Γιατί η ακρίβεια χάνει μάχες αλλά κερδίζει τον πόλεμο - Οι αιτίες που κρατούν... στη στρατόσφαιρα τις τιμές

Η ακρίβεια δεν πάει… διακοπές, ταλαιπωρώντας και το καλοκαίρι αλλά και το επερχόμενο φθινόπωρο τα νοικοκυριά με τις ανατιμήσεις να ρίχνουν ταχύτητα (ο πληθωρισμός μειώθηκε στο 3,4% τον Ιούλιο από 4,4% τον Ιούνιο βάσει της ΕΛΣΤΑΤ) αλλά να συνεχίζουν το μαραθώνιο, κερδίζοντας τον πόλεμο κι εξαντλώντας τις οικονομικές αντοχές των νοικοκυριών.

Τρίτη 04 Αυγ 2026, 11:12

Σούπερ μάρκετ: Αρνητικό πληθωρισμό βλέπει το ΙΕΛΚΑ - Σε ποια προϊόντα μειώνονται οι τιμές

ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Η οριακή υποχώρηση κατά 0,47% που κατέγραψαν τον Ιούλιο οι τιμές στα σούπερ μάρκετ (στοιχεία ΙΕΛΚΑ) ανοίγει διστακτικά μία βαλβίδα αποσυμπίεσης έπειτα από ένα συνεχόμενους μήνες με τις τιμές στα κόκκινα, δεν σημαίνει όμως πως το κόστος ζωής πέφτει καθώς η ακρίβεια έχει πολλά κεφάλια, μπορεί να κόβεται προσωρινά ένα αλλά ξεπηδούν περισσότερα…

Οι δαπάνες για στέγαση, ηλεκτρικό ρεύμα, καύσιμα, εστίαση και άλλες υπηρεσίες εξακολουθούν να κινούνται σε υψηλότερα επίπεδα, «ακυρώνοντας» το περιορισμένο όφελος από την ανεπαίσθητη υποχώρηση των τιμών στο ράφι.

Ο δείκτης τιμών στα σούπερ μάρκετ υποχώρησε τον Ιούλιο κατά 0,47% σε σχέση με τον αντίστοιχο μήνα του 2025 και κατά 0,77% συγκριτικά με τον Ιούνιο. Ωστόσο, στο κυλιόμενο δωδεκάμηνο εξακολουθεί να καταγράφεται αύξηση 1,37%, γεγονός που δείχνει ότι οι τιμές παραμένουν συνολικά υψηλότερες και ότι η τελευταία μεταβολή δεν ανατρέπει τις ανατιμήσεις που έχουν προηγηθεί.

Το αποτέλεσμα επηρεάστηκε κυρίως από την πτώση κατά 6,97% στα φρέσκα φρούτα και λαχανικά, τα οποία παρουσιάζουν έντονη εποχικότητα, καθώς και από τις μειώσεις στις τροφές και στα είδη για κατοικίδια και στα τυροκομικά προϊόντα.

Από την άλλη πλευρά, ανατιμήσεις καταγράφηκαν σε κατηγορίες που έχουν σταθερή παρουσία στις αγορές των νοικοκυριών, όπως τα έτοιμα γεύματα, τα αναψυκτικά και οι χυμοί, τα αλλαντικά, καθώς και η κατηγορία που περιλαμβάνει αυγά, βούτυρα και ζωμούς.

Οι καταναλωτές, χωρίς ιδιαίτερες προσδοκίες, περιμένουν και τα αποτελέσματα της εθνικής πρωτοβουλίας κυβέρνησης – σούπερ μάρκετ – βιομηχανιών για εθελοντικές μειώσεις τιμών σε βασικά αγαθά που θα τεθεί σε ισχύ την 1^η Σεπτεμβρίου και θα διαρκέσει ως το τέλος του έτους.

Τα βαθύτερα αίτια του εφιάλτη στο ράφι

Οι αιτίες που κρατούν τις τιμές σε επίπεδα που δεν μπορεί να σηκώσει η αγοραστική δύναμη των Ελλήνων (στο 68% του μέσου όρου της ΕΕ με τη χώρα μας να μοιράζεται την τελευταία διόλου τιμητική θέση με τη Βουλγαρία) έχουν να κάνουν με τις γεωπολιτικές ανακατατάξεις, τις διαταραχές των εφοδιαστικών αλυσίδων, το κόστος μεταφοράς των σημαντικών αγαθών στην εσωτερική αγορά, τις ανατιμήσεις ενεργειακών προϊόντων και παραγώγων τους καθώς και στις δυνατότητες των μεγάλων επιχειρήσεων, όχι μόνο να μετακυλούν το αυξημένο κόστος στις τιμές και σε βάρος των καταναλωτών, αλλά να εκμεταλλεύονται συχνά και τη δεσπόζουσα θέση τους επιβάλλοντας αδικαιολόγητα πολύ υψηλότερες τιμές σε αγαθά πρώτης ανάγκης.

Τα βασικά είδη διαβίωσης έχουν σχεδόν μηδενική σχεδόν ελαστικότητα (δηλαδή όσο ψηλά και να ανέβουν οι τιμές οι καταναλωτές θα τα αγοράζουν, για παράδειγμα το μοσχαρίσιο κρέας που γράφει τρελές αυξήσεις αλλά η ζήτηση παραμένει ισχυρή).

Οι βαθύτερες αιτίες των υψηλών τιμών έχουν να κάνουν με τα εξής:

O υψηλός ΦΠΑ στα τρόφιμα στην Ελλάδα (24% και 13% ανάλογα με την κατηγορία) ασκεί ανοδικές πιέσεις στις τιμές, «γεμίζοντας» παράλληλα τα κρατικά ταμεία σε περιόδους ακρίβειας (υψηλότερες τιμές σημαίνουν υψηλότερους έμμεσους φόρους). Όταν οι διεθνείς τιμές στις πρώτες ύλες πέφτουν, στην Ελλάδα ο υψηλός ΦΠΑ υψώνει «μπλόκο» στις όποιες σκέψεις για μειώσεις στις επιχειρήσεις. Ακόμα βέβαια κι αν μειωθεί ο ΦΠΑ κανείς και σε καμία περίπτωση ο δυσκίνητος κρατικός μηχανισμός, δεν μπορεί να διασφαλίσει πως αυτή τη μείωση θα τη δει στο ράφι ο πολίτης και δε θα την καρπωθούν οι επιχειρήσεις.

Είναι βέβαια γεγονός πως το πολύ υψηλό κόστος ενέργειας (σε σχέση ακόμα και με γειτονικές χώρες) που καταβάλουν βιομηχανίες και σούπερ μάρκετ καθίσταται τροχοπέδη στην πτώση των τιμών.

2) Η προβληματική λειτουργία της ελληνικής αγοράς και ο ισχνός ανταγωνισμός κατά βάση στις βιομηχανίες τροφίμων (μικρή σε μέγεθος αγορά με λίγες ελληνικές και ξένες εταιρείες να κάνουν κουμάντο), διαμορφώνει ολιγοπωλιακές συνθήκες και κατά συνέπεια ο πολίτης καλείται να βάλει βαθιά το χέρι στην τσέπη. Παράλληλα, είναι πρακτικά αδύνατο για ένα νοικοκυριό να μειώσει πολύ την κατανάλωση βασικών αγαθών όσο και αν αυξηθούν οι τιμές.

3) Ο λεγόμενος «πληθωρισμός της απληστίας», δηλαδή η πρακτική των επιχειρήσεων να περνούν στα αγαθά που παράγουν αυξήσεις οι οποίες δε δικαιολογούνται σε καμία περίπτωση από τις τρέχουσες συνθήκες στις αγορές. Για παράδειγμα αν μία εταιρεία αντιμετωπίζει άνοδο στην τιμή μίας πρώτης ύλης κατά 10% και το προϊόν που παράγει το πουλήσει σε τιμή αυξημένη κατά 20% υπάρχει πληθωρισμός απληστίας που βοηθά ιδιαίτερα στην κερδοφορία των επιχειρήσεων.

Δεν είναι τυχαίο πως παρά τη «γκρίνια» των εταιρειών τροφίμων και των σούπερ μάρκετ (τα οποία μπορεί να μην γράφουν υψηλή κερδοφορία τα ίδια αλλά τη διαχέουν σε εταιρείες τροφίμων που συνδέονται με τους βασικούς τους μετόχους), εμφάνισαν τζίρους - ρεκόρ το 2025 ύψους πάνω από 16 δισ. ευρώ και πάνε για νέο ρεκόρ φέτος προφανώς όχι επειδή συγκράτησαν τις τιμές στο μέτρο του εφικτού…