«Η ακραία ζέστη δημιουργεί μια νέα κλιματική πραγματικότητα» - Τί λέει η Ελληνίδα επικεφαλής Αστικής Θερμότητας του Προγράμματος UNEP του ΟΗΕ

- Newsroom

Οι καταστροφικές πυρκαγιές που πλήττουν την Ελλάδα και πολλές άλλες περιοχές του κόσμου, αλλά και οι καύσωνες, οι παρατεταμένες ξηρασίες, οι λειψυδρίες και οι ακραίες βροχοπτώσεις δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως μεμονωμένα περιστατικά. Αποτελούν μέρος μιας νέας πραγματικότητας, με κοινό παρονομαστή την ακραία ζέστη και τελικά την κλιματική αλλαγή. Αυτό υπογραμμίζει η Ελένη (Λενιώ) Μυριβήλη, Global Chief Heat Officer του Προγράμματος των Ηνωμένων Εθνών για το Περιβάλλον (UNEP), μιλώντας στο Αθηναϊκό- Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων.

   «Είναι σαφές ότι πίσω από όλα αυτά τα φαινόμενα βρίσκεται η κλιματική αλλαγή. Η διεθνής επιστημονική κοινότητα δεν θεωρεί ότι υπάρχει περιθώριο αμφισβήτησης για το ζήτημα αυτό», λέει χαρακτηριστικά η κ. Μυριβήλη. Όπως εξηγεί, «τα επιστημονικά δεδομένα επιβεβαιώνουν αυτό που ήδη βιώνουμε. Δεν πρόκειται απλώς για θερμότερα καλοκαίρια ή για μεμονωμένες φυσικές καταστροφές, όπως συχνά αντιμετωπίζονται από τους υπεύθυνους λήψης αποφάσεων. Έχουμε ήδη εισέλθει σε ένα νέο κλιματικό καθεστώς, όπου η ακραία ζέστη εμφανίζεται συχνότερα, διαρκεί περισσότερο και εκδηλώνεται νωρίτερα μέσα στο έτος. Παράλληλα, εντείνει την ξηρασία, τις δασικές πυρκαγιές, τις αιφνίδιες πλημμύρες, την ατμοσφαιρική ρύπανση και τις αστοχίες των υποδομών». 

   Αφορμή για τη συνέντευξή μας στάθηκε η συμμετοχή της Ελένης Μυριβήλη σε μια παγκόσμια συνέντευξη Τύπου που διοργάνωσαν το UNEP και η Υπηρεσία Copernicus της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την ακραία ζέστη, τις σχετικές καταγραφές του Copernicus και την ανάγκη οι πόλεις να στραφούν σε πιο βιώσιμες λύσεις δροσισμού και όχι να περιορίζονται μόνο στη χρήση κλιματιστικών.

   Στην ίδια ενημέρωση, ο διευθυντής της Υπηρεσίας Copernicus, Κάρλο Μπουοντέμπο (Carlo Buontempo), επεσήμανε ότι ο πλανήτης βιώνει το θερμότερο κλίμα του σύγχρονου ανθρώπινου πολιτισμού. «Αν κοιτάξουμε τις μέσες παγκόσμιες θερμοκρασίες, τα έντεκα πιο ζεστά έτη έχουν συμβεί τις έντεκα τελευταίες χρονιές. Αυτό δεν αποτελεί στατιστική ανωμαλία, αλλά μια απόδειξη του γεγονότος ότι το κλίμα υπερθερμαίνεται σε όλη τη Γη και όλους τους ωκεανούς», τόνισε και πρόσθεσε ότι εξαιτίας του φαινομένου Ελ Νίνιο οι πιθανότητες είναι από φέτος έως την επόμενη χρονιά να δούμε άλλο ένα παγκόσμιο ρεκόρ θερμοκρασίας «και δυστυχώς δεν θα είναι το τελευταίο».

Τετάρτη 15 Νοε 2023, 07:25

«Αφόρητο μέλλον» για την ανθρωπότητα: Τρομακτικό σενάριο αύξησης θανάτων κατά 370% μέχρι το 2050 από την ακραία ζέστη

ΔΙΕΘΝΗ

   Επιπτώσεις σε κάθε κρίσιμο σύστημα

   Υπολογίζεται ότι σχεδόν μισό εκατομμύριο άνθρωποι πεθαίνουν κάθε χρόνο από αιτίες σχετικές με την ακραία ζέστη. Περίπου 2,4 δισεκατομμύρια εργαζόμενοι, δηλαδή περισσότεροι από το 70% του παγκόσμιου εργατικού δυναμικού, εκτίθενται σε ακραία ζέστη κάθε χρόνο βάζοντας την υγεία τους σε κίνδυνο.

   «Οι επιπτώσεις της ακραίας ζέστης διαχέονται και σε κάθε κρίσιμο σύστημα από το οποίο εξαρτώνται οι κοινωνίες μας, τον τρόπο που λειτουργούν οι πόλεις, οι οικονομίες και οι υποδομές, αλλά και το κατά πόσο οι άνθρωποι μπορούν να ζήσουν με ασφάλεια στα σπίτια τους, να εργαστούν ή να φοιτήσουν στα σχολεία», εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η κ. Μυριβήλη.

   Η πρώτη επίπτωση, όπως περιγράφει, αφορά στο νερό. Οι υψηλές θερμοκρασίες επιταχύνουν την εξάτμιση, ξηραίνουν τα εδάφη και μειώνουν τα διαθέσιμα αποθέματα νερού για ύδρευση, γεωργία, παραγωγή ενέργειας και μεταφορές, ενώ ταυτόχρονα καθιστούν τις ακραίες βροχοπτώσεις πιο έντονες.

   Οι υψηλές θερμοκρασίες ωθούν τις καλλιέργειες πέρα από τα φυσιολογικά όρια αντοχής τους. Η κλιματική αλλαγή έχει ήδη μειώσει την παγκόσμια αγροτική παραγωγή κατά περίπου 20% σε σύγκριση με τη δεκαετία του 1960.

   Η άνοδος της θερμοκρασίας αυξάνει δραματικά τη ζήτηση για ψύξη, ασκώντας τεράστια πίεση στα ηλεκτρικά δίκτυα. Το παράδοξο είναι ότι ακριβώς τη στιγμή που αυξάνεται η ζήτηση, η ίδια η ζέστη μειώνει την απόδοση της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Ακόμη και οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, όπως τα φωτοβολταϊκά, παράγουν λιγότερη ενέργεια κατά τη διάρκεια ακραίων επεισοδίων ζέστης, ενώ η μεταφορά και η διανομή ηλεκτρικής ενέργειας γίνεται λιγότερο αποδοτική και ακριβότερη.

   Οι συνέπειες γίνονται ολοένα και πιο αισθητές στην οικονομία. Η ακραία ζέστη αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν οι επιχειρήσεις, επιβραδύνει τις κατασκευές, τη μεταποίηση και τις μεταφορές, μειώνει την παραγωγικότητα και αυξάνει το λειτουργικό κόστος σχεδόν σε όλους τους τομείς.

   Η Ελένη Μυριβήλη ανέλαβε τα καθήκοντά της στον ΟΗΕ τον Μάρτιο του 2023. Την ίδια χρονιά το περιοδικό Nature την κατέταξε στους 10+1 newsmakers της χρονιάς ως την πρώτη υπεύθυνη για την αντιμετώπιση της αστικής θερμότητας παγκοσμίως.

   Κύρια προτεραιότητά της στη συγκεκριμένη θέση, όπως εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, «είναι να βοηθήσουμε τους πιο αδύναμους, οι οποίοι ρισκάρουν τη ζωή τους λόγω αυτών των καιρικών φαινομένων». Όπως προσθέτει, «σε έναν πλανήτη που θερμαίνεται, η θερμική άνεση δεν μπορεί να αποτελεί προνόμιο. Γίνεται βασική προϋπόθεση για την υγεία, την αξιοπρέπεια, την παραγωγικότητα και, ολοένα περισσότερο, για την ίδια την επιβίωση».

   Ανάγκη για πρόληψη

   Επίσης, μεγάλο στοίχημα για την κ. Μυριβήλη είναι να μεταφράσει τα επιστημονικά δεδομένα σε γνώση για το ευρύ κοινό και να παρακινήσει τις κυβερνήσεις και τους φορείς για να δραστηριοποιηθούν. «Τα στοιχεία που μας δίνουν οι επιστήμονες πρέπει να μεταφραστούν σε προετοιμασία και πρόληψη και ο κόσμος χρειάζεται να καταλάβει τι πρέπει να περιμένει από τους πολιτικούς, γιατί οι πολιτικές πρέπει να προστατεύσουν τους ανθρώπους, τις δουλειές τους, τα δάση και τη βιοποικιλότητα».

   «Χρειαζόμαστε πόλεις με περισσότερο πράσινο και σχεδιασμό που λαμβάνει υπόψη το νερό, περισσότερη σκίαση, κτίρια που παραμένουν δροσερά μέσω κατάλληλων οικοδομικών προδιαγραφών και συνολικά πολεοδομικό σχεδιασμό προσαρμοσμένο στην κλιματική αλλαγή. Αυτά δεν αποτελούν πλέον πολυτέλειες αλλά βασικές υποδομές ανθεκτικότητας. Όπως η Βιομηχανική επανάσταση και στη συνέχεια η Ψηφιακή επανάσταση άλλαξαν τον τρόπο με τον οποίο οργανώνονται οι κοινωνίες και οι οικονομίες μας, έτσι και η εποχή της ακραίας ζέστης απαιτεί να επανασχεδιάσουμε τον τρόπο με τον οποίο χτίζουμε, σχεδιάζουμε, χρηματοδοτούμε και διοικούμε», τονίζει η κ. Μυριβήλη.

   Η συζήτηση έρχεται και στις μεγάλες πυρκαγιές, που όπως υπενθυμίζει δεν βιώνει μόνο η Ελλάδα και η υπόλοιπη Μεσόγειος, αλλά και περιοχές που δεν περιμέναμε ότι θα τις ζήσουν, όπως η Σιβηρία και ο Καναδάς.

   «Κάθε χρόνο ζούμε με αυτή την αγωνία, αν θα τη γλυτώσουμε φέτος. Αντιμετωπίζουμε τις πυρκαγιές σαν μεμονωμένα φαινόμενα, λες και δεν είναι αυτό ένα κομμάτι μιας καινούργιας πραγματικότητας. Το μεγαλύτερο ποσοστό των δαπανών θα έπρεπε να πηγαίνουν στην πρόληψη», σχολιάζει.

   «Σήμερα, η συνολική παγκόσμια χρηματοδότηση για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής ανέρχεται περίπου στο 1% του παγκόσμιου ΑΕΠ, αλλά η χρηματοδότηση για την προσαρμογή στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής παραμένει ελάχιστον κλάσμα αυτής της χρηματοδότησης και είναι πολύ χαμηλότερη από τις ανάγκες. Πρόκειται για τεράστιο χρηματοδοτικό κενό σύμφωνα με τον ΟΗΕ», προσθέτει.

   Άσκηση προσομοίωσης σε 20 πόλεις

   Ο δήμος του Παρισιού έκανε πριν από δύο χρόνια μια άσκηση προσομοίωσης για τη λειτουργία του στο σενάριο που η θερμοκρασία αγγίξει τους 50 βαθμούς Κελσίου. Εντόπισαν τα ευάλωτα συστήματα και συνεργάστηκαν με φορείς στους τομείς της Ενέργειας, της Παιδείας και της Υγείας για να σχεδιάσουν την καλύτερη λειτουργία της πόλης. Τώρα, η μεθοδολογία αυτή θα αποτελέσει το πρότυπο για μια προσομοίωση 20 πόλεων σε όλο τον κόσμο την οποία θα συντονίσει το UNEP. Οι δήμοι στην Αθήνα, τη Νέα Υόρκη, το Λονδίνο, τη Βαρκελώνη, τη Μελβούρνη, αλλά και πόλεις στην Ινδία, τη Βραζιλία και σε αφρικανικές χώρες θα τρέξουν τα δικά τους σενάρια για να προετοιμαστούν για συνθήκες ακραίες ζέστης.

   «Η αγωνία μου είναι ότι όλα αυτά που κάνουμε είναι πάρα πολύ μικρά σε σχέση με τις ταχύτητες με τις οποίες τρέχουν αυτά τα φαινόμενα που αντιμετωπίζουμε. Όλη η προσπάθεια προσαρμογής και αύξησης της ανθεκτικότητας όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά γενικά διεθνώς τρέχει με πάρα πολύ αργούς ρυθμούς σε σχέση με τις πραγματικότητες που αντιμετωπίζουμε», λέει η κ. Μυριβήλη.

   Σημειώνεται ότι εκτός από Υπεύθυνη Αντιμετώπισης Αστικής Θερμότητας στα Ηνωμένα Έθνη, η Ελένη Μυριβήλη είναι Σύμβουλος για θέματα Ανθεκτικότητας στην Κλιματική Αλλαγή στο Ατλαντικό Συμβούλιο. Επίσης, είναι μέλος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Εμπειρογνωμόνων για τα θέματα Προσαρμογής στην Κλιματική Αλλαγή (EU Mission Board for Climate Adaptation) και του Συμβουλίου Εμπειρογνωμόνων για την Διεθνή Έκθεση Αξιολόγησης Κινδύνων στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ. Στο παρελθόν έχει διατελέσει αντιδήμαρχος Πρασίνου και επικεφαλής αντιμετώπισης Αστικής Υπερθέρμανσης στον δήμο Αθηναίων.