Ο ανεπαρκής ύπνος μπορεί να επηρεάσει την πείνα, να ενισχύσει τις λιγούρες για γλυκά και να δυσκολέψει τις καθημερινές διατροφικές μας επιλογές.
Μια δύσκολη νύχτα, λίγες ώρες ύπνου και την επόμενη ημέρα η επιθυμία για σοκολάτα, γλυκά ή κάποιο αλμυρό σνακ μοιάζει εντονότερη. Πρόκειται για μια εμπειρία γνώριμη σε πολλούς ανθρώπους, η οποία δεν οφείλεται απαραίτητα στην έλλειψη αυτοελέγχου.
Ο ύπνος επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο ο οργανισμός ρυθμίζει την πείνα, χρησιμοποιεί την ενέργεια και ανταποκρίνεται στα ερεθίσματα του φαγητού. Όταν δεν ξεκουραζόμαστε επαρκώς, οι διατροφικές μας επιλογές μπορεί να αλλάξουν σημαντικά.
Τι συμβαίνει στην όρεξή μας;
Δύο ορμόνες που συμμετέχουν στη ρύθμιση της όρεξης είναι η γκρελίνη και η λεπτίνη. Η πρώτη συνδέεται με το αίσθημα πείνας, ενώ η δεύτερη συμβάλλει στη ρύθμιση της ενεργειακής ισορροπίας.
Ορισμένες έρευνες δείχνουν ότι η έλλειψη ύπνου μπορεί να επηρεάσει τα επίπεδά τους. Ωστόσο, η σχέση είναι πιο σύνθετη και περιλαμβάνει επίσης τη λειτουργία του εγκεφάλου, τη διάθεση και τις καθημερινές μας συνήθειες.
Γιατί αναζητούμε περισσότερο γλυκά;
Όταν είμαστε κουρασμένοι, ο εγκέφαλος μπορεί να ανταποκρίνεται εντονότερα σε τρόφιμα που προσφέρουν ευχαρίστηση, όπως γλυκά, αρτοσκευάσματα και λιπαρά σνακ.
Παράλληλα, η κόπωση δυσκολεύει τη λήψη αποφάσεων. Έτσι, μια εύκολη και γρήγορη διατροφική επιλογή μπορεί να γίνει πιο ελκυστική από ένα ισορροπημένο γεύμα.
Επιπλέον, όσο περισσότερες ώρες παραμένουμε ξύπνιοι, τόσο περισσότερες ευκαιρίες έχουμε να καταναλώσουμε φαγητό, ιδιαίτερα αργά το βράδυ.
Πώς συνδέεται ο ύπνος με τον μεταβολισμό;
Η ανεπαρκής ξεκούραση δεν επηρεάζει μόνο την όρεξη. Μπορεί επίσης να μειώσει προσωρινά την ευαισθησία του οργανισμού στην ινσουλίνη, επηρεάζοντας τη ρύθμιση του σακχάρου στο αίμα.
Η χρόνια έλλειψη ύπνου έχει συσχετιστεί με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης σακχαρώδους διαβήτη τύπου 2. Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι μία νύχτα αϋπνίας προκαλεί κάποιο νόσημα.
Το στρες κάνει τις λιγούρες εντονότερες;
Το άγχος, η κόπωση και τα ακανόνιστα ωράρια ύπνου μπορούν να επηρεάσουν τη διατροφική συμπεριφορά.
Για ορισμένους ανθρώπους το στρες μειώνει την όρεξη, ενώ για άλλους αυξάνει την επιθυμία για εύγευστα τρόφιμα. Όταν συνδυάζεται με ανεπαρκή ύπνο, η συναισθηματική κατανάλωση φαγητού μπορεί να γίνεται συχνότερη.
Πέντε συνήθειες που μπορούν να βοηθήσουν
Η καλύτερη διαχείριση της όρεξης ξεκινά και από την ποιότητα της ξεκούρασης:
Σταθερό ωράριο: Κοιμηθείτε και ξυπνήστε περίπου την ίδια ώρα καθημερινά.
Επαρκής ύπνος: Στοχεύστε σε 7–9 ώρες κάθε βράδυ.
Λιγότερη καφεΐνη: Περιορίστε τον καφέ αρκετές ώρες πριν από τον ύπνο.
Ισορροπημένα γεύματα: Αποφύγετε τα μεγάλα διαστήματα χωρίς φαγητό που οδηγούν σε έντονη βραδινή πείνα.
Κατάλληλο περιβάλλον: Μειώστε το φως, τις οθόνες και τους θορύβους πριν από την κατάκλιση.
Η ξεκούραση είναι μέρος της σωστής διατροφής
Η επαρκής διάρκεια ύπνου μπορεί να διευκολύνει τη διαχείριση της όρεξης και του σωματικού βάρους. Μάλιστα, κλινική μελέτη έδειξε ότι η αύξηση των ωρών ύπνου σε ενήλικες που κοιμούνταν ανεπαρκώς συνδέθηκε με μείωση της ημερήσιας ενεργειακής πρόσληψης.
Επομένως, όταν προσπαθούμε να βελτιώσουμε τις διατροφικές μας συνήθειες, δεν αρκεί να εξετάζουμε μόνο τι και πόσο τρώμε. Χρειάζεται να δίνουμε προσοχή και στο πόσο καλά κοιμόμαστε.
Ο καθηγητής Παιδιατρικής Λοιμωξιολογίας, πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Παιδιατρικών Λοιμώξεων και μάχιμος γιατρός στο νοσοκομείο Παίδων «Η Αγία Σοφία», Αθανάσιος Μίχος, εξηγεί προς τους γονείς