- Newsroom
Ιστορική καμπή καταγράφεται στην Ουγγαρία, όπου οι ψηφοφόροι έβαλαν τέλος στη 16χρονη κυριαρχία του Βίκτορ Όρμπαν, οδηγώντας στην εξουσία το κόμμα Tisza του Πέτερ Μαγιάρ. Με ποσοστό συμμετοχής που άγγιξε το 80%, οι εκλογές της Κυριακής σηματοδότησαν όχι απλώς μια πολιτική εναλλαγή, αλλά σύμφωνα με αναλυτές, μια βαθιά κοινωνική και γενεακή αλλαγή.
Η ήττα του Όρμπαν, την οποία ο ίδιος παραδέχθηκε χαρακτηρίζοντας το αποτέλεσμα «σαφές», κλείνει έναν κύκλο που ξεκίνησε το 2010, όταν είχε αναδειχθεί σε κυρίαρχη μορφή της ευρωπαϊκής πολιτικής σκηνής, προβάλλοντας το μοντέλο της «ανελεύθερης δημοκρατίας». Ωστόσο, η φθορά της εξουσίας, η οικονομική πίεση και η αυξανόμενη δυσαρέσκεια των πολιτών αποδείχθηκαν καθοριστικοί παράγοντες.
Η ψήφος των νέων που άλλαξε τα δεδομένα
Καθοριστικό ρόλο στην ανατροπή έπαιξε η μαζική συμμετοχή των νέων ψηφοφόρων. Σύμφωνα με δημοσκοπήσεις, έως και το 65% των πολιτών κάτω των 30 ετών στράφηκε κατά του Όρμπαν, εκφράζοντας την απογοήτευσή του για τη στασιμότητα στη χώρα, την κατάσταση των δημόσιων υπηρεσιών και τα ζητήματα δημοκρατίας.
Οι εικόνες από τη Βουδαπέστη το βράδυ των εκλογών ήταν ενδεικτικές: χιλιάδες νέοι συγκεντρώθηκαν στις όχθες του Δούναβη πανηγυρίζοντας, φωνάζοντας «Τα καταφέραμε» και «Τέλος». Για πολλούς, η στιγμή αυτή θύμιζε ιστορικές μεταβάσεις του παρελθόντος, ακόμη και την πτώση του κομμουνιστικού καθεστώτος.
Τα αίτια της ήττας
Πίσω από το εκλογικό αποτέλεσμα κρύβεται μια σειρά από βαθύτερα προβλήματα. Η ακρίβεια, η έλλειψη οικονομικών ευκαιριών και η επιδείνωση των υποδομών βρέθηκαν στο επίκεντρο της δυσαρέσκειας. Παράλληλα, καταγγελίες για διαφθορά και ευνοιοκρατία υπονόμευσαν την εικόνα της κυβέρνησης.
Ο Μαγιάρ επικέντρωσε την εκστρατεία του ακριβώς σε αυτά τα ζητήματα, προβάλλοντας την ανάγκη για μια «σύγχρονη, ευρωπαϊκή Ουγγαρία». Το μήνυμά του βρήκε απήχηση όχι μόνο στους νέους αλλά και σε τμήματα της παραδοσιακής εκλογικής βάσης του Όρμπαν, όπως οι εργαζόμενοι της μεσαίας ηλικίας.
Κατά το CNN, ο λόγος που η εκστρατεία του Όρμπαν εστίασε τόσο πολύ στην εξωτερική πολιτική ήταν η κακή εικόνα του στο εσωτερικό. Αυτό είναι ένα ακόμη μάθημα από την ήττα του Όρμπαν: ο λαϊκισμός βασίζεται στη διαρκή αντιπαράθεση και χρειάζεται συνεχώς εχθρούς. Ο Όρμπαν βρήκε πολλούς: ΜΚΟ, φιλελεύθερα πανεπιστήμια, τον Τζορτζ Σόρος, το ΛΟΑΤΚΙ κίνημα, την Ευρωπαϊκή Ένωση. Όμως κάποια στιγμή οι «εχθροί» τελειώνουν. Μεγάλο μέρος της εκστρατείας του στόχευσε την Ουκρανία. Η Βουδαπέστη γέμισε με αφίσες του προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι με συνθήματα όπως «Κίνδυνος!» και «Μην τον αφήσετε να γελάσει τελευταίος».
Χωρίς ισχυρή οικονομία ή αποτελεσματικό σύστημα υγείας, η εκστρατεία του προσπάθησε να τρομοκρατήσει τους ψηφοφόρους, παρουσιάζοντας το Fidesz ως τη «ασφαλή επιλογή». Όπως είπε ο Κράστεφ, το να παρουσιάζεται η Ουκρανία ως κύρια απειλή για την ουγγρική κυριαρχία κατέληξε να φαίνεται κωμικό.
Απέναντι σε αυτές τις αόριστες απειλές, ο Μαγιάρ αρκέστηκε να δείξει την εσωτερική κατάσταση της χώρας, η οποία δεν ικανοποιούσε τους Ούγγρους.
«Για όσους θέλουν να νικήσουν τον λαϊκισμό, η ήττα του Όρμπαν προσφέρει επίσης μαθήματα. Παρά τη νίκη του, πολλοί φιλελεύθεροι και αριστεροί Ούγγροι δεν είναι ενθουσιασμένοι με τον Μαγιάρ, ένα πρώην στέλεχος του Fidesz με συντηρητικές απόψεις. Ωστόσο, συσπειρώθηκαν γύρω του, θεωρώντας τον την καλύτερη ευκαιρία να νικήσουν τον Όρμπαν. Όπως είπε ο πολιτικός επιστήμονας Πέτερ Κρέκο, οι ψηφοφόροι δεν άφησαν το "τέλειο" να γίνει εχθρός του "καλού"» αναφέρεται στην ανάλυση του CNN
Αποτυχία παρά τη στήριξη Τραμπ
Παρά τη στήριξη ισχυρών διεθνών συμμάχων, όπως ο Ντόναλντ Τραμπ και ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς, το αποτέλεσμα δεν άλλαξε. Αντίθετα, σύμφωνα με αναλύσεις, η έντονη διεθνής παρέμβαση λειτούργησε αντιφατικά για έναν ηγέτη που είχε οικοδομήσει την πολιτική του ταυτότητα στην εθνική κυριαρχία.
Όπως επισημαίνουν αναλυτές, η προσπάθεια διεθνοποίησης ενός εθνικιστικού αφηγήματος αποδείχθηκε αδύνατη, ενώ η έμφαση της προεκλογικής εκστρατείας σε εξωτερικούς «εχθρούς» –από την Ευρωπαϊκή Ένωση έως την Ουκρανία– δεν έπεισε τους ψηφοφόρους, που είχαν στραμμένη την προσοχή τους στα καθημερινά προβλήματα.
Τα μαθήματα για τον λαϊκισμό
Η ήττα του Όρμπαν θεωρείται από πολλούς ως ένα ηχηρό μήνυμα για τα όρια του λαϊκισμού. Όπως σημειώνεται σε διεθνείς αναλύσεις, η πολιτική που βασίζεται στη διαρκή αντιπαράθεση και στην κατασκευή «εχθρών» φτάνει κάποια στιγμή σε αδιέξοδο, ιδιαίτερα όταν δεν συνοδεύεται από απτά αποτελέσματα στην οικονομία και την καθημερινότητα.
Παράλληλα, η νίκη του Μαγιάρ ανέδειξε και μια άλλη δυναμική: τη συσπείρωση ετερόκλητων πολιτικών δυνάμεων γύρω από έναν κοινό στόχο, την απομάκρυνση του Όρμπαν από την εξουσία.
