Γιατί αποχωρούν οι φαρμακευτικές εταιρείες από την Ελλάδα - Ανησυχία στην αγορά για ελλείψεις

Τα λουκέτα και οι αποεπενδύσεις που φέρνουν φόβους για αύξηση του κόστους στα φάρμακα και μείωση κλινικών δοκιμών

Κάνε κλικ και δες περισσότερο emakedonia.gr στην αναζήτηση της Google

Πρόσθεσέ το στην Google

Έντονη ανησυχία προκαλεί στον χώρο της φαρμακοβιομηχανίας η συρρίκνωση της παρουσίας μεγάλων πολυεθνικών στην Ελλάδα, με αναδιαρθρώσεις, περικοπές προσωπικού και μεταφορά διοικητικών λειτουργιών στο εξωτερικό. Η τάση αυτή εγείρει προβληματισμό τόσο για τις θέσεις εργασίας όσο και για την πρόσβαση των ασθενών σε νέες, καινοτόμες θεραπείες.

Οι φαρμακευτικές εταιρείες Takeda, Amgen και Astellas έχουν ήδη προχωρήσει σε αλλαγές της οργανωτικής τους δομής, εντάσσοντας την ελληνική αγορά σε ευρύτερα περιφερειακά σχήματα διοίκησης, τα λεγόμενα clusters. Αυτό συνεπάγεται περιορισμό της τοπικής διοικητικής παρουσίας, με αποφάσεις να λαμβάνονται πλέον από το εξωτερικό. Ενδεικτική είναι και η περίπτωση της Bristol Myers Squibb (BMS), καθώς η εταιρεία αλλάζει δομή και περνά υπό την εποπτεία της Ιταλίας, χωρίς αυτόνομη διοικητική ομάδα στην Ελλάδα.

Αντίθετα, η Sanofi επέλεξε την Ελλάδα ως έδρα περιφερειακού cluster, κλείνοντας υποκαταστήματα σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Ωστόσο, το προσωπικό της στη χώρα μας μειώνεται, ενώ, σύμφωνα με πληροφορίες, οι συνθήκες της αγοράς λειτουργούν αποτρεπτικά για την εισαγωγή νέων, καινοτόμων φαρμάκων. Οριστικό λουκέτο στο υποκατάστημά της στην Ελλάδα έβαλε η Lundbeck Hellas, συνάπτοντας συνεργασία με τη Swixx Biopharma για τη συνέχιση της διάθεσης των φαρμάκων της σε Ελλάδα και Κύπρο.

Οι εξελίξεις συνδέονται με τις διεθνείς αναδιαρθρώσεις των πολυεθνικών, ωστόσο στελέχη του κλάδου επισημαίνουν ότι η υποχρηματοδότηση της δημόσιας φαρμακευτικής δαπάνης και οι υποχρεωτικές επιστροφές μέσω clawback και rebate καθιστούν την ελληνική αγορά ολοένα και λιγότερο ελκυστική.

Γιατί δεν είναι ελκυστική η ελληνική αγορά

Αναζητώντας τους λόγους της στρατηγικής αποεπένδυσης, συνομιλήσαμε με στελέχη πολυεθνικών ομίλων, τα οποία περιγράφουν μια ασφυκτική κατάσταση, υπογραμμίζοντας ότι «η Ελλάδα είναι από τις αγορές με τη μικρότερη κερδοφορία και η κατάσταση γίνεται κάθε χρόνο χειρότερη».

«Το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι το clawback. Μας ζητούν ουσιαστικά έκπτωση που φτάνει το 70% με το καλημέρα σας. Αυτό δεν μπορεί να γίνει σε ένα καινούργιο, καινοτόμο προϊόν. Πρόκειται για ένα μέτρο που εφαρμόστηκε την περίοδο των μνημονίων και έκτοτε καμία κυβέρνηση δεν το έχει αλλάξει ουσιαστικά» αναφέρει στη «ΜτΚ» στέλεχος φαρμακευτικής εταιρείας στην Ελλάδα. «Για παράδειγμα, το κράτος μπορεί να διαθέτει περίπου 500-600 εκατ. ευρώ για τα νοσοκομειακά φάρμακα, όταν το πραγματικό κόστος φτάνει περίπου το 1,2 δισεκατομμύριο ευρώ και τη διαφορά αυτή πληρώνουν οι φαρμακευτικές» εξηγεί.

Την ίδια ώρα, πρόσθετες πιέσεις δημιουργεί η φαρμακευτική πολιτική των ΗΠΑ. «Ο Τραμπ βλέπει τις τιμές που δίνουν οι εταιρείες στην Ευρώπη και ζητά τις ίδιες για την Αμερική. Για να μη χάσουν το μεγαλύτερο κέρδος των ΗΠΑ, οι εταιρείες θα αναγκαστούν να σταματήσουν να διαθέτουν τα ίδια φάρμακα στην Ευρώπη» εκτιμά στέλεχος φαρμακευτικής που εργάζεται στη Μεγάλη Βρετανία.

Φόβοι για ελλείψεις

Η συρρίκνωση της παρουσίας των πολυεθνικών και ο περιορισμός των διαθέσιμων ποσοτήτων εντείνουν την ανησυχία για νέες ελλείψεις φαρμάκων.

«Η ελληνική αγορά είναι μικρή σε επίπεδο κατανάλωσης και οι εταιρείες δεν μπορούν να αντέξουν τις συνεχείς μειώσεις τιμών και τις οικονομικές επιβαρύνσεις. Ωστόσο, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι το φάρμακο δεν είναι ένα απλό εμπορικό προϊόν, αλλά κοινωνικό αγαθό» αναφέρει στη «ΜτΚ» ο πρόεδρος του Συνεταιρισμού Φαρμακοποιών Θεσσαλονίκης, Γιώργος Κιοσές.

Ο ίδιος υπενθυμίζει το πρόβλημα που είχε προκύψει πριν από λίγα χρόνια με τις ινσουλίνες. «Συγκεκριμένα σκευάσματα αποσύρθηκαν από την ελληνική αγορά και αναγκαστήκαμε να αναζητήσουμε άλλες ινσουλίνες για να καλύψουμε τις ανάγκες των ασθενών. Εάν συνεχιστεί αυτή η κατάσταση, θα βρεθούμε αντιμέτωποι με νέες ελλείψεις και αποσύρσεις φαρμάκων».

«Οι πολυεθνικές περιορίζουν τις ποσότητες φαρμάκων που διαθέτουν στην ελληνική αγορά, γεγονός που εντείνει τον κίνδυνο ελλείψεων, ιδιαίτερα στα πρωτότυπα φάρμακα. Ζητούμε από τον Εθνικό Οργανισμό Φαρμάκων να προχωρά, όπου απαιτείται, σε απαγορεύσεις εξαγωγών, προκειμένου να διασφαλίζεται η επάρκεια» δηλώνει στη «ΜτΚ» η αντιπρόεδρος του Φαρμακευτικού Συλλόγου Θεσσαλονίκης, Άννα Σιδηροπούλου.

Φραγμός σε καινοτόμα φάρμακα και κλινικές μελέτες;

Το οικονομικό περιβάλλον που έχει διαμορφωθεί καθιστά την Ελλάδα λιγότερο ελκυστική για τη διάθεση νέων και καινοτόμων φαρμάκων. «Οι εταιρείες εξετάζουν πολύ προσεκτικά ποια φάρμακα θα φέρουν στην Ελλάδα. Πολλά καινούργια προϊόντα δεν έρχονται λόγω της τιμής και των υποχρεωτικών επιστροφών. Στο τέλος θα έχουμε γενόσημα, αλλά δεν θα έχουμε καινοτόμα φάρμακα» σημειώνει στέλεχος πολυεθνικής.

Οι επιπτώσεις ενδέχεται να επεκταθούν και στην κλινική έρευνα. «Δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή κάποια απόφαση ότι θα σταματήσουμε τις κλινικές δοκιμές στην Ελλάδα. Ωστόσο, όσο περιορίζονται οι επενδύσεις στη χώρα, τόσο θα μειώνονται και οι επενδύσεις στην κλινική έρευνα» επισημαίνει το ίδιο στέλεχος.

«Η Ελλάδα μπροστά στον κίνδυνο της αποεπένδυσης»

Τον κώδωνα του κινδύνου για τις επιπτώσεις της υποχρηματοδότησης της δημόσιας φαρμακευτικής δαπάνης στην πρόσβαση των ασθενών σε καινοτόμες θεραπείες κρούει ο πρόεδρος του Συνδέσμου Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος (ΣΦΕΕ), Ολύμπιος Παπαδημητρίου, επισημαίνοντας ότι οι υπέρογκες υποχρεωτικές επιστροφές επιβαρύνουν τη βιωσιμότητα των φαρμακευτικών επιχειρήσεων και δημιουργούν εμπόδια στην εισαγωγή νέων φαρμάκων στην ελληνική αγορά.

Όπως εξηγεί, «το clawback, που θεσπίστηκε το 2012 ως προσωρινός μηχανισμός, έχει εξελιχθεί σε πάγιο εργαλείο κάλυψης των υπερβάσεων του προϋπολογισμού», σημειώνοντας ότι «σε ορισμένα νοσοκομειακά φάρμακα, οι συνολικές επιστροφές ξεπέρασαν ακόμη και το 80% καθιστώντας ανέφικτη την είσοδο νέων καινοτόμων φαρμάκων στη χώρα».

Ενδεικτικά της κατάστασης είναι τα στοιχεία για το 2025, σύμφωνα με τα οποία η φαρμακοβιομηχανία καλύπτει το 54% του συνολικού κόστους των φαρμάκων που αποζημιώνονται από τον ΕΟΠΥΥ, έναντι μόλις 36% που καλύπτει η Πολιτεία, με το υπόλοιπο ποσοστό να αντιστοιχεί στη συμμετοχή των ασθενών.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνει ο κ. Παπαδημητρίου στις επιπτώσεις που έχει η κατάσταση αυτή στους ίδιους τους ασθενείς. Σύμφωνα με τη μελέτη EFPIA/IQVIA Patients W.A.I.T. Indicator 2025, από τα 168 νέα φάρμακα που εγκρίθηκαν στην Ευρώπη την περίοδο 2021–2024, μόλις 69 είναι διαθέσιμα στην Ελλάδα και από αυτά μόνο 36 πλήρως προσβάσιμα, με τη μέση καθυστέρηση να αγγίζει τις 641 ημέρες.

«Το κόστος της καθυστερημένης έλευσης των καινοτόμων θεραπειών είναι πρωτίστως ανθρώπινο, αλλά και οικονομικό. Για τον ασθενή, η αναμονή μπορεί να σημαίνει εξέλιξη της νόσου, περισσότερες επιπλοκές, νοσηλείες, αναπηρία και απώλεια ποιότητας ζωής», τονίζει, προειδοποιώντας ότι σε ορισμένες παθήσεις το θεραπευτικό όφελος που χάνεται εξαιτίας της καθυστέρησης ενδέχεται να μην μπορεί να ανακτηθεί.

Παράλληλα, ο πρόεδρος του ΣΦΕΕ επισημαίνει ότι οι επιπτώσεις επεκτείνονται και στην παρουσία των διεθνών φαρμακευτικών επιχειρήσεων στην Ελλάδα, καθώς οι μειώσεις προσωπικού και η μεταφορά δραστηριοτήτων στο εξωτερικό περιορίζουν τις θέσεις εργασίας υψηλής εξειδίκευσης και αποδυναμώνουν τις επενδυτικές προοπτικές της χώρας. Μάλιστα, υπογραμμίζει ότι, παρά το γεγονός πως ορισμένες από αυτές τις αποφάσεις συνδέονται με διεθνείς αναδιαρθρώσεις, το εγχώριο επιχειρηματικό περιβάλλον διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο.

Ως προς τις αναγκαίες παρεμβάσεις, ο κ. Παπαδημητρίου προτάσσει την ενίσχυση της δημόσιας χρηματοδότησης, τη σταδιακή αποκλιμάκωση των υποχρεωτικών επιστροφών, την εφαρμογή θεραπευτικών πρωτοκόλλων και μητρώων ασθενών, καθώς και την επιτάχυνση των διαδικασιών αξιολόγησης και αποζημίωσης νέων θεραπειών.

«Για τον ΣΦΕΕ, διαχρονικό ζητούμενο είναι η συνυπευθυνότητα πολιτείας και φαρμακοβιομηχανίας για την πορεία της φαρμακευτικής δαπάνης και φυσικά για την όποια υπέρβαση του δημόσιου προϋπολογισμού για το φάρμακο», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Καταλήγοντας, στέλνει το μήνυμα ότι «η στήριξη της καινοτομίας είναι επένδυση στην υγεία, στην απασχόληση και στο μέλλον της χώρας», υπογραμμίζοντας την ανάγκη διαμόρφωσης ενός βιώσιμου συστήματος υγείας, ικανού να ανταποκρίνεται τόσο στις σημερινές όσο και στις μελλοντικές θεραπευτικές ανάγκες.

*Δημοσιεύθηκε στη «ΜτΚ» στη 01.11.2026

Κάνε κλικ και δες περισσότερο emakedonia.gr στην αναζήτηση της Google

Πρόσθεσέ το στην Google
Loader
ESPA