Κατά τα ιστορικά τεκμήρια, η Επανάσταση δεν ξεκίνησε ούτε από ιδιοτελή συμφέροντα ατόμων, ούτε κυρίως εξαιτίας της πίεσης των βιοτικών αναγκών των υποδούλων. Οργανώθηκε, διαδόθηκε και τέθηκε σε κίνηση από εύπορους ευπατρίδες που δαπάνησαν ολόκληρες περιουσίες και γενναίους πολεμιστές που περιφρόνησαν την επιβίωση τους ζητώντας Ελευθερία ή Θάνατο.
Τι κι αν οι συνετοί (Καποδίστριας) προειδοποιούσαν για το ακατάλληλο του καιρού και το παράλογο του εγχειρήματος λόγω συντριπτικής υπεροχής του εχθρού; Ο κύβος είχε ήδη ριφθεί. Κανένας λοιπόν δεν μπορεί να αποστερήσει από την Επανάσταση την αξία της που έγκειται ακριβώς στο ότι ήταν καθαρός, αυθόρμητος α γ ώ ν α ς.
Όχι υπολογισμός, όχι στημένο παιχνίδι, όχι ενέργεια υποκινημένη. Τι ήταν όμως εκείνο που πέρα από την καθοδήγηση των φανερών και αφανών αρχηγών, συσπείρωσε τον ευρύτερο πληθυσμό, συγκίνησε τους απλούς ανθρώπους και έδωσε στον αγώνα το κοινό του πρόσωπο, νόημα και πνοή;
Ήτανε η κοινή μνήμη για μία κοινή καταγωγή από ένα λαό αυτοκρατορικό, που πέρασε μέσα από τους θρύλους των δημοτικών τραγουδιών για τον Διγενή Ακρίτα, τις λαϊκές παραδόσεις για τον μαρμαρωμένο βασιλιά, τα αρχαία κτίσματα με την ασύγκριτη ομορφιά και μεγαλοπρέπεια ενός ανώτερου πολιτισμού, και τον χριστιανισμό που καθιερώθηκε, διαδόθηκε και κυριάρχησε χάρη στην ελληνική γλώσσα και την ελληνική φιλοσοφία και ανθρωπισμό που αυτή μετεμφύτευσε.
Μία παράδοση και μια καταγωγή που βάραινε σαν καθήκον και σαν αδήριτη επιταγή για να διατηρήσει ο λαός αυτός την ιδιομορφία του και τη χαοτική διαφορά από τον κατακτητή του. Κανένας αγώνας λοιπόν και κανένα έπος δεν εκκινείται από «ορθολογικά» κριτήρια, αλλά από την υπερηφάνεια, τη θέληση και την ανδρεία που δρα δυνάμει του παραλόγου.
*Φιλόλογου Msc ΑΠΘ
*Δημοσιεύθηκε στη «ΜτΚ» στις 22.03.2026
