Δήμοι: Οικονομική «ασφυξία» με έλλειμμα ύψους 2,5 δισ. ευρώ

Σε τεντωμένο σχοινί ισορροπούν οι Δήμοι της χώρας, εξαιτίας της τραγικής οικονομικής κατάστασης, απόρροια της συστηματικής υποχρηματοδότησής τους, που επηρεάζει άμεσα την ποιότητα παροχής υπηρεσιών τους προς τους πολίτες, τη συντήρηση των υποδομών, ενώ κοντεύει να τινάξει στον αέρα τις κοινωνικές δομές στις οποίες καταφεύγουν χιλιάδες ευάλωτοι πολίτες.

Η κατάσταση της οικονομικής ασφυξίας είναι πρωτοφανής, αφού ακόμη και μεγάλοι οικονομικά ισχυροί Δήμοι, αδυνατούν να καλύψουν τις υποχρεώσεις τους, καθώς το χρηματοδοτικό κενό στην πρωτοβάθμια Αυτοδιοίκηση υπερβαίνει τα 2,4 δισ. ευρώ. 

Παρασκευή 17 Ιου 2026, 07:00

Με τη «θηλιά» στον λαιμό οι Δήμοι - Ούτε φέτος βγαίνει ο λογαριασμός που «φουσκώνει» λόγω ενεργειακού κόστους

ΚΟΙΝΩΝΙΑ

Οι εκτιμήσεις των δημάρχων για τα άδεια ταμεία, είναι μακράν καλύτερες από την σκληρή πραγματικότητα που αποτύπωσε μελέτη για το πραγματικό λειτουργικό κόστος των Δήμων, την οποία εκπόνησε η Ελληνική Εταιρεία Τοπικής Ανάπτυξης Αυτοδιοίκησης (ΕΕΤΑΑ) για λογαριασμό της ΚΕΔΕ.

Σε απόλυτους αριθμούς, η μελέτη αποκάλυψε ότι το χρηματοδοτικό κενό που αντιμετωπίζει η Αυτοδιοίκηση φτάνει τα 2,55 δισ. ευρώ, πόροι που στερούν την δυνατότητα των Δήμων να ανταποκριθούν στις συνεχώς αυξανόμενες υποχρεώσεις τους.

Η μη απόδοση των θεσμοθετημένων πόρων, η ενεργειακή κρίση και η αύξηση του λειτουργικού κόστους, έχει ως αποτέλεσμα οι Δήμοι να βρίσκονται αυτή τη στιγμή με τη «θηλιά» στον λαιμό, αφού το συνολικό λειτουργικό τους κόστος ανέρχεται στα 5,5 δισ. ευρώ, ενώ η κρατική χρηματοδότηση για το 2026 φτάνει στα περίπου στα 2,9 δισ. ευρώ.

Αυτό, όπως αναφέρουν οι αιρετοί, σημαίνει ότι υπολείπονται 2,5 δισ. ευρώ, εκ των οποίων το 1,3 δισ. ευρώ αφορά το λειτουργικό κόστος και το 1,2 δισ. ευρώ τη συντήρηση και βελτίωση των υποδομών.

Την ίδια ώρα, καταγράφεται ακραία υποστελέχωση των δημοτικών υπηρεσιών, καθώς μόνο το 57% των θέσεων είναι καλυμμένο, ενώ «πάτο» πιάνουν οι Δήμοι στη χώρα μας στο επίπεδο των εσόδων, αφού στο 55% των Δήμων, τα ίδια έσοδα είναι κάτω από 20%.

Ηχηρό όμως είναι το χαστούκι για τους Δήμους και στον τομέα της δημοσιονομικής αποκέντρωσης, στους πόρους δηλαδή που διαθέτουν οι Δήμοι, αφού η Ελλάδα έχει την τελευταία θέση στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Πήραν 2,9 δισ. και ξόδεψαν 5,5 δισ.

Όσον αφορά στα στοιχεία της μελέτης, φαίνεται ξεκάθαρα ότι το λειτουργικό κόστος των δήμων για το 2025 ανήλθε στα 5,35 δισ. ευρώ, ποσό που ξεπερνά την χρηματοδότηση των Δήμων από τους Κεντρικού Αυτοτελείς Πόρους (ΚΑΠ) κατά 2,5 δισ. ευρώ. Το ποσό αυτό αφορά στο σύνολο των δαπανών απαιτούνται για τη λειτουργία των υπηρεσιών που παρέχουν οι Δήμοι στους πολίτες.

Επίσης, αφορούν το κόστος των κοινωνικών δομών, των σχολικών μονάδων, των αθλητικών και πολιτιστικών εγκαταστάσεων, των δράσεων πολιτικής προστασίας και όλων των υποστηρικτικών λειτουργιών των ΟΤΑ. Η χρηματοδότηση των δήμων για το 2025 δεν ξεπέρασε τα 2,9 δισ. ευρώ, με τη μελέτη να καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η συνολική χρηματοδοτική απόκλιση του κόστους των Δήμων ανέρχεται περίπου στα 2,5 δισ. ευρώ.

Όπως τόνισε χαρακτηριστικά ο πρόεδρος της Επιτροπής Οικονομικών της ΚΕΔΕ, δημοτικός σύμβουλος Έδεσσας Γιάννη Μουράτογλου, η απόκλιση αυτή δεν αποτελεί απλά ένα θεωρητικό μέγεθος, αλλά αντανακλά τις πραγματικές δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι Δήμοι: στη συντήρηση των υποδομών τους, στη λειτουργία των σχολείων, στην παροχή κοινωνικών υπηρεσιών, στην κάλυψη των αναγκών πολιτικής προστασίας, στην υλοποίηση των απαιτήσεων ψηφιακού μετασχηματισμού, καθώς και στην αντιμετώπιση του αυξημένου ενεργειακού κόστους.

Φορτώθηκαν νέες αρμοδιότητες, χωρίς πόρους

Σύμφωνα με τη μελέτη, στους Δήμους μεταβιβάστηκαν τα τελευταία 15 χρόνια περισσότερες αρμοδιότητες, χωρίς αντίστοιχους πόρους, σε τομείς, όπως η Πολιτική Προστασία, η διαχείριση αδέσποτων, η ναυαγοσωστική κάλυψη, ο ψηφιακός μετασχηματισμός και η εφαρμογή του εσωτερικού ελέγχου.

Ειδικότερα, τα στοιχεία που παρουσιάζονται στη μελέτη και αποτυπώνουν την πραγματική εικόνα της Αυτοδιοίκησης είναι αποκαλυπτικά: Στο 57,3% φτάνει η κάλυψη των οργανικών θέσεων, ενώ 626 οργανικές θέσεις παραμένουν κενές.

Σε ποσοστό 67,7% ανήλθε η αύξηση στη δαπάνη για έκτακτο προσωπικό την περίοδο 2023-2025, ενώ το 46,4% των λειτουργικών δαπανών αφορά τη μισθοδοσία.

Το 27,2% αφορά ενέργεια και λοιπές υπηρεσίες τρίτων, με τη ΣΑΤΑ να παραμένει καθηλωμένη, δηλαδή στα επίπεδα του 2010.

Σύμφωνα με τον Διευθυντή Οικονομική Ανάπτυξης, Οργάνωσης και Περιβάλλοντος της ΕΕΤΑΑ, Ιωάννη Γούπιο, ο οποίος παρουσίασε τα πορίσματα της μελέτης στην ΚΕΔΕ, η μελέτη έγινε με βάση το κόστος ένα Δήμο, και εκτός από τη μεγάλη μείωση των πόρων των Δήμων, κρίσιμο ζήτημα που αναδεικνύει είναι το προσωπικό.

Και αυτό, γιατί, όπως είπε, από την έρευνα που διενεργήθηκε, μόνο το 57% των θέσεων των ψηφιακών οργανογραμμάτων στους Δήμους είναι καλυμμένο, και μάλιστα σε ειδικές κατηγορίες, όπως μηχανικοί και πληροφορική οι ανάγκες είναι πολύ μεγαλύτερες.

Αυτό, εξήγησε ο κ. Γούπιος, σημαίνει ότι οι ελλείψεις σε αυτούς του κλάδους είναι πολύ μεγάλες και περιορίζει την επιχειρησιακή ικανότητα των Δήμων. Επίσης, είπε, όλοι οι Δήμοι δεν είναι ίδιοι, καθώς σε μικρούς και ορεινούς Δήμους η υστέρηση του προσωπικού είναι μεγαλύτερη.

Σημαντικό στοιχείο της έρευνας, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι ποια είναι τα πραγματικά ίδια έσοδα σε σχέση με τις επιχορηγήσεις που λαμβάνουν οι Δήμοι, αφαιρώντας όμως τις ανταποδοτικές υπηρεσίες.

Η μελέτη αποδεικνύει ότι σε πάνω από το 55% των Δήμων, τα ίδια έσοδα είναι κάτω από 20%, που σημαίνει αν δεν έχει πόρους από το κράτος δεν έχει και ίδιους πόρους να διαθέσει.

«Αυτό βέβαια δεν αφορά μόνο τους μικρούς Δήμους, αλλά και τους μεγάλους και είναι στοιχείο που δείχνει παράλληλα τη διαφορετική διαστρωμάτωση των Δήμων, κυρίως όμως την οικονομική ασφυξία τους, επειδή μη έχοντας πόρους δεν μπορούν να ανταπεξέλθουν στις αρμοδιότητές τους», υπογράμμισε ο διευθυντής Οικονομικής Ανάπτυξης της ΕΕΤΑΑ.

Λιγότεροι πόροι από τους ΚΑΠ

Κρίσιμο θέμα για τους Δήμους, με βάση τα στοιχεία της μελέτης είναι οι Κεντρικοί Αυτοτελείς Πόροι (ΚΑΠ). Τη δεκαετία της κρίσης μειώθηκαν κατά 55%, ενώ η ΣΑΤΑ κατά 85%, γεγονός που δημιούργησε ιδιαίτερα προβλήματα στους Δήμους.

Συνοπτικά, η μελέτη αναφέρει ότι τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μια δραματική αύξηση των φόρων εισοδήματος, που κυμαίνεται από 57% στο φόρο του εισοδήματος και 35% στο ΦΠΑ, την ώρα που στο καλάθι των ΚΑΠ αυτοί οι δύο πόροι είναι οι πιο δυναμικοί.

Και ενώ το κράτος προχωρά σε αυξήσεις, η Αυτοδιοίκηση δεν παίρνει αυτές που της αναλογούν. Ενώ δηλαδή, η αύξηση από το 2022 είναι κατά μέσο όρο 50%, η Τοπική Αυτοδιοίκηση παίρνει μόλις το 28%, ποσοστό που δεν επαρκεί για να καλύψει τις ανάγκες που υπάρχουν.

Τελικό συμπέρασμα, κατά τον κ. Γούπιο, είναι ότι η Αυτοδιοίκηση, παρότι αποτελεί κομμάτι της κρατικής διοίκησης, δεν αποτελεί ισότιμο εταίρο του κράτους.

Αναφερόμενος στα στοιχεία της μελέτης, ο πρόεδρος της Επιτροπής Οικονομικών της ΚΕΔΕ κ. Μουράτογλου, τόνισε ό,τι αφενός έδειξε ότι το κόστος λειτουργίας των Δήμων αγγίζει τα 5,5 δισ. ευρώ., αφετέρου έκανε σαφές ότι αυτή η κοστολόγηση έγινε για πρώτη φορά, καθώς και το 2012 αντίστοιχη μελέτη είχε προσεγγίσει το ελάχιστο κόστος λειτουργίας.

Το αξιοσημείωτο, συνέχισε ο κ. Μουράτογλου, είναι ότι από τα περίπου 5, 5 δισ. ευρώ, σχεδόν το 46,4% αφορά δαπάνες προσωπικού, το 27,2% λειτουργικές δαπάνες (ενέργεια, τηλεπικοινωνίες, συντηρήσεις και λοιπές παροχές), ενώ το υπόλοιπο αφορά μεταβιβαστικές πληρωμές, αμοιβές τρίτων και λοιπές ανελαστικές δαπάνες.

Ευρωπαϊκή εμπειρία

«Χαστούκι» όμως για τους ελληνικούς Δήμους, είναι και τα στοιχεία με βάση την Ευρωπαϊκή Επιτροπή των Περιφερειών και των Δήμων και τους δείκτες της: την πολιτική, διοικητική και δημοσιονομική αποκέντρωση.

Στον πρώτο δείκτη οι Δήμοι στη χώρα μας είναι στο μέσο όρο, στον δεύτερο δείκτη, που μετρά ποιος πραγματικά έχει τις αρμοδιότητες, είναι στην 23 θέση, μεταξύ των 27 στην Ε.Ε.

Στο δείκτη μάλιστα της δημοσιονομικής αποκέντρωσης, στους πόρους δηλαδή που διαθέτουν οι Δήμοι, η Ελλάδα έχει την τελευταία θέση στην Ε.Ε.

Αυτό, με βάση τα συμπεράσματα της μελέτης, δείχνει ότι όλες οι χώρες που ήταν συγκεντρωτικές στην Ε.Ε, έχουν ξεπεράσει κατά πολύ την Ελλάδα και η Αυτοδιοίκηση στην χώρα μας κάνει βήματα πολύ αργά σε σχέση με άλλες χώρες.

Κ. Κυρίζογλου: Αν δεν αλλάξει κάτι, θα κατεβούμε στον δρόμο

Θέση στα στοιχεία που δείχνουν την πραγματική οικονομική κατάσταση των Δήμω, πήρε ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ Λάζαρος Κυρίζογλου, σχολιάζοντας ότι είναι η πρώτη μελέτη που επιβεβαιώνει τις θέσεις της ΚΕΔΕ.

«Η πρόταση στην οποία καταλήγει και σε αυτό συμφωνούμε, είναι η σταδιακή προσαρμογή των ΚΑΠ, ώστε να προσεγγίσουν σε βάθος πενταετίας το 7% των καθαρών εσόδων του κρατικού προϋπολογισμού με στόχο την κάλυψη της διαπιστωμένης χρηματοδοτικής απόκλισης και την αποκατάσταση της συνταγματικής αναλογίας πόρων και αρμοδιοτήτων», τόνισε ο κ. Κυρίζογλου.

Μεταξύ άλλων, είπε, προτείνεται θεσμοθέτηση σταθερού χρηματοδοτικού εργαλείου για τη συντήρηση των σχολικών μονάδων, των οδικών δικτύων, των αθλητικών εγκαταστάσεων, των δημοτικών κτιρίων κλπ. βασικών υποδομών.

Ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ ανέφερε ακόμη ότι η μελέτη θα αναρτηθεί στην ιστοσελίδα του οργάνου, θα αποσταλεί η σύνοψή της σε όλους τους δημάρχους, θα διοργανωθεί διαδικτυακή ημερίδα στους δημάρχους, θα ενημερωθεί το Δ.Σ της ΕΝ.ΠΕ , ενώ θα σταλεί σε όλους του βουλευτές, με αίτημα να δεσμευτούν, με βάση τα στοιχεία που παρουσιάζονται, να καταθέσουν προτάσεις στα προεκλογικά προγράμματά των κομμάτων τους.

Παράλληλα θα ζητηθεί συνάντηση της Ε.Ε της ΚΕΔΕ με τον πρωθυπουργό Κ. Μητσοτάκη, τους προέδρους και τα επιτελεία των κομμάτων, τους υπουργούς και υφυπουργούς Εσωτερικών και Οικονομικών και με το προεδρείο της βουλής.

Ο κ. Κυρίζογλου, είπε επίσης, ότι στο πλαίσιο των αγωνιστικών κινητοποιήσεων της ΚΕΔΕ, που άρχισαν τον περασμένο Δεκέμβριο, «θα γίνει, αν χρειαστεί και αν δούμε ότι δεν ικανοποιούνται τα αιτήματά μας, παράσταση διαμαρτυρίας στη Βουλή».

*Δημοσιεύτηκε στη «ΜτΚ» στις 2/8/2026