Katie Kitamura: Η γραφή και το διάβασμα είναι από τα πιο ιδιωτικά πράγματα που μπορεί να κάνει κανείς σήμερα

Στη Θεσσαλονίκη βρέθηκε για μία επίσκεψη-αστραπή η Αμερικανίδα συγγραφέας Katie Kitamura όπου συναντήθηκε με το αναγνωστικό της κοινό στο πλαίσιο των 61ων Δημητρίων. Η συζήτηση έγινε με αφορμή το βιβλίο της «Οντισιόν» το οποίο ήταν υποψήφιο για τα βραβεία Pulitzer και Booker. Το βιβλίο εξερευνά τους διαφορετικούς ρόλους στους οποίους καλούμαστε να ανταποκριθούμε στη ζωή, και που συχνά, βρίσκονται σε σύγκρουση.

«Έχουμε πολλούς ρόλους στη ζωή μας αλλά δεν παίζουμε συνέχεια έναν ρόλο» είπε η ίδια στη «ΜτΚ» λίγο πριν την εκδήλωση. «Υπάρχουν σίγουρα στιγμές που είμαστε αυθόρμητοι, όπως όταν εκφραζόμαστε. Αν παίζαμε συνέχεια ένα ρόλο θα είχαμε εξαιρετική κυριαρχία στη ζωή μας και αυτό δεν συμβαίνει». Έφερε το παράδειγμα του βιβλίου, δηλαδή τη γονεϊκότητα. «Είναι πολύ δύσκολο να είσαι γονιός χωρίς να γνωρίζεις όλες τις διαφορετικές πτυχές που έχει αυτός ο ρόλος. Αυτό σημαίνει ότι συνειδητά ή ασυνείδητα επηρεαζόμαστε από άλλα πρότυπα γονεϊκότητας».

Η συγγραφέας πιστεύει πως τους ρόλους τους αναθέτει πρώτα η κοινωνία και ύστερα εμείς. Είναι, όμως, στο χέρι μας το πώς θα τους διαχειριστούμε και αν θα τους αποδεχθούμε ή όχι. «Δείτε τα παιδιά. Όταν ένα παιδί γεννιέται κορίτσι ή αγόρι, του δίνεται ένας ρόλος π.χ. με τα παιχνίδια και στη συνέχεια τα παιδιά τον δέχονται ή να τον απορρίπτουν (σήμερα μπορεί να μην είναι τόσο συχνό φαινόμενο αλλά στο παρελθόν ήταν σίγουρα). Νομίζω, δηλαδή, ότι έχουμε δύναμη να συνειδητοποιούμε πώς και πόσο μας επηρεάζουν αυτοί οι ρόλοι. Άλλωστε είναι ένας τρόπος να εξερευνήσουμε την ταυτότητά μας».

Για την ίδια έχει πολύ ενδιαφέρον το πόσο δύσκολο είναι να είσαι ο ίδιος άνθρωπος με όλους. «Είμαι μητέρα, είμαι σύζυγος, είμαι φίλη. Όταν όμως είμαι συγγραφέας, είμαι πιο ελεύθερη από ποτέ» είπε. «Εκεί είναι ο πιο ιδιωτικός μου χώρος και φυσικά έχω ένα άγχος όταν με διαβάζει ο κόσμος γιατί υπάρχουν πολύ λίγες πτυχές στην ανθρώπινη ζωή που είναι τόσο προσωπικές. Στην εποχή μας ειδικά, υπάρχουν παντού κάμερες, κινητά, σόσιαλ. Κάποιος μάς παρατηρεί συνέχεια, δίνουμε όλο και περισσότερο αναφορά. Συνεπώς η γραφή και το διάβασμα είναι από τα πιο ιδιωτικά πράγματα που μπορεί να κάνει κανείς σήμερα. Πιστεύω ότι ακόμα ο τρόπος που διαβάζεις είναι πολύ αποκαλυπτικός, με πολλούς τρόπους. Η ‘Οντισιόν’ για παράδειγμα, είναι ένα βιβλίο το οποίο ο καθένας ερμηνεύει διαφορετικά και άρα όσα αποκαλύπτει για μένα άλλα τόσα αποκαλύπτει και για τον αναγνώστη».

Είναι χαρακτηριστικό ότι στα βιβλία της, βυθίζεται στον ψυχισμό των ηρώων της αλλά δεν προσπαθεί να τον εξηγήσει. «Δεν ψάχνω για λύσεις ή απαντήσεις απαραίτητα, αλλά προσπαθώ να δω τα πράγματα πιο καθαρά. Θέλω να καταλάβω τον κόσμο αλλά και εμένα. Συνήθως όταν γράφω σημαίνει πως προσπαθώ να καταλάβω πως νιώθω για κάτι. Γενικά πιστεύω ότι ένα άρθρο ή ένα βιβλίο αξίζει να γραφτεί όταν δεν ξέρεις πως νιώθεις για ένα θέμα. Γιατί όταν ξέρεις, δεν ανακαλύπτεις». Στη συνέχεια εξήγησε πως δεν διαβάζει ποτέ τα βιβλία της από τη στιγμή που θα εκδοθούν. «Το να τελειώνεις το γράψιμο ενός βιβλίου και να το βγάζεις στον κόσμο είναι πάντα μία περίεργη διαδικασία. Το να διαβάζεις ένα βιβλίο σου είναι σα να αντιμετωπίζεις έναν παλιό σου εαυτό, σαν να βλέπεις παλιές φωτογραφίες. Παλιές φωτογραφίες βλέπω των παιδιών μου, αλλά όχι δικές μου». Πάντως, εκείνη θα έγραφε ακόμη και αν ήξερε ότι δεν θα την ξαναδιαβάσει κανείς. «Φυσικά και με νοιάζει να διαβάζονται τα βιβλία μου -ακόμη πιστεύω ότι ένα βιβλίο χωρίς αναγνώστη είναι άδειο χαρτί- αλλά επίσης ξέρω ότι δεν χρειάζεται όλα όσα γράφονται να δημοσιευθούν».

Για τις δύο σημαντικές υποψηφιότητες του «Οντισιόν», δήλωσε πολύ χαρούμενη αλλά καθόλου σίγουρη για ποιον λόγο οι επιτροπές διάλεξαν το δικό της βιβλίο. «Διαβάζω πολύ και συνειδητοποιώ ότι εκδίδονται τόσα καλά βιβλία κάθε χρόνο που νιώθω ότι είναι μία ζαριά το αν θα σε δουν οι επιτροπές ή το πως θα αντιμετωπίσει ο κόσμος το βιβλίο σου. Νιώθω απίστευτα τυχερή αλλά δεν ξέρω τι ξεχώρισαν στο δικό μου. Ήταν πραγματικά, όμως, ένα δώρο, γιατί εξαιτίας των υποψηφιοτήτων, το βιβλίο μεταφράστηκε σε ακόμα περισσότερες γλώσσες και αυτό μου δίνει περισσότερη αυτοπεποίθηση. Ίσως φταίει ότι είχε λίγο αντισυμβατική δομή. Πήρα ένα ρίσκο γράφοντάς το και νόμιζα ότι όλοι θα το αγνοούσαν. Είναι πολύ όμορφο να βλέπεις ότι οι επιτροπές στηρίζουν τις περίεργες επιλογές που μπορεί να κάνει ένας συγγραφέας».

Παρ’ όλα αυτά δεν νιώθει την πίεση ότι κάθε της βιβλίο από εδώ και πέρα θα πρέπει να ξεπερνάει έναν τέτοιο πήχη αναγνωρισιμότητας. «Πιστεύω η αποτυχία είναι σημαντική όπως και το να παίρνεις το ρίσκο να αποτύχεις. Η στιγμή που φοβάσαι να αποτύχεις είναι η στιγμή που δεν είσαι πια συγγραφέας. Αν εξ αρχής φοβόμουν αν ένα βιβλίο δεν θα τα πάει καλά δε θα ήμουν αυτή που είμαι. Προσωπικά το μόνο που θέλω να κάνω είναι να συνεχίσω να γράφω, να εξερευνώ και… να δω πως θα πάει».

Όπως παραδέχεται, αυτές οι υποψηφιότητες και η αναγνώριση δεν ήταν ένα όνειρο ζωής που έγινε πραγματικότητα γιατί πολύ απλά ποτέ δεν μπορούσε καν να φανταστεί ότι θα συμβεί κάτι τέτοιο. «Η ‘Οντισιόν’ είναι το πέμπτο μου βιβλίο, αυτό σημαίνει ότι για αρκετό καιρό δούλευα χωρίς να έχω αυτή την αναγνώριση, σίγουρα δεν την περίμενα ούτε την προέβλεπα». Φέτος είναι στην κριτική επιτροπή των βραβείων Booker και είναι επιφορτισμένη με το διάβασμα πολλών βιβλίων, μία διαδικασία που περιγράφει ως «πολύ διδακτική». «Έχει ενδιαφέρον να βλέπεις τι γίνεται στον κόσμο, τι έχουν να πουν οι συγγραφείς και να έρχεσαι σε επαφή με νέους τρόπους γραφής και νέες αφηγηματικές τεχνικές» είπε χαρακτηριστικά.

Σε ό,τι αφορά την Τεχνητή Νοημοσύνη, η ίδια δεν τη χρησιμοποιεί καθόλου ενώ έχει απενεργοποιήσει μέχρι και τη σχετική λειτουργία από τον browser της. Δεν την φοβίζει καθόλου ως προς τις συγγραφικές της δυνατότητες, την φοβίζει όμως σε όλα τα υπόλοιπα. «Ανησυχώ πολύ για τον αντίκτυπό της στο περιβάλλον, ανησυχώ που μία τόσο ισχυρή τεχνολογία είναι στα χέρια 4-5 ανθρώπων στον πλανήτη, για το πώς χρησιμοποιείται στον πόλεμο, ή για το ότι δεν υπάρχουν νομικές δικλείδες. Η λογοτεχνική της ικανότητα όμως είναι περιορισμένη, γιατί εκπαιδεύεται στο να ‘κλέβει’. Ενδεχομένως τυχαία να μπορέσει να γράψει κάτι καλό αλλά θα το κάνει γιατί θα βασίζεται σε κείμενα άλλων, οπότε αυτό, όχι, είναι το μόνο που δεν με ανησυχεί» κατέληξε.

ΙΝΦΟ

Το βιβλία της «Οντισιόν» και «Ένας χωρισμός» κυκλοφορούν από τις Εκδόσεις Διόπτρα.

*Δημοσιεύθηκε στη «ΜτΚ» στις 11/10/2026