Έχω πολλά χρόνια να παρακολουθήσω από κοντά ένα κομματικό Συνέδριο. Κάνοντας έναν απολογισμό έρχονται στο μυαλό μου δυο με τρεις κομματικές διοργανώσεις. Η ιστορική διάσπαση του ΚΚΕ το 1968 (αν και έγινε σε Ολομέλεια και όχι σε Συνέδριο) ήταν ένα καθοριστικό κομματικό γεγονός για την πολιτική ιστορία της Ελλάδας.
Επίσης το Συνέδριο του ΠΑΣΟΚ το 1996, με την επικράτηση του Κώστα Σημίτη ή έναν χρόνο μετά η εκλογή του Κώστα Καραμανλή στο 4ο Συνέδριο της ΝΔ. Από εκεί και πέρα τα Συνέδρια ή γίνονταν για να γίνουν ή (πιο σπάνια) ή μετά από κάποια εκλογική ήττα. Σπάνια δημιουργούσαν ουσιαστικές συζητήσεις, αλλά και ντόρο, όπως το τελευταίο του ΣΥΡΙΖΑ με τον εξοστρακισμό του Κασσελάκη.
Με την επικοινωνία πλέον να είναι άμεση και του δευτερολέπτου και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης να αποτελούν πια την πολιτική επικοινωνία που επιλέγουν τα κόμματα, τα Συνέδρια έχουν χάσει τη σημασία τους και αποτελούν τις περισσότερες φορές κοινωνικές εκδηλώσεις με πολιτική στόχευση.
Το ξεκαθάρισμα για το ποιος έχει το πάνω χέρι στο κόμμα (όπως συνέβη στο τελευταίο Συνέδριο του ΠΑΣΟΚ) ή τη συντονισμένη εκκίνηση για μία εκλογική μάχη, όπως γίνεται με το σημερινό 16ο Συνέδριο της ΝΔ. Κακά τα ψέματα, αν ένα Συνέδριο δεν έχει ένα σοβαρό διακύβευμα, που τις περισσότερες φορές είναι η εκλογή ενός αρχηγού, περνά απαρατήρητο και δεν το θυμάται κανένας.
Με αυτή την έννοια θα είχε ενδιαφέρον να τεθεί ξανά στη δημόσια συζήτηση ο τρόπος εκλογής του αρχηγού στα μεγάλα κόμματα. Παλιά στη ΝΔ ο αρχηγός εκλέγονταν από την ΚΟ, στη συνέχεια ήρθε το ΠΑΣΟΚ και ο αρχηγός αναδεικνύονταν από το Συνέδριο, ενώ από το 2009 και μετά (δια χειρός Γιώργου Παπανδρέου) ο αρχηγός εκλέγεται από τη βάση. Κάτι που αυξάνει μεν τη συμμετοχή, αλλά οδηγεί συχνά στο να ψηφίζει όποιος περνά απ’ έξω την ημέρα των εκλογών.
Προφανώς και δεν είναι και εύκολη μία τέτοια αλλαγή. Θέλει «αρετή, τόλμη αλλά και αποφασιστικότητα» για να πεις στον κόσμο ότι «δε θα ψηφίζεις για τον αρχηγό, αλλά αυτός θα εκλέγεται από κάποιο άλλο σώμα».
Όμως μήπως ήρθε η ώρα να το συζητήσουμε; Να βρούμε, δηλαδή, μία μέση οδό που να διασφαλίζει ότι αυτός που θα ψηφίσει δεν θα είναι ο περαστικός της γειτονιάς, αλλά το πιστοποιημένο μέλος του κόμματος που έχει γράψει και κάποια κομματικά ένσημα και ο τεχνοκράτης που όλα τα κόμματα πρέπει να διαθέτουν.
Σε αυτό το πλαίσιο θα μπορούσαμε να συζητήσουμε και την αλλαγή στον τρόπο εκλογής των βουλευτών, με την καθιέρωση ενός μικτού συστήματος λίστας και σταυρού. Έτσι θα γίνει η δημοκρατία μας πιο ουσιαστική.
* Δημοσιεύθηκε στη «Μακεδονία της Κυριακής» στις 17.05.2026
