Γιώργος Κουμουτσάκος στη «ΜτΚ»: Η Ελλάδα είναι μια πολιτιστική υπερδύναμη

Η καλή προετοιμασία, η συνεργασία, ο συντονισμός και η επιμονή ήταν η συνταγή της επιτυχίας, έτσι ώστε μια προσπάθεια που ξεκίνησε από το 2014 για την ένταξη του Ολύμπου στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCΟ να στεφθεί πριν από μερικές ημέρες με απόλυτη επιτυχία. Αυτό τονίζει ο Μόνιμος Αντιπρόσωπος της Ελλάδας στην UNESCO Γιώργος Κουμουτσάκος. Ο επικεφαλής της ελληνικής αντιπροσωπίας στην 48^η Σύνοδο της αρμόδιας Επιτροπής που πραγματοποιήθηκε στο Μπουσάν της Νότιας Κορέας μιλώντας στην «ΜτΚ» χαρακτηρίζει την απόφαση ως «αφετηρία μεγάλης ευθύνης» και ως μια απόδειξη για το ότι «η «μικρή» σε έκταση και πληθυσμό Ελλάδα είναι μια «πολιτιστική υπερδύναμη».

Η ομόφωνη ένταξη του Ολύμπου στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO είναι μια πραγματικότητα. Τι οδήγησε σε αυτήν τη σημαντική εθνική επιτυχία;

Η καλή προετοιμασία, η συνεργασία, ο συντονισμός και η επιμονή. Πάνω απ´ όλα όμως, η πεποίθηση ότι ο Όλυμπος, ως πολιτιστικό και φυσικό αγαθό, είναι πράγματι τόπος εξέχουσας οικουμενικής αξίας, που αξίζει διεθνούς αναγνώρισης.

Αυτό πίστεψαν εξ´ αρχής όλοι εκείνοι που εργάστηκαν άοκνα από το 2014 που εκκίνησε η προετοιμασία του φακέλου έως και την έντονη, καλά σχεδιασμένη διπλωματική προσπάθεια μηνών στο αποφασιστικό στάδιο ενόψει της 48ης Συνόδου της Επιτροπής Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO στο Μπουσάν της Νότιας Κορέας. Εκεί, η τεχνοκρατική γνώση έγινε διπλωματική δράση με στρατηγική, με πειθώ και στοχοθεσία. Έτσι ήρθε η ομόφωνη ιστορική απόφαση της εγγραφής του Ολύμπου μας στον περίοπτο κατάλογο πολιτιστικής και φυσικής Κληρονομιάς της Ανθρωπότητας της UNESCO.

Επιτυχίες τέτοιας εμβέλειας δεν είναι ατομική υπόθεση. Έρχονται πάντα ως αποτέλεσμα συλλογικών προσπαθειών. Τρία υπουργεία εργάστηκαν και συν-εργάστηκαν για την υπόθεση αυτή. Τα υπουργεία Πολιτισμού, Περιβάλλοντος και Εξωτερικών με την ιδιαίτερη συμβολή του Οργανισμού Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής. Η πολιτική ηγεσία και των τριών αυτών Υπουργείων στήριξε σταθερά και αποφασιστικά, κάθε φορά που χρειάστηκε, την προσπάθεια αυτή.

Ήσασταν παρών στη απόφαση που ελήφθη. Πως ήταν το κλίμα εκεί για την ελληνική πρόταση;

Όταν φτάσαμε στο Μπουσάν τίποτα δεν ήταν δεδομένο. Μόνον η αποφασιστικότητά μας. Γνωρίζαμε ότι οι «μικτές», όπως λέγονται, υποψηφιότητες, που συνδυάζουν τη φυσική και την πολιτιστική διάσταση ενός αγαθού, όπως η ευρύτερη περιοχή του Ολύμπου είναι, αντικειμενικά, οι πιο δύσκολες, με πολλές και σύνθετες τεχνικές παραμέτρους.

Γνωρίζαμε επίσης ότι τα συμβουλευτικά τεχνοκρατικά όργανα της UNESCO, με αφορμή κάποια, κατά τη γνώμη τους τεχνικά ζητήματα, θα προτιμούσαν η εγγραφή να καθυστερήσει για έναν ακόμα χρόνο. Για εμάς τέτοια επιλογή δεν υπήρχε. Επιδιώκαμε εξ´ αρχής εγγραφή και μάλιστα με ομόφωνη απόφαση. Δεν μου ήταν αποδεκτό το ενδεχόμενο, ακόμα και μια μειοψηφία κρατών να έχει εκφράσει επιφυλάξεις για τη μοναδικότητα του Ολύμπου.

Ήμασταν διατεθειμένοι να αναλάβουμε λογικές δεσμεύσεις και υποχρεώσεις για μετά την εγγραφή. Δεν ήμασταν όμως διατεθειμένοι να δεχθούμε τίποτα λιγότερο από την συμπερίληψη του Μυθικού Ολύμπου στην πολιτιστική και φυσική κληρονομιά της Ανθρωπότητας. Όταν 17 από τα 21 κράτη-μέλη της Επιτροπής πήραν τον λόγο υποστηρίζοντας ανεπιφύλακτα την εγγραφή, ξέραμε πια ότι η απόφαση θα ήταν ομόφωνη. Ακόμα και οι, μετρημένες στα δάκτυλα του ενός χεριού, επιφυλακτικές Αντιπροσωπείες συναίνεσαν με την σιωπή τους. Ήταν στιγμή μεγάλης ικανοποίησης και περηφάνειας.
Όμως, να ξέρετε ότι η απόφαση αυτή είναι και η αφετηρία μεγάλης ευθύνης.

Τι σηματοδοτεί για το μέλλον ιδιαίτερα για τη Βόρεια Ελλάδα αυτή η αναγνώριση και τι πρέπει να γίνει σε επίπεδο Πολιτείας αλλά και των τοπικών φορέων για να μη μείνει μια απλή αναγνώριση;

Όπως μόλις σας ανέφερα, σηματοδοτεί μεγάλη ευθύνη και πολιτικές και μέτρα που θα έχουν πολύ αυστηρό κριτήριό τους τον απόλυτο σεβασμό, την προστασία και την βιώσιμη ανάπτυξη της ευρύτερης περιοχής. Τώρα πια θα μας βλέπει όλος ο κόσμος. Θα μας αξιολογεί σε τακτά χρονικά διαστήματα η UNESCO. Πάνω απ´ όλα όμως, θα είμαστε όλοι υπόλογοι στους αιώνες της ιστορίας του βουνού της κατοικίας των θεών αλλά και στις επόμενες γενιές.

Η διεθνώς αναγνωρισμένη πλέον, οικουμενικότητα του Ολύμπου ορίζει και το μέγεθος της δικής μας εθνικής ευθύνης απέναντί του. Κεντρική κυβέρνηση, τοπική κοινωνία, φορείς και τοπική αυτοδιοίκηση οφείλουν να προστατεύσουν και να αναδείξουν με σεβασμό, σοβαρότητα και συντονισμένες, καλοσχεδιασμένες ενέργειες τον ακτινοβολούντα Όλυμπο. Άλλη επιλογή δεν νοείται. Η Ελλάδα και ειδικά η Βόρεια Ελλάδα, όλοι μας, οφείλουμε, τώρα ακόμα περισσότερο από πριν, να προστατεύσουμε το «ολύμπιο διαμάντι» μας.

Η Ελλάδα -μαζί με τις παλαιότερες εγγραφές των Μετεώρων και του Αγίου Όρους- διαθέτει πλέον τρία «μικτά αγαθά» στον κατάλογο της UNESCO, ενώ συνολικά αριθμεί πλέον 21 εγγραφές. Μπορούν όλα αυτά να αποτελέσουν τον πολλαπλασιαστή για μια Ελλάδα ακόμη πιο δυνατή τουριστικά αλλά και ισχυρή διπλωματικά;

Αναμφισβήτητα. Πάντα πίστευα ότι η «ήπια ισχύς» της χώρας μας, δηλαδή ο τουρισμός, η ναυτιλία και πάνω απ’ όλα ο πολιτισμός της, είναι εκείνη που μπορεί να πολλαπλασιάσει τη διεθνή επιδραστικότητα και επιρροή της Ελλάδας. Η «σκληρή ισχύς» μας, δηλαδή η άμυνα και η οικονομία, μας δίνουν την απαραίτητη τοπική και περιφερειακή ισχύ και εμβέλεια. Η «ήπια ισχύς» όμως μας δίνει οικουμενική ακτινοβολία, αποδοχή και επιρροή. Με μια απαραίτητη προϋπόθεση: να το πιστέψουμε. Μετά οφείλουμε να σχεδιάσουμε, να διαμορφώσουμε και να εφαρμόσουμε μια συνεκτική εθνική στρατηγική «ήπιας ισχύος». Η «μικρή» σε έκταση και πληθυσμό Ελλάδα, είναι μια πολιτιστική υπερδύναμη. Με αυτήν την αφετηριακή πεποίθηση δημόσιας διπλωματίας, ανέλαβα την αποστολή του εκπροσώπου της Ελλάδας στην UNESCO. Με δικαιώνει.

*Δημοσιεύθηκε στη «ΜτΚ» στις 02.08.2026