Καρχαρίες και σαλάχια στις ελληνικές θάλασσες: Η «αλήθεια» πίσω από τους χάρτες και ο πρωταγωνιστικός ρόλος της Χαλκιδικής

- Newsroom

Σε έναν ευρύτερο επιστημονικό χάρτη καταγραφών καρχαριών και σαλαχιών εντάσσεται πλέον η Χαλκιδική, μαζί με ολόκληρο το ελληνικό αρχιπέλαγος. Τα νεότερα δεδομένα έρχονται να ανατρέψουν την εσφαλμένη εικόνα «κινδύνου» που συχνά καλλιεργείται στη δημόσια σφαίρα, αποδεικνύοντας ότι τα συγκεκριμένα είδη αποτελούν διαχρονικό, αναπόσπαστο και φυσικό τμήμα του θαλάσσιου οικοσυστήματος.

Πρόσφατη επιστημονική μελέτη, η οποία επικεντρώνεται στην κατανομή των χονδριχθύων στις ελληνικές θάλασσες, συγκέντρωσε συνολικά 5.596 καταγραφές. Με τον τρόπο αυτό επιβεβαιώνεται η ιστορική παρουσία 62 συνολικά ειδών, τα οποία αναλύονται σε 33 είδη καρχαριών, 28 είδη σαλαχιών και ένα είδος χίμαιρας.

Σάββατο 04 Ιου 2026, 09:20

Πομπός σε ένα από τα πιο απειλούμενα είδη καρχαριών παγκοσμίως θα παρακολουθεί τις κινήσεις του στην Ελλάδα

ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

Για την πληρότητα και τη χαρτογράφηση αυτής της σπάνιας βιοποικιλότητας, οι ερευνητές αξιοποίησαν πλήθος πηγών, όπως επιστημονικές δημοσιεύσεις, ιστορικά αρχεία, ερευνητικά προγράμματα, εθνικές βάσεις δεδομένων, καθώς και επαληθευμένες αναφορές από προγράμματα επιστήμης των πολιτών (citizen science).

Η καθοριστική συμβολή της Χαλκιδικής στην έρευνα

Ιδιαίτερη θέση στον επιστημονικό αυτό χάρτη κατέχει η Χαλκιδική, η οποία δεν περιορίζεται σε απλές, μεμονωμένες αναφορές.

Το 2021, η περιβαλλοντική οργάνωση iSea υλοποίησε συστηματική συλλογή στοιχείων από την παράκτια αλιεία της περιοχής, στο πλαίσιο του ειδικού προγράμματος «By ElasmoCatch». Αντικείμενο της δράσης ήταν η ενδελεχής καταγραφή καρχαριών και σαλαχιών που αλληλεπιδρούν άμεσα με την αλιευτική δραστηριότητα. Στο πλαίσιο αυτό, η ερευνητική ομάδα επισκέφθηκε 13 λιμάνια της Χαλκιδικής, συνομιλώντας με αλιείς από 92 διαφορετικά σκάφη και συγκεντρώνοντας κρίσιμα στοιχεία από 153 συνολικά σκάφη. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της έκθεσης, το δείγμα αυτό αντιστοιχούσε περίπου στο 38% του καταγεγραμμένου στόλου παράκτιας αλιείας της περιοχής.

Τα δεδομένα αυτά αποκτούν τεράστια βαρύτητα για μια περιοχή που διαθέτει τεράστια ακτογραμμή, έντονη επαγγελματική αλιεία και τρεις εμβληματικές χερσονήσους που «απλώνονται» στα νερά του Βορείου Αιγαίου.

Ποια είδη κυριαρχούν στις ελληνικές θάλασσες

Σε επίπεδο επικράτειας, η έρευνα ανέδειξε τα είδη που καταγράφονται συχνότερα. Μεταξύ των καρχαριών, στις πρώτες θέσεις βρίσκονται:

• Ο Σκυλάκι ή γάτος (Scyliorhinus canicula).
• Ο Γκριζογαλέος (Mustelus mustelus).
• Ο Γλαύκος (Prionace glauca).

Αντίστοιχα, από την πλευρά των σαλαχιών, οι συχνότερες καταγραφές αφορούν:

• Τον Τραχύβατο (Raja radula).
• Την Νόνα (Dipturus oxyrinchus).
• Την Μαρμαρομουδιάστρα (Torpedo marmorata).

Αξίζει να σημειωθεί ότι η νέα μελέτη περιλαμβάνει καταγραφές και απειλούμενων ειδών -μεταξύ αυτών και ο λευκός καρχαρίας- γεγονός που σε καμία περίπτωση δεν συνεπάγεται ότι τα εν λόγω είδη είναι κοινά ή ότι εντοπίζονται συγκεντρωμένα σε περιοχές όπου κινούνται λουόμενοι.

Ένας χάρτης καταγραφής και όχι... «επικινδυνότητας»

Το κρισιμότερο συμπέρασμα για όσους παρατηρούν τις πυκνές «κουκκίδες» στους χάρτες γύρω από το Αιγαίο και τη Χαλκιδική είναι η σωστή ανάγνωσή τους.

Οι καταγραφές αυτές δεν αποδεικνύουν ότι μια περιοχή κρύβει επικίνδυνους καρχαρίες ούτε συνεπάγονται αυξημένο κίνδυνο για τους λουόμενους. Πρόκειται για ιστορικά και σύγχρονα δεδομένα που έχουν συλλεχθεί σε βάθος δεκαετιών και απλώς αποτυπώνουν την παρουσία των διαφορετικών ειδών στο φυσικό τους περιβάλλον. Όπως τονίζει χαρακτηριστικά η iSea, οι χάρτες αυτοί απαιτούν προσεκτική και τεκμηριωμένη επιστημονική ερμηνεία.

Οι αυξημένες, πρόσφατες «θεάσεις» δεν συνιστούν απόδειξη αύξησης των πληθυσμών. Αντιθέτως, τα διαθέσιμα και αξιόπιστα επιστημονικά στοιχεία αποτυπώνουν σημαντική μείωση των πληθυσμών καρχαριών και σαλαχιών κατά τη διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών.

Για τη Χαλκιδική, επομένως, η πραγματική αξία αυτής της έρευνας δεν έγκειται στο αβάσιμο αφήγημα ότι «οι θάλασσες γέμισαν καρχαρίες». Αντίθετα, αναδεικνύει ότι κάτω από τα νερά, τα οποία είναι γνωστά κυρίως για τον τουρισμό και τις δημοφιλείς παραλίες, υπάρχει ένα πολύ πλουσιότερο θαλάσσιο οικοσύστημα από αυτό που αντιλαμβάνεται ο μέσος επισκέπτης.

Τόσο οι καρχαρίες όσο και τα σαλάχια αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι αυτής της μοναδικής βιοποικιλότητας, η οποία υπήρχε εκεί πολύ προτού η Χαλκιδική αναδειχθεί σε έναν από τους κορυφαίους τουριστικούς προορισμούς της χώρας.

Πηγή: xalkidikipolitiki.com, isea.com.gr