινότητα, όπως στοιχεία για την κλιματική αλλαγή, τις πυρκαγιές και τους ωκεανούς. Είμαστε ένα hub, το οποίο έχει πολλά να προσφέρει και το Ελληνικό Κέντρο Διαστήματος είναι ένας βασικός φορέας για να τα συντονίσει όλα αυτά», τονίζει.

   Η έρευνα της Αθηνάς Κουστένη επικεντρώνεται στην εξερεύνηση του εξωτερικού Ηλιακού Συστήματος και στην αναζήτηση των συνθηκών κατοικησιμότητας. Μάλιστα, αυτή την περίοδο συμμετέχει σε τέσσερις διαστημικές αποστολές: το JUICE της ESA που μελετά τον Δία και τα μεγαλύτερα φεγγάρια του, το ARIEL της ESA που θα μελετήσει τις ατμόσφαιρες 1.000 εξωπλανητών, το Dragonfly της NASA που θα πετάξει στην ατμόσφαιρα του Τιτάνα και το Martian Moon Explorer (MMX) της JAXA που θα συλλέξει δείγματα από τον δορυφόρο του Άρη, Φόβο.

   Η ομιλία της κατά την πρώτη ημέρα της Διεθνούς Διάσκεψης Κορυφής για το Διάστημα, επικεντρώθηκε σε αυτές τις διαστημικές αποστολές και τα μεγάλα ερωτήματα που θα κληθούν να απαντήσουν.

   «Η κατοικησιμότητα είναι βασικό ερώτημα γιατί η ανθρωπότητα από πάντα ψάχνει να καταλάβει αν θα μπορούσε να υπάρξει ζωή κάπου αλλού. Σε αυτό τον τομέα, έχουμε στείλει ήδη 50 αποστολές στον Άρη, επειδή είναι ο πιο κοντινός μας πλανήτης και επιπλέον, επειδή είναι κοντά στην habitability zone, δηλαδή την απόσταση από ένα αστέρι όπου βρίσκουμε υγρό νερό στην επιφάνεια. Αλλά εκτός από τον Άρη, υπάρχουν τώρα ενδείξεις ότι και στο εξωτερικό μας Ηλιακό σύστημα, δηλαδή γύρω από τους γιγάντιους πλανήτες, υπάρχει νερό, δηλαδή μεγάλοι ωκεανοί με πάρα πολύ περισσότερο νερό από ό,τι όλοι οι ωκεανοί στη Γη, κάτω από τις παγωμένες επιφάνειες. Οπότε η ερώτηση είναι αν θα μπορούσαμε μέσα σ' αυτούς τους ωκεανούς να έχουμε και ζωή», περιγράφει.

   Ένα δεύτερο πεδίο ενδιαφέροντος για την κ. Κουστένη, είναι η πλανητική προστασία, δηλαδή οι κανόνες που πρέπει να διέπουν τις διαστημικές αποστολές (όπως αποστείρωση και σωστή διαχείριση των δειγμάτων που συλλέγονται) ώστε να προστατεύονται τόσο οι κόσμοι που εξερευνούμε όσο και η ίδια η Γη. Η σπουδαία Ελληνίδα αστροφυσικός είναι πρόεδρος της Επιτροπής Πλανητικής Προστασίας του διεθνούς επιστημονικού οργανισμού COSPAR και έχει αναλάβει τον συντονισμό των διαστημικών φορέων και των μεγάλων εταιρειών στην εφαρμογή των κανόνων πλανητικής προστασίας.

   Πόσο κοντά είμαστε στην κατοίκηση άλλων πλανητών, τη ρωτάμε ολοκληρώνοντας τη συνομιλία μας. «Η κατοίκηση στον Άρη δεν πρόκειται να γίνει πριν από τις επόμενες δύο ή τρεις δεκατίες. Μιλάω με γιατρούς, μιλάω με αστροναύτες και όλοι λένε το ίδιο. Δεν μπορούμε αυτή τη στιγμή να πάμε στο Άρη με τα δεδομένα που γνωρίζουμε για τις φυσιολογικές αντοχές του οργανισμού του ανθρώπου», απαντά. Στη Σελήνη, συμπληρώνει, «μπορεί να υπάρξουν βάσεις, τις οποίες μπορούμε να φτιάξουμε ίσως μέσα στα επόμενα δέκα χρόνια, αλλά θα είναι προσωρινές διότι και στη Γη ακόμα, όταν έχουμε προσπαθήσει να κάνουμε τέτοιου είδους βιόσφαιρες που να είναι τελείως κλειστές, δεν το έχουμε καταφέρει. Άρα, έχουμε ακόμα πολύ δρόμο μέχρι να καταφέρουμε να τη φτιάξουμε για πιο μόνιμη κατοίκηση στη Σελήνη».