Διατροφή στον καιρό των ενέσιμων φαρμάκων για την μείωση του σωματικού βάρους

Από το 2021 στην Ελλάδα, ξεκίνησε η χρήση των αγωνιστών GLP-1, όπως η σεμαγλουτίδη, η λιραγλουτίδη και η τιρζεπατίδη, με σκοπό την μείωση του σωματικού βάρους,ακόμη και χωρίς καν ιατρική οδηγία και παρακολούθηση. Η δράση τους έγκειται στο να μειώνουν την όρεξη, καθυστερώντας το «άδειασμα» του στομάχου, στέλνοντας έτσι σήμα κορεσμού στον εγκέφαλο και διεγείρουν την έκκριση ινσουλίνης, μειώνοντας τα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα.

Τα κριτήρια για την χορήγησή τους ως φάρμακο για τη μείωση του βάρους είναι

• Δείκτης μάζας σώματος μεγαλύτερος από 30 (δείκτης μάζας σώματος = ΔΜΣ = βάρος (σε κιλά) / ύψος² (σε μέτρα)).
• ΔΜΣ μεγαλύτερος από 27 και να υπάρχει συννοσυρότητα που σχετίζεται με το αυξημένο σωματικό βάρος, όπως προδιαβήτης ή διαβήτης τύπου 2, αρτηριακή υπέρταση, διαταραχή του λιπιδαιμικού προφίλ, υπνική άπνοια και καρδιαγγειακή νόσος.

Είναι λοιπόν η πανάκεια και η λύση για την μείωση του σωματικού βάρους;

Η απάντηση είναι όχι. Τα συγκεκριμένα φάρμακα αποτελούν ένα σημαντικό εργαλείο που μπορεί να βοηθήσει στη μείωση του βάρους. Παρόλα αυτά θα πρέπει πάντα να συνοδεύονται με σημαντικές αλλαγές στον τρόπο ζωής, αλλαγές στη διατροφή αλλά και στην φυσική δραστηριότητα που χρειάζεται να υπάρχει μέσα στην ημέρα. Η συγκεκριμένη φαρμακευτική αγωγή, εξασφαλίζει βοήθεια για να κάνει κάποιος τις αλλαγές στον τρόπο ζωής και διευκολύνει τη διαδικασία της μείωσης του βάρους. Αν ο τρόπος ζωής, τα επίπεδα σωματικής δραστηριότητας, η οργάνωση του φαγητού παραμείνουν απαράλλαχτα, όταν η χορήγηση του φαρμάκου σταματήσει είναι πολύ πιθανό και το σωματικό βάρος να αυξηθεί εκ νέου.

Επίσης αν δεν ακολουθηθεί μια κατάλληλα σχεδιασμένη διατροφή από καταρτισμένο διαιτολόγο – διατροφολόγο, κάτοχο ασκήσεως επαγγέλματος, τότε μπορούν να εμφανιστούν μερικές πολύ σοβαρές επιπλοκές. Η κυριότερη είναι η μεγάλη απώλεια/μείωση μυϊκού ιστού που μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε σαρκοπενία, μια κατάσταση που μπορεί να μειώσει τη λειτουργικότητα ενός ατόμου στην καθημερινότητά του, ακόμα και το προσδόκιμο επιβίωσης.

Ο μυϊκός ιστός χρειάζεται να θυμόμαστε ότι σχετίζεται άμεσα με τον βασικό μεταβολισμό ενός ανθρώπου. Όσο λιγότερος ο μυϊκός ιστός, τόσο μικρότερος είναι και ο βασικός μεταβολισμός, δηλαδή η ενέργεια που «καίει» κάποιος σε κατάσταση ηρεμίας. Και όσο χαμηλότερος είναι ο βασικός μεταβολισμός, τόσο δυσκολεύει η προσπάθεια μείωσης του βάρους και ταυτόχρονα γίνεται πιο εύκολη η ανάκτησή του. Σημαντική υπενθύμιση: όταν συμβαίνει επανάκτηση του σωματικού βάρους, αυξάνεται κυρίως ο λιπώδης ιστός και πολύ λιγότερο ο μυϊκός ιστός, επιβαρύνοντας περαιτέρω και την σύσταση του σώματος.

Επομένως η διατροφή είναι απαραίτητο να παρέχει την κατάλληλη ποσότητα πρωτεΐνης, χωρίς να γίνεται υπερβολή στην πρόσληψή της, αλλά να αποδίδει και τα απαραίτητα επίπεδα ενέργειας, χωρίς να γίνεται πολύ υποθερμιδική. Υπάρχει ένα όριο στην ημερήσια μείωση της παρεχόμενης ενέργειας και δεν νοείται να λαμβάνει κανείς λιγότερο από αυτή.

Όσον αφορά στην διατήρηση της μυϊκής μάζας, σημαντικότατο ρόλο διαδραματίζει κι η άσκηση και μάλιστα η άσκηση με αντιστάσεις. Επομένως, η άσκηση θα πρέπει να γίνει μέρος της καθημερινότητας τόσο κατά την χρήση των GLP-1 αγωνιστών, όσο και για την διατήρηση του σωματικού βάρους ακολούθως.

Επίσης, βιβλιογραφική ανασκόπηση που δημοσιεύτηκε σε έγκριτο επιστημονικό περιοδικό, έδειξε ότι η λήψη των συγκεκριμένων φαρμάκων σχετίζεται με μειωμένη πρόσληψη ή/και απορρόφηση μιας ευρείας γκάμας μικροθρεπτικών στοιχείων, όπως vit D, σιδήρου, ασβεστίου, θειαμίνης και κοβαλαμίνης (vit B₁₂). Επομένως, η διατροφή που θα ακολουθηθεί θα πρέπει να είναι σχεδιασμένη ώστε να αποτρέψει την πρόκληση/εμφάνιση ελλείψεων τουλάχιστον στα παραπάνω θρεπτικά συστατικά, ώστε να αποφευχθούν παθολογικές καταστάσεις, όπως αναιμία, οστεοπόρωση κ.α. Η ισορροπημένη διατροφή είναι το κλειδί.

Σημαντική παρατήρηση: τα συγκεκριμένα σκευάσματα αποτελούν φαρμακευτική αγωγή, η οποία πρέπει να συστήνεται – συνταγογραφείται (όταν αυτό προβλέπεται από τον ΕΟΠΥ) και να παρακολουθείαι από καταρτισμένο γιατρό! Ο γιατρός είναι αυτός που θα αξιολογήσει την κατάσταση υγείας, θα κρίνει αν ενδείκνυται η αγωγή, θα εξηγήσει και θα παρακολουθεί πιθανές παρενέργειες, θα καθορίσει την δόση και τον ρυθμό αύξησης του φαρμάκου. Και φυσικά θα παρακολουθεί την συνολική κατάσταση υγείας, μέσα από εξετάσεις, ώστε να κάνει παρεμβάσεις όταν χρειαστεί, και φυσικά να διακόψει την αγωγή αν αυτό είναι απαραίτητο.

Σημαντική παράμετρος, παρότι συχνά υποβαθμίζεται και παραλείπεται είναι κι η υποστήριξη κι αξιολόγηση σε ψυχικό & ψυχοθεραπευτικό επίπεδο. Για κάποια άτομα το φαγητό μπορεί να αποτελεί εργαλείο εκτόνωσης ή παρηγοριάς, ή και μπορεί να προϋπάρχει ή να ενεργοποιηθεί κάποια διαταραγμένη διατροφική συμπεριφορά ή και διατροφική διαταραχή. Αυτό είναι καίριας σημασίας να εντοπιστεί, διαγνωστεί και διαχειριστεί εγκαίρως. Πέραν όμως αυτού, η συνεργασία με ειδικό ψυχικής υγείας, λειτουργεί ενισχυτικά στην σταδιακή αλλαγή του τρόπου ζωής, τον ρεαλιστικό καθορισμό στόχων & προσδοκιών αλλά και την αποδοχή της νέας εικόνας σώματος, ώστε τα αποτελέσματα να διατηρηθούν και μετά τη μείωση ή διακοπή της αγωγής

Συνοψίζοντας, η λήψη των συγκεκριμένων φαρμάκων δεν είναι μια απλή διαδικασία που μπορεί να την ακολουθήσει κάποιος μόνος του. Αρχικά θα πρέπει να απευθυνθεί στον κατάλληλο γιατρό και να εξεταστεί αν πληροί τα κριτήρια για να τη λάβει. Εφόσον και ο άνθρωπος επιθυμεί να ξεκινήσει την αγωγή, ο γιατρός θα συστήσει το κατάλληλο σκεύασμα, και θα οργανώσει το σχήμα της αγωγής. Κατά τη διάρκεια της λήψης της, η παρακολούθηση από διαιτολόγο – διατροφολόγο, κάτοχο ασκήσεως επαγγέλματος, είναι απαραίτητη, όπως και η παρουσία της κατάλληλης άσκησης, άσκησης που ιδανικά θα πρέπει να ορίζεται και να επιβλέπεται από καθηγητή φυσικής αγωγής (γυμναστή), πτυχιούχο ΤΕΦΑΑ.

Τα συγκεκριμένα φάρμακα λοιπόν αποτελούν ένα επιπλέον εργαλείο για να καταφέρει κάποιος την αλλαγή του τρόπου ζωής, δηλαδή την υιοθέτηση των υγιεινών διατροφικών συνηθειών και την ένταξη της άσκησης στην καθημερινότητά του. Δεν αποτελούν όμως από μόνα τους την απόλυτη λύση στην μείωση του σωματικού βάρους!

Παπασπανός Νικόλαος                                                                     
Διαιτολόγος – Διατροφολόγος                                                         
Καθηγητής Φυσικής Αγωγής                                                             
MSc «Μεγιστοποίηση Αθλητικής επίδοσης ή απόδοσης»               
ESPEN Diploma in Clinical Nutrition and Metabolism
Εκπαιδευτής Κλινικής Διατροφής
Εξωτ. Συνεργάτης κλινικής «ΑΓ. ΛΟΥΚΑΣ»

Ναούμη Ανθή 
Διαιτολόγος – Διατροφολόγος
MSc Αθλητική Διατροφή
Διατροφική Ψυχοεκπαίδευση

Website
Instagram
Facebook