Ίδρυση ΑΕ

Στη σειρά αρθρογραφία μας για την ΑΕ μας έχουν απασχολήσει πλείστα, όσα, ζητήματα της λειτουργίας της. Αντικείμενο ανάλυσης έχει αποτελέσει, επίσης, η λύση και η εκκαθάρισή της. Της «ζωής», βεβαίως, λειτουργίας, ανάπτυξης και, ενίοτε, του «θανάτου» της ΑΕ, προηγείται η «γέννησή» της-που λαμβάνει χώρα με την ίδρυσή της. Θα επιχειρήσουμε, με το παρόν, την προσέγγιση του σταδίου της ίδρυσής της και την καταγραφή των βημάτων που συναποτελούν τη σχετική διαδικασία.

Εισαγωγή

Η «ζωή» της ΑΕ ως εταιρικό μόρφωμα εκκινεί από την ίδρυσή της που ρυθμίζεται από τη νομοθεσία που διέπει τις ΑΕ αλλά και τη σύσταση εταιρειών μέσω ΥΜΣ (Υπηρεσίας Μιας Στάσης). Ως ίδρυση νοείται η ακολουθία εκείνων των πράξεων με τελικό σκοπό και αποτέλεσμα τη δημιουργία ενός νέου υποκειμένου δικαίου-του νομικού προσώπου της ΑΕ στην προκειμένη περίπτωση. Δύο είναι οι τρόποι ίδρυσης της ΑΕ: είτε με σύσταση είτε με μετασχηματισμό μιας άλλης εταιρικής οντότητας (π.χ. μετατροπή ΟΕ ή ΙΚΕ σε ΑΕ).

Ιδρυτές

Ιδρυτές είναι τα φυσικά ή νομικά πρόσωπα, που συνάπτουν την εταιρική σύμβαση με την οποία ιδρύεται μια ΑΕ. Αυτοί, κατά κανόνα, είναι και οι μέτοχοι, δηλαδή τα πρόσωπα που αναλαμβάνουν στη συνέχεια τις μετοχές. Ωστόσο, δεν είναι απαραίτητο να ταυτίζονται. Τα πρόσωπα των ιδρυτών είναι δυνατό να διακρίνονται, τελικά, από τους μετόχους, αφού είναι δυνατή η ανάληψη μετοχών και από τρίτους (μη ιδρυτές).

Μονοπρόσωπη ΑΕ

Είναι δυνατόν μια εταιρεία (βεβαίως και ΑΕ) να καταστεί μονοπρόσωπη έχοντας έναν και μοναδικό εταίρο. Τούτο είναι δυνατό να γίνει είτε από τη σύστασή της είτε μετά από το χρονικό αυτό σημείο της συγκέντρωσης του συνόλου των μετοχών (εν προκειμένω) στο πρόσωπο ενός μετόχου. Μονοπρόσωπη είναι η ΑΕ, οι μετοχές της οποίας τελούν από το ίδιο ιδιοκτησιακό καθεστώς. Θεωρείται μονοπρόσωπη ακόμα και αν οι μετοχές ανήκουν ναι μεν σε περισσότερους αλλά και κατά κοινωνία δικαιώματος. Επιπλέον, στην ίδια κατηγορία εντάσσεται και η ΑΕ, οι μετοχές της οποίας ανήκουν εν μέρει σε ένα πρόσωπο και εν μέρει στην ίδια (ίδιες μετοχές).

Η μονοπρόσωπη ΑΕ δεν διαφέρει λειτουργικά από την πολυμετοχική. Ο μοναδικός μέτοχος δεν επιφορτίζεται από διαφορετικές/περισσότερες ευθύνες (λ.χ. εκείνες της ΑΕ) διατηρώντας, κατά βάση, την αυτοτέλειά του από το νομικό πρόσωπό της. Είναι απαραίτητη η αναγγελία της συγκέντρωσης των μετοχών σε ένα πρόσωπο είτε κατά τη σύσταση είτε μετέπειτα αλλά και η δημοσιοποίηση των στοιχείων του μοναδικού μετόχου. Σημαντικό να σημειωθεί πως εκτός από τις διατυπώσεις δημοσιότητας απαραίτητη γίνεται και η αντίστοιχη ένδειξη στην επωνυμία της ΑΕ, από την οποία να προκύπτει ότι είναι μονοπρόσωπη.

Διαδικασία Ίδρυσης

(α) Κατάρτιση ιδρυτικής πράξης & καταστατικού

Η ΑΕ ιδρύεται με την κατάρτιση της ιδρυτικής πράξης. Στην περίπτωση ίδρυσής της από περισσότερα του ενός πρόσωπα απαραίτητη είναι η σύνταξη της εταιρικής σύμβασης. Επί ενός και μοναδικού μετόχου δεν πρόκειται για εταιρική σύμβαση αλλά για μονομερή δήλωση βούλησης.

Σύμφωνα με τη θεωρία, η ιδρυτική πράξη μαζί με το καταστατικό, με στενή έννοια, συναπαρτίζουν το καταστατικό με ευρεία έννοια. Το καταστατικό με στενή έννοια αποτελεί το οργανωτικό κείμενο της εταιρείας, η εκτενέστερη ανάλυση του οποίου, λόγω της σημαντικότητας του, θα λάβει χώρα σε επόμενη αρθρογραφία μας.

Η ιδρυτική πράξη λαμβάνει συμβολαιογραφικό τύπο όταν επιβάλλεται από ειδική διάταξη νόμου, επί εισφοράς περιουσιακών στοιχείων για τη μεταβίβαση των οποίων απαιτείται η τήρηση συμβολαιογραφικού τύπου (εισφορά ακινήτου) ή επιλέγεται από τα μέρη. Επί συμβολαιογραφικού εγγράφου σύστασης λειτουργεί ως ΥΜΣ ο συμβολαιογράφος. Αυτός, ως πιστοποιημένος φορέας, αναλαμβάνει το σύνολο των πράξεων για τη σύσταση της εταιρείας, την καταχώρισή της στο ΓΕΜΗ και την απόκτηση νομικής προσωπικότητας.

Στην περίπτωση του ιδιωτικού συμφωνητικού, η εταιρεία συστήνεται με «πρότυπο καταστατικό». Πρόκειται για τη συστατική πράξη, η οποία είναι σύντομη και περιέχει υποχρεωτικά το ελάχιστο, κατά τον νόμο, περιεχόμενο του καταστατικού. Είναι δυνατό να συσταθεί ΑΕ με πρότυπο καταστατικό (όταν τούτο είναι νομικά εφικτό), για λόγους ταχύτητας αλλά και αποφυγής των δαπανών της συμβολαιογραφικής σύστασης αλλά και των δικηγόρων που, ενδεχομένως, εμπλακούν. Όχι σπάνια, ακολουθεί η τροποποίησή του (με απόφαση της ΓΣ της ΑΕ) και η διαμόρφωση του περιεχομένου του με ειδικότερες ρυθμίσεις. Εφόσον επιλεγεί από τους εμπλεκόμενους η σύσταση με πρότυπο καταστατικό, αυτό συμπληρώνεται από τους ίδιους τους ιδρυτές και υποβάλλεται στις υπηρεσίες ΓΕΜΗ ή ηλεκτρονικά στην Ηλεκτρονική Υπηρεσία Μιας Στάσης (e – ΥΜΣ).

(β) Ανάληψη μετοχών

Η ανάληψη των μετοχών αποτελεί προϋπόθεση σύστασης της ΑΕ και λαμβάνει χώρα με δύο τρόπους. Πρώτον, είναι δυνατή η ίδρυση με ανάληψη μετοχών από τους ιδρυτές. Δεύτερον, επιτρέπεται (υπό προϋποθέσεις) η δημόσια προσφορά τους στο κοινό με πρόσκληση για ανάληψη μετοχών-θέμα, βέβαια, που εκφεύγει των ορίων του παρόντος.

Με την ανάληψη μετοχών δημιουργείται (και θεμελιώνεται) η μετοχική σχέση. Η σύμβαση ανάληψης αποτελεί μέρος της ιδρυτικής πράξης και αποτυπώνεται στη συμβολαιογραφική πράξη ή, κατά περίπτωση, στο πρότυπο καταστατικό.

(γ) Έλεγχος νομιμότητας καταστατικού από ΥΜΣ και έγκριση/παροχή άδειας

Αντικείμενο ελέγχου συνιστούν τα προσκομιζόμενα έγγραφα, ώστε να διαπιστωθεί η συμφωνία τους με το καταστατικό και τις διατάξεις αναγκαστικού δικαίου. Επίσης, διενεργείται έλεγχος πληρότητας των προσκομιζόμενων εγγράφων. Στην περίπτωση ίδρυσης μέσω ΥΜΣ προβλέπεται αυτοματοποιημένη καταχώριση στο ΓΕΜΗ χωρίς τη διενέργεια ελέγχου νομιμότητας.

Για ορισμένες εταιρείες και σε εξαιρετικές περιπτώσεις απαιτείται έγκριση σύστασης από τον Υπουργό Ανάπτυξης και Επενδύσεων.

(δ) Τήρηση διατυπώσεων δημοσιότητας

Τελευταίο βήμα της όλης διαδικασίας σύστασης αποτελεί η τήρηση των διατυπώσεων δημοσιότητας. Ο νόμος απαιτεί την υποβολή σε δημοσιότητα στο ΓΕMΗ της ιδρυτικής πράξης της ΑΕ, μαζί με το καταστατικό της. Εφόσον απαιτείται σχετική έγκριση, η εγκριτική απόφαση της Διοίκησης υποβάλλεται επίσης σε δημοσιότητα. Για την τήρηση των διατυπώσεων δημοσιότητας απαιτείται η εγγραφή της εταιρείας στο ΓΕΜΗ και η καταχώριση των δημοσιευτέων πράξεων και στοιχείων. Στη συνέχεια, ακολουθεί δημοσίευση στο διαδικτυακό τόπο του ΓΕΜΗ.

Η ΑΕ είναι το σημαντικότερο, για πολλούς λόγους, από τα νομικά πρόσωπα που υφίστανται και λειτουργούν στο πλαίσιο του ελληνικού δικαίου και ελληνικής επιχειρηματικότητας. Η ίδρυσή της αποτελεί σημαντικό γεγονός καθώς συνδέεται, κατ’ αναπόδραστη συνέπεια, με το καταστατικό της-το περισσότερο σημαντικό από το σύνολο των εταιρικών εγγράφων. Το τελευταίο όμως, λόγω της αυτοτέλειας και σημαντικότητάς του θα μας απασχολήσει σε επόμενη αρθρογραφία μας.

Σημ.1: Το παρόν άρθρο αποτελεί τμήμα ευρύτερης ενότητας αρθρογραφίας της Δικηγορικής μας Εταιρείας για τις ΑΕ. Στην ενότητα αυτή επιχειρούμε την ανάλυση, άρθρο προς άρθρο-με business view, πάντα, προσέγγιση, του νόμου για τις ΑΕ (:4548/2018).

Σημ.2: Σε πλήρη μορφή το άρθρο Ίδρυση ΑΕ