Δημογραφική «βόμβα» στην Ελλάδα: Μείωση πληθυσμού κατά 2,8 εκατομμύρια έως το 2080 - «Καμπανάκι» Κομισιόν για συντάξεις και οικονομία

Στα 7,6 εκατομμύρια θα περιοριστεί ο πληθυσμός της χώρας - Ένας στους τρεις κατοίκους θα είναι άνω των 65 ετών και ο δυνητικός ρυθμός ανάπτυξης «φρενάρει» στο 0,2%

Φωτογραφία αρχείου - Πηγή: Image by <a href=s05prodpresidente from s05prodpresidente from
Φωτογραφία αρχείου - Πηγή: Image by s05prodpresidente from

Κάνε κλικ και δες περισσότερο emakedonia.gr στην αναζήτηση της Google

Πρόσθεσέ το στην Google

- Newsroom

Η Ελλάδα βρίσκεται αντιμέτωπη με μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις των επόμενων δεκαετιών, καθώς η δημογραφική συρρίκνωση αναμένεται να αλλάξει ριζικά την πληθυσμιακή, κοινωνική και οικονομική της εικόνα. Λιγότερες γεννήσεις, αύξηση του προσδόκιμου ζωής και περιορισμός των ανθρώπων παραγωγικής ηλικίας συνθέτουν ένα δύσκολο σκηνικό, με άμεσες επιπτώσεις στην αγορά εργασίας, στο ασφαλιστικό σύστημα και στις αναπτυξιακές δυνατότητες της χώρας.

Οι προβολές της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, όπως αποτυπώνονται στο Ageing Report 2027, είναι αποκαλυπτικές: ο πληθυσμός της Ελλάδας εκτιμάται ότι θα υποχωρήσει από 10,4 εκατομμύρια το 2025 σε μόλις 7,6 εκατομμύρια το 2080. Πρόκειται για απώλεια περίπου 2,8 εκατομμυρίων κατοίκων, που αντιστοιχεί σε μείωση σχεδόν 27%.

Την ίδια στιγμή, η γήρανση του πληθυσμού θα επιταχύνεται, ενώ το εργατικό δυναμικό θα περιορίζεται αισθητά. Η δημογραφική μεταβολή δεν θα επηρεάσει, επομένως, μόνο τον αριθμό των κατοίκων, αλλά και τη δυνατότητα της ελληνικής οικονομίας να διατηρήσει τους σημερινούς ρυθμούς ανάπτυξης.

Πώς θα αλλάξει ο πληθυσμός της Ελλάδας έως το 2080

Η πληθυσμιακή υποχώρηση αναμένεται να εξελιχθεί σταδιακά, χωρίς να διαφαίνεται ουσιαστική ανατροπή της τάσης στον χρονικό ορίζοντα των προβλέψεων.

Σύμφωνα με την έκθεση, η πορεία του πληθυσμού διαμορφώνεται ως εξής:

  • 2025: 10,4 εκατομμύρια κάτοικοι
  • 2030: 10,2 εκατομμύρια
  • 2040: 9,7 εκατομμύρια
  • 2050: 9,2 εκατομμύρια
  • 2060: 8,6 εκατομμύρια
  • 2070: 8 εκατομμύρια
  • 2080: 7,6 εκατομμύρια

Μέχρι το 2050, δηλαδή μέσα στις επόμενες δυόμισι δεκαετίες, η Ελλάδα προβλέπεται να έχει χάσει περίπου 1,2 εκατομμύρια κατοίκους. Η πτωτική πορεία θα συνεχιστεί και στη συνέχεια, με αποτέλεσμα ο συνολικός πληθυσμός να περιοριστεί κάτω από τα 8 εκατομμύρια προς το τέλος της περιόδου.

Οι συνέπειες αναμένεται να είναι πολυεπίπεδες, καθώς η μείωση των κατοίκων συνδέεται με λιγότερους εργαζομένους, μικρότερη καταναλωτική βάση και αυξημένες ανάγκες κοινωνικής προστασίας.

Δείτε ΕΔΩ όλη την έκθεση της ΕΕ

Γονιμότητα: Μικρή ανάκαμψη, αλλά όχι αρκετή για να αλλάξει η εικόνα

Ένα από τα βασικά συμπεράσματα των προβολών είναι ότι η αναμενόμενη βελτίωση των γεννήσεων δεν θα είναι αρκετή για να ανακόψει τη δημογραφική υποχώρηση.

Ο δείκτης γονιμότητας στην Ελλάδα προβλέπεται να αυξηθεί από 1,2 παιδιά ανά γυναίκα το 2025 σε 1,45 το 2080.

Παρά τη σταδιακή άνοδο, η επίδοση αυτή θα εξακολουθεί να απέχει σημαντικά από το επίπεδο των 2,1 παιδιών ανά γυναίκα, που θεωρείται απαραίτητο για τη μακροχρόνια αναπλήρωση των γενεών χωρίς πληθυσμιακές απώλειες λόγω άλλων παραγόντων.

Η εξέλιξη αυτή σημαίνει ότι η χώρα θα εξακολουθήσει να αντιμετωπίζει αρνητικές δημογραφικές πιέσεις, παρά την προβλεπόμενη βελτίωση της γονιμότητας.

Η Ελλάδα γερνά: Ένας στους τρεις κατοίκους άνω των 65 ετών το 2050

Εξίσου ανησυχητική με τη μείωση του πληθυσμού είναι η αλλαγή στην ηλικιακή του σύνθεση.

Το ποσοστό των πολιτών ηλικίας 65 ετών και άνω αναμένεται να αυξηθεί από 23,9% το 2025 σε 34,9% το 2050. Με άλλα λόγια, περίπου ένας στους τρεις κατοίκους της χώρας θα ανήκει σε αυτή την ηλικιακή ομάδα.

Ακόμη πιο έντονη θα είναι η αύξηση στις μεγαλύτερες ηλικίες. Οι πολίτες άνω των 80 ετών, που αντιστοιχούν σήμερα στο 7,2% του πληθυσμού, προβλέπεται να φτάσουν το 13% το 2050 και το 14,9% το 2080.

Η μεγαλύτερη μακροζωία αποτελεί αναμφίβολα θετική εξέλιξη, δημιουργεί όμως παράλληλα αυξημένες απαιτήσεις για το σύστημα υγείας, την κοινωνική φροντίδα και τις υπηρεσίες υποστήριξης ηλικιωμένων.

Λιγότεροι εργαζόμενοι, μεγαλύτερη πίεση στην αγορά εργασίας

Ιδιαίτερα σημαντικές αναμένονται οι επιπτώσεις στη διαθεσιμότητα ανθρώπινου δυναμικού, καθώς ο πληθυσμός εργάσιμης ηλικίας θα περιοριστεί σημαντικά.

Συγκεκριμένα, οι πολίτες ηλικίας 20 έως 64 ετών εκτιμάται ότι θα μειωθούν από 6,01 εκατομμύρια το 2025 σε 4,57 εκατομμύρια το 2050 και μόλις 3,82 εκατομμύρια το 2080.

Η απώλεια ξεπερνά τα 2,1 εκατομμύρια ανθρώπους παραγωγικής ηλικίας μέσα σε περίπου 55 χρόνια.

Ανάλογη είναι η εικόνα για το συνολικό εργατικό δυναμικό, στο οποίο περιλαμβάνονται τόσο οι απασχολούμενοι όσο και όσοι αναζητούν εργασία. Από περίπου 4,65 εκατομμύρια άτομα το 2025, ο αριθμός προβλέπεται να υποχωρήσει στα 3,64 εκατομμύρια το 2050 και στα 3,07 εκατομμύρια το 2080.

Αυτό θα συμβεί παρά την εκτιμώμενη αύξηση του ποσοστού απασχόλησης στις ηλικίες 20-64 ετών, από 70,5% το 2025 σε 75,2% το 2080.

Η συγκεκριμένη πρόβλεψη αναδεικνύει ένα βασικό πρόβλημα: ακόμη και αν αυξηθεί το ποσοστό των ανθρώπων που εργάζονται, η μείωση του πληθυσμού παραγωγικής ηλικίας θα εξακολουθήσει να περιορίζει τη συνολική προσφορά εργασίας.

Σχεδόν 70 ηλικιωμένοι για κάθε 100 άτομα εργάσιμης ηλικίας

Σημαντική επιδείνωση αναμένεται και στον δείκτη δημογραφικής εξάρτησης ηλικιωμένων, ο οποίος καταγράφει τη σχέση μεταξύ των πολιτών ηλικίας 65 ετών και άνω και εκείνων που βρίσκονται μεταξύ 20 και 64 ετών.

Στην Ελλάδα, ο δείκτης προβλέπεται να αυξηθεί από 41,3% το 2025 σε 69,9% το 2050.

Πρακτικά, αυτό σημαίνει ότι για κάθε 100 άτομα εργάσιμης ηλικίας θα αντιστοιχούν σχεδόν 70 ηλικιωμένοι, έναντι περίπου 41 σήμερα.

Διευκρινίζεται ότι πρόκειται για δημογραφικό δείκτη και όχι για την αναλογία συνταξιούχων προς εργαζομένους. Ωστόσο, αποτελεί χαρακτηριστική ένδειξη των πιέσεων που αναμένεται να δεχθούν το ασφαλιστικό σύστημα, οι υπηρεσίες υγείας και οι δομές μακροχρόνιας φροντίδας.

«Καμπανάκι» για την οικονομία: Στο 0,2% η δυνητική ανάπτυξη το 2050

Το δημογραφικό πρόβλημα αναμένεται να αφήσει έντονο αποτύπωμα και στις μακροπρόθεσμες προοπτικές της ελληνικής οικονομίας.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προβλέπει σημαντική επιβράδυνση του ετήσιου ρυθμού αύξησης του δυνητικού ΑΕΠ, ο οποίος από 1,6% το 2025 αναμένεται να περιοριστεί σε 1,3% το 2030, 0,4% το 2040 και μόλις 0,2% το 2050.

Στη συνέχεια προβλέπεται μερική ανάκαμψη, με τον ρυθμό να διαμορφώνεται στο 0,8% το 2080. Για το σύνολο της περιόδου 2025-2080, ο μέσος ετήσιος ρυθμός υπολογίζεται επίσης σε περίπου 0,8%.

Βασικός παράγοντας της επιβράδυνσης είναι η συρρίκνωση της προσφοράς εργασίας, καθώς λιγότεροι άνθρωποι θα βρίσκονται σε παραγωγική ηλικία.

Αντίβαρο σε αυτή την εξέλιξη αναμένεται να αποτελέσει η βελτίωση της παραγωγικότητας, η οποία σύμφωνα με τις προβολές θα αυξάνεται κατά μέσο όρο κατά 1,4% ετησίως ανά ώρα εργασίας.

Επισημαίνεται ότι οι συγκεκριμένοι αριθμοί αφορούν τη δυνητική ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα και όχι τις βραχυπρόθεσμες προβλέψεις για την πορεία του πραγματικού ΑΕΠ.

Συνταξιοδοτικό: Αυξάνεται η μέση ηλικία αποχώρησης από την εργασία

Η γήρανση του πληθυσμού αναμένεται να επηρεάσει και τη συμμετοχή των μεγαλύτερων ηλικιακών ομάδων στην αγορά εργασίας.

Για τους πολίτες ηλικίας 55 έως 64 ετών, το ποσοστό συμμετοχής στο εργατικό δυναμικό προβλέπεται να αυξηθεί από 63,8% το 2025 σε 72,4% το 2050 και 77% το 2080.

Ακόμη μεγαλύτερη μεταβολή εκτιμάται για την ηλικιακή ομάδα 65-69 ετών, όπου η συμμετοχή αναμένεται να αυξηθεί από 17,9% το 2025 σε 37,9% το 2050 και 53,8% το 2080.

Παράλληλα, η μέση ηλικία αποχώρησης από την αγορά εργασίας προβλέπεται να ανέλθει από 64,9 έτη το 2026 σε 66,5 έτη το 2050 και 68,6 έτη το 2080.

Η έκθεση καταγράφει επίσης το ισχύον συνταξιοδοτικό πλαίσιο, σύμφωνα με το οποίο το γενικό όριο ηλικίας συνταξιοδότησης είναι τα 67 έτη, ενώ προβλέπεται δυνατότητα εξόδου στα 62 με 40 έτη ασφάλισης, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις.

Παράλληλα, γίνεται αναφορά στον μηχανισμό σύνδεσης των ορίων ηλικίας με το προσδόκιμο ζωής.

Ωστόσο, οι προβολές της Κομισιόν δεν συνιστούν ανακοίνωση νέας αύξησης των ορίων συνταξιοδότησης για το 2027. Η μέση ηλικία αποχώρησης από την εργασία αποτελεί διαφορετικό μέγεθος από τα θεσμοθετημένα ηλικιακά όρια.

Μετανάστευση: Θετικές ροές, αλλά δεν ανατρέπουν τη δημογραφική πορεία

Σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση του πληθυσμού αναμένεται να εξακολουθήσει να έχει και η μετανάστευση.

Οι καθαρές μεταναστευτικές ροές προβλέπεται να παραμείνουν θετικές, χωρίς όμως να επαρκούν για να αντισταθμίσουν τις πληθυσμιακές απώλειες.

Ειδικότερα, η καθαρή μετανάστευση εκτιμάται σε περίπου 41.700 άτομα το 2025, 22.000 το 2050 και 30.800 το 2080.

Την ίδια ώρα, η αύξηση του προσδόκιμου ζωής θα ενισχύσει περαιτέρω τη συμμετοχή των μεγαλύτερων ηλικιακών ομάδων στον συνολικό πληθυσμό.

Για τις γυναίκες, το προσδόκιμο ζωής προβλέπεται να αυξηθεί από 84,5 έτη το 2025 σε 90,1 έτη το 2080, ενώ για τους άνδρες από 79,5 σε 86,4 έτη αντίστοιχα.

Η Ευρώπη χάνει 38 εκατομμύρια κατοίκους έως το 2080

Η δημογραφική πρόκληση δεν περιορίζεται στα ελληνικά σύνορα, καθώς αντίστοιχες τάσεις καταγράφονται σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Ο πληθυσμός της ΕΕ αναμένεται να παρουσιάσει αρχικά οριακή αύξηση, από 452 εκατομμύρια το 2025 σε 453 εκατομμύρια το 2029. Στη συνέχεια, όμως, θα ακολουθήσει πτωτική πορεία, με τις προβλέψεις να δείχνουν ότι θα περιοριστεί στα 414 εκατομμύρια το 2080.

Η συνολική μείωση υπολογίζεται σε περίπου 38 εκατομμύρια κατοίκους ή 8% σε σχέση με το 2025.

Η πορεία δεν θα είναι ομοιόμορφη σε όλα τα κράτη-μέλη, καθώς σε 10 χώρες ο πληθυσμός το 2080 εκτιμάται ότι θα είναι μεγαλύτερος από τα σημερινά επίπεδα.

Κοινός παρονομαστής, ωστόσο, για όλες τις ευρωπαϊκές χώρες θα είναι η μετατόπιση της πληθυσμιακής σύνθεσης προς τις μεγαλύτερες ηλικίες.

Ένας στους τρεις Ευρωπαίους θα είναι άνω των 65 ετών

Οι προβολές της Ευρωπαϊκής Επιτροπής καταγράφουν σημαντική αύξηση του ποσοστού των ηλικιωμένων και σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Συγκεκριμένα, οι πολίτες ηλικίας 65 ετών και άνω αναμένεται να αποτελούν το 33% του πληθυσμού της ΕΕ το 2080, από 22% το 2025.

Ακόμη πιο εντυπωσιακή θα είναι η μεταβολή στις ηλικίες άνω των 80 ετών, με το ποσοστό τους να αυξάνεται από 6% σε 14%.

Στον αντίποδα, το ποσοστό των πολιτών ηλικίας 20-64 ετών, δηλαδή της βασικής ηλικιακής ομάδας που συνδέεται με την αγορά εργασίας, θα υποχωρήσει από 58% σε 51%.

Παράλληλα, η διάμεση ηλικία του ευρωπαϊκού πληθυσμού αναμένεται να αυξηθεί από τα 45 στα 51 έτη.

Ασφαλιστικό: Λιγότερα άτομα παραγωγικής ηλικίας σε σχέση με τους ηλικιωμένους

Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει και η μεταβολή του δείκτη εξάρτησης ηλικιωμένων στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Από 38% το 2025, ο δείκτης προβλέπεται να φτάσει το 65% το 2080, καταγράφοντας αύξηση περίπου 27 ποσοστιαίων μονάδων.

Σε πρακτικό επίπεδο, ενώ σήμερα αντιστοιχούν περίπου 26 άτομα ηλικίας 20-64 ετών για κάθε 10 πολίτες ηλικίας 65 ετών και άνω, έως το 2080 η αναλογία αναμένεται να υποχωρήσει σε λιγότερα από 16 άτομα.

Η συγκεκριμένη μεταβολή αποτυπώνει την αυξανόμενη πίεση που θα δεχθούν τα ευρωπαϊκά συστήματα κοινωνικής ασφάλισης, καθώς η αναλογία των ανθρώπων παραγωγικής ηλικίας προς τους ηλικιωμένους θα μειώνεται.

Περισσότερα χρόνια ζωής, αλλά λιγότερες γεννήσεις στην Ευρώπη

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, ο δείκτης γονιμότητας στην Ευρωπαϊκή Ένωση θα παρουσιάσει σταδιακή βελτίωση, από 1,3 γεννήσεις ανά γυναίκα το 2024 σε περίπου 1,5 το 2080.

Ωστόσο, θα παραμείνει κάτω από το επίπεδο των 2,1 γεννήσεων που απαιτείται για τη φυσική αναπλήρωση των γενεών.

Την ίδια στιγμή, το προσδόκιμο ζωής θα συνεχίσει να αυξάνεται. Για τους άνδρες στην ΕΕ προβλέπεται να διαμορφωθεί στα 86 έτη το 2080, από 79 έτη το 2025, ενώ για τις γυναίκες θα φτάσει τα 90 έτη, από 84 έτη σήμερα.

Η εξέλιξη αυτή ενισχύει την ανάγκη αναπροσαρμογής των συστημάτων υγείας, κοινωνικής προστασίας και συνταξιοδότησης, ώστε να ανταποκριθούν στις ανάγκες μιας κοινωνίας με μεγαλύτερο προσδόκιμο ζωής και διαφορετική ηλικιακή σύνθεση.

Το μεγάλο στοίχημα για την ελληνική οικονομία

Τα στοιχεία του Ageing Report 2027 αναδεικνύουν ότι το Δημογραφικό αποτελεί πλέον έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες που θα καθορίσουν την πορεία της ελληνικής οικονομίας τις επόμενες δεκαετίες.

Η ενίσχυση της παραγωγικότητας, η προσέλκυση εργαζομένων, η αύξηση της συμμετοχής των γυναικών και των μεγαλύτερων ηλικιών στην απασχόληση, αλλά και η αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών αναμένεται να διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο στην αντιμετώπιση των συνεπειών.

Παράλληλα, καθίσταται αναγκαίος ο μακροπρόθεσμος σχεδιασμός για το ασφαλιστικό σύστημα, τη δημόσια υγεία και τις υπηρεσίες φροντίδας ηλικιωμένων.

Αξίζει να σημειωθεί ότι ο πρώτος τόμος του Ageing Report 2027 περιλαμβάνει τις δημογραφικές και μακροοικονομικές παραδοχές που θα χρησιμοποιηθούν στους σχετικούς υπολογισμούς. Οι αναλυτικές προβολές για τις δημόσιες δαπάνες που συνδέονται με τη γήρανση, όπως οι συντάξεις, η υγεία και η μακροχρόνια φροντίδα, αναμένονται στον δεύτερο τόμο της έκθεσης, το 2027.

Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι η Ελλάδα καλείται να προετοιμαστεί για ένα μέλλον με λιγότερους κατοίκους, μεγαλύτερο μέσο όρο ηλικίας και σαφώς μικρότερο εργατικό δυναμικό. Το ζητούμενο δεν είναι μόνο να περιοριστούν οι επιπτώσεις της πληθυσμιακής συρρίκνωσης, αλλά και να διαμορφωθούν οι συνθήκες ώστε η οικονομία να μπορεί να αναπτύσσεται σε ένα εντελώς διαφορετικό δημογραφικό περιβάλλον.

Κάνε κλικ και δες περισσότερο emakedonia.gr στην αναζήτηση της Google

Πρόσθεσέ το στην Google

Διαβάστε περισσότερα

Τελευταία Νέα

Loader
ESPA