Δήμοι: Στον αέρα οι προϋπολογισμοί, στον… πάγο τα έργα

Στον.. αέρα τίναξε τους προϋπολογισμούς των Δήμων η απόφαση της κυβέρνησης να θέσει σε ισχύ την επιχείρηση μετάβασης των ΟΤΑ (Δήμοι και Περιφέρειες) στο νέο λογιστικό πλαίσιο, με βάση το Π.Δ. 54/2018, μία διαδικασία σύνθετη και χρονοβόρα, για την οποία φάνηκε ότι οι οικονομικές υπηρεσίες ήταν ανέτοιμες.

Η δομική αυτή μεταρρύθμιση εφαρμόστηκε για πρώτη φορά στην Αυτοδιοίκηση, ούτε καν στο κεντρικό κράτος, με αποτέλεσμα σήμερα σχεδόν 1 στους 3 Δήμους να μην έχει καταθέσει εμπρόθεσμα στο Παρατηρητήριο Οικονομικής Αυτοτέλειας τον προϋπολογισμό του 2026. Ειδικότερα, έως προχθές Παρασκευή είχαν σταλεί στο Παρατηρητήριο περίπου 140-150 προϋπολογισμοί Δήμων από όλα τη χώρα, ενώ ως τα τέλη Δεκεμβρίου δεν ξεπερνούσαν τους 15-20.

Ακόμα όμως και σε σημαντικό μέρος εκείνων που κατέθεσαν, οι προϋπολογισμοί παρουσιάζουν σοβαρά σφάλματα, ασυνέπειες και τεχνικές αδυναμίες.

Για τους αιρετούς, ωστόσο, η μετάβαση αυτή στο νέο λογιστικό πλαίσιο, που επιφέρει σημαντικές αλλαγές, χωρίς προηγουμένως να έχει δοθεί ο αναγκαίος χρόνος στις υπηρεσίες, προκαλεί σημαντικά προβλήματα στην καθημερινή λειτουργία των Δήμων. Όπως τόνισε μιλώντας στη «ΜτΚ» ο πρόεδρος της Επιτροπής Οικονομικών της ΚΕΔΕ, Γιάννης Μουράτογλου, «αυτή τη στιγμή τα πάντα είναι παγωμένα, πλην των παγίων δαπανών που πληρώνονται, αφού η συντριπτική πλειοψηφία των Δήμων δηλώνει αδυναμία να καταρτίσει τον προϋπολογισμό του 2026».

Τόνισε ότι μέχρι στιγμής μόλις 150 Δήμοι κατάφεραν να καταθέσουν προϋπολογισμό στο Παρατηρητήριο, που σημαίνει ότι οι υπόλοιποι δεν μπορούν να λειτουργήσουν κανονικά, να τρέξουν έργα και παρεμβάσεις για τα οποία πρέπει να κοπούν τιμολόγια, ενώ δεν μπορούν να δαπανήσουν και μικρά ποσά, μη έχοντας εγκεκριμένο προϋπολογισμό.

Αντίθετα, ότι τρέχει σήμερα είναι συμβάσεις που είχαν υπογραφεί το προηγούμενο χρόνο ή προηγούμενα έτη και πληρώνονται κανονικά. «Νέες υπηρεσίες και έργα, ακόμη και πληρωμές συνεργατών, προμηθειών κ.ά. δεν μπορεί να καλυφθούν αυτό το διάστημα» σημείωσε ο κ. Μουράτογλου. Εκτίμησε πάντως ότι στην ουσία υπάρχει μία δυσλειτουργία των Δήμων που θα καθυστερήσουν να μπουν σε μία κανονικότητα, ενώ από την άλλη, όπως είπε, οι υπηρεσίες είναι στα κάγκελα με όλες αυτές τις αλλαγές που επέφερε το νέο λογιστικό πλαίσιο της Γενικής Κυβέρνησης.

Δεν βγαίνουν έσοδα-έξοδα

Όπως αναφέρουν δήμαρχοι, με βάση την εικόνα που σχηματίζουν από τις οικονομικές υπηρεσίες, σε αρκετές περιπτώσεις που εξετάστηκαν προκύπτουν κοινά προβλήματα σε Δήμους, όπως προϋπολογισμοί με ασύμβατα μεγέθη, όπου τα έσοδα και οι δαπάνες δεν «κουμπώνουν» με τα νέα λογιστικά σχήματα.

Επίσης, καταγράφονται λανθασμένες αντιστοιχίσεις λογαριασμών, που οδηγούν σε στρεβλή απεικόνιση της οικονομικής κατάστασης, ενώ φαίνεται ότι είναι ανεπαρκής η τεκμηρίωση των μεταφερόμενων υπολοίπων, γεγονός που μπλοκάρει τον έλεγχο.

Το πρόβλημα, όμως, γίνεται μεγαλύτερο εξαιτίας της έλλειψης πραγματικής εκπαίδευσης των στελεχών, με αποτέλεσμα οι ίδιες οι οικονομικές υπηρεσίες να αδυνατούν να υποστηρίξουν τον προϋπολογισμό μετά την αποχώρηση της εταιρείας που τους στηρίζει. Μάλιστα, ακόμα και σε Δήμους που κατέθεσαν προϋπολογισμό, συνήθως χαρακτηρίζεται από το Παρατηρητήριο ως προβληματικός ή μη αποδεκτός.

Η κατάρτιση εκτοξεύει το κόστος

Σύμφωνα με τον πρόεδρο της Επιτροπής Οικονομικών της ΚΕΔΕ, πλην της δυσκολίας των Δήμων στην κατάρτιση των προϋπολογισμών τους, λόγω αυξημένων τεχνικών απαιτήσεων, ανάγκης προσαρμογής των πληροφοριακών συστημάτων και εκπαίδευσης προσωπικού, ανέκυψε και μεγάλο κόστος για τους ΟΤΑ.

«Αυτή η μετάβαση δεν μπορεί να γίνει μόνο με το προσωπικό των Δήμων, αλλά με τη βοήθεια εταιρειών που παρέχουν λογιστικά πληροφοριακά συστήματα στους Δήμους. Αυτό όμως συνεπάγεται μεγάλο κόστος που για τους 332 Δήμους της χώρας υπολογίζεται ότι θα ανέλθει στα 15 εκατ. ευρώ» ανέφερε ο ίδιος, προσθέτοντας ότι τα χρήματα αυτά απαιτούνται για να πληρωθούν οι πάροχοι που διαθέτουν τα λογισμικά προγράμματα.

Μέχρι τα τέλη του 2025 πάντως, είπε ο κ. Μουράτογλου, οι εταιρείες δεν είχαν προσαρμοστεί στις νέες απαιτήσεις, δημιουργώντας αβεβαιότητα για την ομαλή μετάβαση των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης.

Μεταξύ των αλλαγών που έφερε το νέο λογιστικό πλαίσιο στους Δήμους είναι ότι:

- Εισάγει διπλογραφικό σύστημα και νέα οικονομική ταξινόμηση, γεγονός που κατέστησε -θεωρητικά- το 2025 έτος προετοιμασίας.

- Οι Δήμοι καλούνται να αντιστοιχίσουν τα παλαιά λογιστικά σχέδια με το νέο ενιαίο πλαίσιο, να δημιουργήσουν αρχικά ισοζύγια και μητρώα παγίων/αποθεμάτων, διαδικασίες που απαιτούν εξειδικευμένες γνώσεις και αναβάθμιση συστημάτων.

- Ολοκληρωμένο μητρώο παγίων, το οποίο όμως πολλοί δήμοι δεν διαθέτουν ολοκληρωμένα, ενώ υπάρχουν ζητήματα με την καταγραφή και αποτίμηση ακινήτων, δρόμων και κοινόχρηστων χώρων στο Κτηματολόγιο.

Επίσης, πολλοί Δήμοι δεν διαθέτουν εξειδικευμένο προσωπικό για τη μετάπτωση στο νέο σύστημα, κάτι που καθιστά απαραίτητη την εκπαίδευση των υπαλλήλων. Οι δε μικροί Δήμοι βρίσκονται σε ακόμα δυσκολότερη θέση, καθώς δεν διαθέτουν επαρκείς οικονομικές υπηρεσίες.

Στόχος αυτής της μεταρρύθμιση είναι η εναρμόνιση με διεθνή πρότυπα, ενισχύοντας τη διαφάνεια, τη λογοδοσία και τη διαχείριση της δημόσιας περιουσίας.

Γεμίζει ο «κουμπαράς» των ΚΑΠ για το 2026

Η ΚΕΔΕ έδωσε στοιχεία για την πορεία των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων (ΚΑΠ) του έτους 2026, καθώς και για την εκκρεμή απόδοση εσόδων από ομπρελοκαθίσματα και χρήσεις αιγιαλών στους Δήμους.

Όπως ανέφερε ο πρόεδρος, Λάζαρος Κυρίζογλου, η μηνιαία τακτική επιχορήγηση των Δήμων μέσω ΚΑΠ αυξάνεται το 2026 από τα 156 εκατ. ευρώ που ίσχυαν το 2025, στα 164 εκατ. ευρώ, δηλαδή καταγράφεται αύξηση 8 εκατ. ευρώ ή περίπου 5%. Διευκρίνισε, ωστόσο, με έμφαση ότι η αύξηση αυτή δεν επαρκεί για να καλύψει τις συνολικές ανάγκες των Δήμων, σημειώνοντας πως η αναφορά της γίνεται αποκλειστικά στο πλαίσιο ενημέρωσης.

Ειδικότερα, είπε ότι για τον τρέχοντα μήνα Ιανουάριο καταβλήθηκε ποσό 156 εκατ. ευρώ, καθώς όπως συμβαίνει κάθε χρόνο ο πρώτος μήνας πληρώνεται με βάση το μηνιαίο ποσό του προηγούμενου έτους.

Για τον Φεβρουάριο γνωστοποίησε ότι θα αποδοθεί το νέο αυξημένο ποσό των 164 εκατ. ευρώ, καθώς και η διαφορά των 8 εκατ. ευρώ που δεν καταβλήθηκε τον Ιανουάριο. Συνεπώς, τον Φεβρουάριο η συνολική καταβολή θα ανέλθει σε 172 εκατ. ευρώ.

Ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ διευκρίνισε ότι το ποσό των 172 εκατ. ευρώ δεν θα επαναλαμβάνεται κάθε μήνα, αλλά αφορά αποκλειστικά τη συγκεντρωτική καταβολή της αύξησης που δεν δόθηκε τον Ιανουάριο. Από τον Μάρτιο και εφεξής, η κανονικότητα των πληρωμών διαμορφώνεται στα 164 εκατ. ευρώ μηνιαίως.

Απόδοση του 60% των εσόδων από ομπρελοκαθίσματα

Επίσης, φέτος οι Δήμοι αναμένεται να πληρωθούν το 60% των εσόδων που προέρχονται από ομπρελοκαθίσματα και χρήσεις αιγιαλών και παραλιών, έσοδα ιδιαίτερα κρίσιμα για δεκάδες νησιωτικούς και παραθαλάσσιους Δήμους σε όλη τη χώρα.

Ο κ. Κυρίζογλου ανέφερε ότι το υπουργείο Οικονομικών, πριν από το κλείσιμο των Δήμων και τις κινητοποιήσεις τον Δεκέμβριο, είχε αναφέρει στην ΚΕΔΕ ότι απαιτείται ειδική νομοθετική ρύθμιση για τον τρόπο απόδοσης των εσόδων.

Όμως, συνέχισε ο ίδιος, η ρύθμιση αυτή πλέον έχει υλοποιηθεί. Συγκεκριμένα, με το άρθρο 93 του Ν. 5264/2025, προβλέπεται ότι ειδικά για τα έτη 2024 και 2025, το ποσοστό του 60% των σχετικών εσόδων αποδίδεται από το υπουργείο Οικονομικών στο υπουργείο Εσωτερικών, το οποίο με τη σειρά του τα κατανέμει στους οικείους δικαιούχους Δήμους.

Οι Δήμοι θα μπορούν να δανείζονται

Την ίδια ώρα, θετική εξέλιξη αποτελεί για τους Δήμους το νέο θεσμικό πλαίσιο για τον τρόπο με τον οποίο οι δήμοι μπορούν να δανείζονται από πιστωτικά ιδρύματα, οργανισμούς και το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων. Το πλαίσιο αυτό περιγράφουν τα άρθρα 84 έως 90 του Κώδικα Δήμων και Περιφερειών, σύμφωνα με το οποίο πρόκειται για ένα ολοκληρωμένο σύστημα κανόνων που αφορά τον σκοπό των δανείων, τις προϋποθέσεις σύναψης, τη διαδικασία έγκρισης, την παροχή εγγυήσεων και τις επιτρεπόμενες μορφές χρηματοδότησης.

Ειδικότερα, οι Δήμοι μπορούν να συνάπτουν δάνεια μόνο για συγκεκριμένους σκοπούς που σχετίζονται με τις αρμοδιότητές τους, όπως χρηματοδότηση επενδύσεων, έργων και δράσεων. Κομβική προϋπόθεση είναι ότι το ετήσιο κόστος εξυπηρέτησης του δανείου δεν μπορεί να υπερβαίνει συγκεκριμένο ποσοστό των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων (ΚΑΠ) του Δήμου. Παράλληλα, απαγορεύεται ρητά η χρήση του δανείου για διαφορετικό σκοπό από αυτόν που έχει εγκριθεί, αλλιώς η σύμβαση λύεται και το ποσό επιστρέφεται στον δανειστή.

Η σύναψη δανείου απαιτεί απόφαση του δημοτικού συμβουλίου με απόλυτη πλειοψηφία, μετά από εισήγηση του δημάρχου, όπου καθορίζονται ο σκοπός, οι όροι και η τοκοχρεωλυτική δόση του δανείου.

Σε ορισμένες περιπτώσεις προβλέπεται αυξημένη πλειοψηφία δύο τρίτων, ενώ για συγκεκριμένες κατηγορίες έργων, όπως απαλλοτριώσεις ή κοινόχρηστοι χώροι, η αυξημένη πλειοψηφία δεν απαιτείται.

Όσον αφορά στα δάνεια με πιστωτικά ιδρύματα (εκτός Ταμείου Παρακαταθηκών), απαιτείται έλεγχος νομιμότητας από την Αρχή Εποπτείας ΟΤΑ πριν από την τελική υπογραφή της σύμβασης. Σε ειδικές περιπτώσεις, οι Δήμοι έχουν τη δυνατότητα να λαμβάνουν δάνεια με εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου, κάτι που διευκολύνει τους όρους χρηματοδότησης και μειώνει το επιτόκιο, σύμφωνα με την προβλεπόμενη νομοθεσία. Για τα ομολογιακά δάνεια ο νόμος δίνει στους Δήμους τη δυνατότητα να εκδίδουν ομολογιακά δάνεια, για τα οποία με υπουργική απόφαση καθορίζονται οι όροι και οι προϋποθέσεις έκδοσης και διαχείρισης.

*Δημοσιεύθηκε στη «ΜτΚ» στις 25.01.2026