Η Gen Z διεκδικεί την ηγεσία της Σερβίας - Πώς μια τραγωδία ανατρέπει το σκηνικό στο Βελιγράδι

- Newsroom

Η γενιά που πριν από δύο χρόνια κατέβηκε στους δρόμους της Σερβίας για να διαμαρτυρηθεί απέναντι στη διαφθορά και την κυβερνητική αδιαφάνεια διεκδικεί πλέον κάτι πολύ μεγαλύτερο: να αναλάβει τη διακυβέρνηση της χώρας.

Οι νέοι της Generation Z, που πρωτοστάτησαν στο μεγαλύτερο κύμα κινητοποιήσεων της σύγχρονης σερβικής ιστορίας, μετατρέπουν τη διαμαρτυρία σε οργανωμένη πολιτική δύναμη, αμφισβητώντας ανοιχτά την κυριαρχία του Αλεξάνταρ Βούτσιτς.

Ο Σέρβος ηγέτης, που έχει κερδίσει κάθε εκλογική αναμέτρηση στην οποία έχει συμμετάσχει από το 2012, βρίσκεται αντιμέτωπος με μία από τις σοβαρότερες πολιτικές προκλήσεις της μακρόχρονης παρουσίας του στην εξουσία.

Σύμφωνα με δημοσκόπηση του ανεξάρτητου φορέα New Serbian Political Thought, η φοιτητική εκλογική λίστα συγκεντρώνει 44,5%, έναντι 42,7% του κυβερνώντος Σερβικού Προοδευτικού Κόμματος (SNS).

Πρόκειται για μια οριακή διαφορά, με ιδιαίτερο όμως πολιτικό συμβολισμό, καθώς είναι η πρώτη φορά εδώ και περισσότερο από μία δεκαετία που αντιπολιτευτικό ψηφοδέλτιο εμφανίζεται να προηγείται σε εθνική δημοσκόπηση πριν από εκλογές.

Από μια τραγωδία γεννήθηκε ένα κίνημα

Η αφετηρία της φοιτητικής εξέγερσης εντοπίζεται στον Νοέμβριο του 2024, όταν κατέρρευσε τμήμα του στεγάστρου στον πρόσφατα ανακαινισμένο σιδηροδρομικό σταθμό του Νόβι Σαντ, προκαλώντας τον θάνατο 16 ανθρώπων, ανάμεσά τους και δύο μικρών παιδιών.

Η τραγωδία μετατράπηκε γρήγορα σε σύμβολο της οργής απέναντι στη διαφθορά, την έλλειψη λογοδοσίας και τον τρόπο λειτουργίας των κρατικών θεσμών.

Οι αρχικές συγκεντρώσεις μνήμης εξελίχθηκαν σε μαζικές αντικυβερνητικές διαδηλώσεις, οι οποίες εξαπλώθηκαν σε ολόκληρη τη χώρα.

Τον Μάρτιο του 2025, περισσότεροι από 325.000 άνθρωποι συγκεντρώθηκαν στο Βελιγράδι, σε μία από τις μεγαλύτερες κινητοποιήσεις που έχει γνωρίσει ποτέ η Σερβία.

Από εκείνη τη στιγμή, το αίτημα για πρόωρες εκλογές έγινε κεντρικός στόχος του φοιτητικού κινήματος.

Σήμερα, οι ίδιοι νέοι που οργάνωναν πορείες και καταλήψεις πανεπιστημίων επιχειρούν να μετατρέψουν τη λαϊκή δυσαρέσκεια σε εκλογική νίκη.

Μια γενιά που αρνείται να εγκαταλείψει το μέλλον της

«Η Gen Z και οι φοιτητές ξεσηκώνονται και αγωνίζονται για μια κυβέρνηση που θα επενδύει στο μέλλον τους, αντί να το υπονομεύει πριν ακόμη ξεκινήσουν πραγματικά την ενήλικη ζωή τους», δηλώνει στο POLITICO ο 21χρονος Κόστα Γκολούμποβιτς, φοιτητής Νομικής στο Πανεπιστήμιο του Νόβι Σαντ.

Η δυναμική του κινήματος δεν περιορίζεται στις μεγάλες πόλεις και τα πανεπιστημιακά αμφιθέατρα.

Εδώ και μήνες, οι υποστηρικτές του πραγματοποιούν εκστρατείες πόρτα πόρτα, επιχειρώντας να προσεγγίσουν πολίτες ακόμη και σε περιοχές που θεωρούνταν παραδοσιακά προπύργια του κυβερνώντος κόμματος.

Αυτή η επιμονή αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά της νέας πολιτικής γενιάς.

Οι φοιτητές αρνήθηκαν να αποδεχθούν ότι υπάρχουν περιοχές στις οποίες η αντιπολίτευση δεν έχει καμία πιθανότητα να ακουστεί.

Και, σε αντίθεση με τα παραδοσιακά αντιπολιτευτικά κόμματα, φαίνεται πως έχουν κατορθώσει να διαμορφώσουν μια κοινή πολιτική ταυτότητα γύρω από ζητήματα που ενώνουν διαφορετικά τμήματα της κοινωνίας: τη δικαιοσύνη, τη διαφάνεια, τη δημοκρατία και το κράτος δικαίου.

Πέμπτη 22 Οκτ 2026, 23:50

Σερβία: Οι φοιτητές «απειλούν» τον Βούτσιτς στις κάλπες της Κυριακής

ΔΙΕΘΝΗ

Όχι επαγγελματίες πολιτικοί, αλλά άνθρωποι της κοινωνίας

Η κυβέρνηση επιχείρησε αρχικά να αποδυναμώσει το κίνημα υποστηρίζοντας ότι οι φοιτητές δεν διαθέτουν την εμπειρία για να κυβερνήσουν.

Η απάντησή τους ήταν μια διαφορετική προσέγγιση στην πολιτική εκπροσώπηση.

Αντί να στηριχθούν αποκλειστικά σε νέους ακτιβιστές, συγκρότησαν ένα ψηφοδέλτιο με γιατρούς, καθηγητές, μηχανικούς και επαγγελματίες που έχουν διακριθεί έξω από την παραδοσιακή πολιτική σκηνή.

Η επιλογή αυτή επιχειρεί να απαντήσει σε μια βαθύτερη κρίση εμπιστοσύνης απέναντι στο πολιτικό σύστημα.

Για πολλούς Σέρβους, η επαγγελματική καταξίωση εκτός πολιτικής αποτελεί πλέον πλεονέκτημα και όχι μειονέκτημα.

Όπως εξηγεί ο Γκολούμποβιτς, είναι ευκολότερο να πείσεις τους πολίτες ότι ένας καταρτισμένος επιστήμονας μπορεί να προσφέρει στη χώρα, παρά ένας επαγγελματίας πολιτικός που επί δεκαετίες περιορίζεται σε υποσχέσεις.

Η μάχη της Gen Z δίνεται και στα social media

Καθοριστικό ρόλο στην άνοδο του κινήματος διαδραματίζει η εντυπωσιακή παρουσία του στο διαδίκτυο.

Σύμφωνα με τους διοργανωτές, περίπου 900 influencers, με συνολική απήχηση που ξεπερνά τα 40 εκατομμύρια ακολούθους, στηρίζουν και προωθούν το μήνυμα της φοιτητικής καμπάνιας.

Το σύνθημα «Studenti pobeđuju!», δηλαδή «Οι φοιτητές θα νικήσουν!», έχει μετατραπεί σε ψηφιακό σημείο αναφοράς.

Σε TikTok και X, χιλιάδες χρήστες επαναλαμβάνουν το σύνθημα ακόμη και κάτω από αναρτήσεις κυβερνητικών στελεχών.

Ο Βούτσιτς, από την πλευρά του, επιχειρεί να απαντήσει χρησιμοποιώντας επίσης τα κοινωνικά δίκτυα, με βίντεο από τις περιοδείες του, ζωντανές συνομιλίες με πολίτες και προεκλογικά σποτ που προβάλλουν ένα πιο καθημερινό και προσιτό πολιτικό προφίλ.

Ωστόσο, η διαφορά ανάμεσα στις δύο πλευρές δεν είναι μόνο επικοινωνιακή.

Για τους φοιτητές, η πολιτική κινητοποίηση αποτελεί διεκδίκηση ενός διαφορετικού μέλλοντος. Για το κυβερνών κόμμα, η αναμέτρηση αφορά τη διατήρηση ενός συστήματος εξουσίας που έχει οικοδομηθεί εδώ και περισσότερο από μία δεκαετία.

Η δύσκολη σχέση της Σερβίας με την Ευρώπη

Η πολιτική αναμέτρηση έχει και σημαντική ευρωπαϊκή διάσταση.

Η Σερβία παραμένει υποψήφια προς ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ωστόσο η κυβέρνηση Βούτσιτς έχει διατηρήσει στενές σχέσεις με τη Μόσχα και έχει αρνηθεί να επιβάλει κυρώσεις στη Ρωσία.

Παρά τις ανησυχίες για την κατάσταση της δημοκρατίας και την επιρροή της κυβέρνησης στα μέσα ενημέρωσης και στους κρατικούς θεσμούς, αρκετοί Ευρωπαίοι ηγέτες αντιμετώπιζαν επί χρόνια τον Βούτσιτς ως παράγοντα σταθερότητας στα Βαλκάνια.

Η άνοδος του φοιτητικού κινήματος ενδέχεται να μεταβάλει αυτή την ισορροπία.

Σύμφωνα με τον αναλυτή Ίγκορ Νοβάκοβιτς, από το International and Security Affairs Center, ένα από τα σημαντικότερα πλεονεκτήματα του κινήματος είναι ότι δεν περιστρέφεται γύρω από έναν χαρισματικό ηγέτη.

Αντίθετα, έχει δημιουργήσει μια συλλογική πολιτική πλατφόρμα, επικεντρωμένη στο κράτος δικαίου, αποφεύγοντας ζητήματα που στο παρελθόν δίχαζαν το σερβικό εκλογικό σώμα.

Μπορεί η νέα γενιά να αλλάξει πραγματικά τη Σερβία;

Παρά τη δημοσκοπική δυναμική, ο δρόμος προς την εξουσία παραμένει δύσκολος.

Ο εκδότης του New Serbian Political Thought, Τζόρτζε Βουκαντίνοβιτς, προειδοποιεί ότι τα ποσοστά της δημοσκόπησης αποτελούν αποτύπωση μιας συγκεκριμένης χρονικής στιγμής και όχι πρόβλεψη του εκλογικού αποτελέσματος.

Ακόμη όμως και αν το φοιτητικό ψηφοδέλτιο επικρατήσει, θα κληθεί να κυβερνήσει σε ένα περιβάλλον όπου η κρατική γραφειοκρατία και οι θεσμοί έχουν διαμορφωθεί μέσα από πολλά χρόνια κυριαρχίας του SNS.

Η αλλαγή κυβέρνησης, επομένως, δεν θα συνεπάγεται αυτομάτως και αλλαγή του συστήματος.

Από την άλλη πλευρά, ακόμη και μια νέα εκλογική νίκη του Βούτσιτς δεν θα εξαφάνιζε τις πολιτικές συνέπειες της φοιτητικής εξέγερσης.

Η κυβερνητική παράταξη έχει ήδη υποστεί σημαντική φθορά, ενώ η εμφάνιση ενός ισχυρού, οργανωμένου και κοινωνικά δικτυωμένου κινήματος νέων δημιουργεί νέες ισορροπίες στη χώρα.

Το πραγματικό διακύβευμα ξεπερνά το ποιος θα κερδίσει τις εκλογές.

Είναι το κατά πόσο μια γενιά που μεγάλωσε μέσα σε ένα συγκεκριμένο πολιτικό καθεστώς μπορεί να ανατρέψει τους κανόνες του και να επιβάλει μια νέα αντίληψη για τη δημοκρατία, τη διακυβέρνηση και τη συμμετοχή των πολιτών.

Στη Σερβία, η Generation Z δεν ζητά πλέον απλώς να ακουστεί η φωνή της.

Ζητά να πάρει στα χέρια της το μέλλον της χώρας.