Κυπριακό: Η Πενταμερής Διάσκεψη, τα αγκάθια και οι προϋποθέσεις

Σε νέα φάση μπαίνει το Κυπριακό μετά την απόφαση του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες να εκκινήσει τις διαδικασίες για την πραγματοποίηση πενταμερούς διάσκεψης για το θέμα, με τη συμμετοχή των δύο ενδιαφερόμενων μερών (της Κυπριακής Δημοκρατίας και των Τουρκοκυπρίων), και των τριών εγγυητριών δυνάμεων (της Ελλάδας, της Τουρκίας και του Ηνωμένου Βασιλείου).

Οι γεωπολιτικές εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και ο ρόλος κλειδί της Κύπρου, ήταν αυτές που έσπρωξαν τον ΟΗΕ στην ανάληψη της νέας πρωτοβουλίας, στην οποία ενεργό ρολό αυτή τη φορά διεκδικεί και η Ε.Ε.

Λίγες ώρες μετά την επίσκεψη του γ.γ. των Ηνωμένων Εθνών Αντόνιο Γκουτέρες, έφτασε στη Λευκωσία και ο αντιπρόεδρος της Κομισιόνκαι ειδικός απεσταλμένος της Ένωσης Ραφαέλε Φίτο, για συναντήσεις με τις δύο πλευρές.

Ποιος είναι ο Ραφαέλε Φίτο

Ο Φίτο είναι ο δεύτερος ειδικός εκπρόσωπος που διορίζεται για το Κυπριακό, μετά τον Γιοχάνες Χαν, ο οποίος παραιτήθηκε από τη θέση τον Μάρτιο του 2026. Αξίζει να σημειωθεί ότι δεν πρόκειται για μια μόνιμη θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης με μακρά ιστορία διαδόχων, αλλά για έναν ειδικό διορισμό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, με σκοπό την ενίσχυση της ευρωπαϊκής στήριξης στη διαδικασία του ΟΗΕ σε μια περίοδο κατά την οποία οι διαπραγματεύσεις φαίνεται να αποκτούν εκ νέου δυναμική.

Πριν αναλάβει τον ρόλο του απεσταλμένου για το Κυπριακό, ο Ραφαέλε Φίτο ήταν ένα από τα υψηλόβαθμα στελέχη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Από το 2024 υπηρετεί ως Εκτελεστικός Αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη Συνοχή και τις Μεταρρυθμίσεις, έχοντας την ευθύνη για τις περιφερειακές επενδύσεις της ΕΕ, την πολιτική συνοχής και την εφαρμογή των προγραμμάτων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Ένωσης.

Πριν ενταχθεί στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, διετέλεσε υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων, Νότιας Ιταλίας, Πολιτικής Συνοχής και Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας στην κυβέρνηση της Ιταλίδας Πρωθυπουργού Τζόρτζια Μελόνι. Από το 2019 είναι μέλος του εθνικοσυντηρητικού κόμματος Αδέλφια της Ιταλίας (Fratelli d’Italia).

Ο Φίτο έχει διαγράψει μακρά πορεία στην ιταλική και ευρωπαϊκή πολιτική. Υπήρξε ευρωβουλευτής, κατείχε υπουργικές θέσεις στις κυβερνήσεις του πρώην πρωθυπουργού Σίλβιο Μπερλουσκόνι και διετέλεσε Πρόεδρος της περιφέρειας της Απουλίας, στη νότια Ιταλία, από το 2000 έως το 2005.

Τα αγκάθια για την πρωτοβουλία Γκουτέρες

Τα πρώτα αγκάθια για την εξέλιξη της νέας πρωτοβουλίας φάνηκαν με το καλημέρα και εκδηλώθηκαν από την τουρκική πλευρά.

Από το αποκαλούμενο «υπουργείο Εξωτερικών» του καθεστώτος των Κατεχομένων, η επίσκεψη Φίτο χαρακτηρίστηκε ως προσπάθεια παρέμβασης της Ε.Ε. στο Κυπριακό και επισημάνθηκε ότι η απόφαση ελήφθη χωρίς τη συγκατάθεση των Τουρκοκυπρίων και επομένως η Ε.Ε. δεν γίνεται αποδεκτή ως συνομιλητής. Πάντως είναι γνωστό πως στο εσωτερικό της κυβέρνησης των Τουρκοκυπρίων υπάρχουν δύο διαφορετικές γραμμές αφού το υπουργείο Εξωτερικών ελέγχεται από τον Ταχσίν Ερτουγρούλογλου, πολιτικό αντίπαλο του Τουρκοκύπριου ηγέτη Τουφάν Ερχιουρμάν, καθιστώντας το όλο ζήτημα ακόμα πιο περίπλοκο.

Αλλά και η Αγκυρα, εμφανίστηκε αμετακίνητη από τη λύση δύο κρατών. Ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν για να προκαταλάβει τις εξελίξεις υπενθύμισε την κόκκινη γραμμή της Τουρκίας και έσπευσε να δηλώσει πως «το ζήτημα στην Κύπρο είναι ζήτημα αποδοχής της κυριαρχικής ισότητας και του ισότιμου διεθνούς καθεστώτος του τουρκοκυπριακού λαού», προσθέτοντας ότι «δεν μπορεί να τεθεί λόγος στο να στεφθεί με επιτυχία καμία πρωτοβουλία που αψηφά την κυριαρχική ισότητα του Τουρκοκύπριου, τα εγγενή δικαιώματά του και τα νόμιμα συμφέροντά του στην Ανατολική Μεσόγειο». Ο κ. Ερντογάν υπερασπίστηκε την τουρκική εισβολή στην Κύπρο, υποστηρίζοντας μάλιστα ότι έβαλε τέλος «στην καταπίεση των Τουρκοκυπρίων» και συνέβαλε «στην εδραίωση της ειρήνης και της σταθερότητας στο νησί».

Στο Κυπριακό αναφέρθηκε και ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, στη δημόσια εισήγησή του στο υπουργικό συμβούλιο. Ο κ. Μητσοτάκης έκανε λόγο για «συγκρατημένη αισιοδοξία», ενώ περιέγραψε την επίσκεψη του κ. Γκουτέρες ως «γεγονός που αποδεικνύει ότι το Κυπριακό παραμένει ψηλά στη διεθνή ατζέντα». Ο πρωθυπουργός επέμεινε στην ανάγκη να παραμείνει η συζήτηση για τη λύση εντός του πλαισίου των Ηνωμένων Εθνών.

Δευτέρα 13 Ιου 2026, 14:12

Κυπριακό: Ειδικός αντιπρόσωπος της Κομισιόν ορίζεται ο Ραφαέλε Φίτο

ΠΟΛΙΤΙΚΗ

«Η κυπριακή αλλά και η ελληνική διπλωματία έχουν καταβάλει μεγάλες προσπάθειες ώστε να επανεκκινήσουν οι άτυπες συζητήσεις, με στόχο πάντα μία δίκαιη και βιώσιμη λύση, η οποία όμως πρέπει να είναι σύμφωνη με τα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών. Ψηφίσματα τα οποία, προφανώς, δεσμεύουν και τον ίδιο τον γενικό γραμματέα». Ο κ. Μητσοτάκης κατέληξε σημειώνοντας ότι «είναι μία ενδιαφέρουσα κινητικότητα ύστερα από καιρό, μάλιστα με την προοπτική μιας διευρυμένης διάσκεψης, υπό την αιγίδα πάντα του γ.γ. του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, να σηματοδοτεί ένα σημαντικό βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση σε σχέση με το Κυπριακό».

Το Σεπτέμβριο στη Νέα Υόρκη

Εκτός απροόπτου, η άτυπη πενταμερής θα διεξαχθεί τον ερχόμενο Σεπτέμβριο στο περιθώριο της 81ης Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, όταν θα βρίσκεται στη Νέα Υόρκη το σύνολο των εμπλεκομένων πλευρών (Κυπριακή Δημοκρατία, ψευδοκράτος, Ελλάδα, Τουρκία, Ηνωμένο Βασίλειο και Ε.Ε. υπό την αιγίδα του ΟΗΕ). Μέχρι τότε, ωστόσο, σχεδόν δύο μήνες από τώρα, θα πρέπει να καλυφθεί αρκετός δρόμος, καθώς ο γ.γ. του ΟΗΕ κατά τη συνέντευξη Τύπου που έδωσε για το θέμα μετά τις συναντήσεις με τα δύο μέρη, είπε ανοιχτά ότι επιθυμεί αποτελέσματα, υπό την προϋποθεση όμως πως θα υπάρξει προετοιμασία για τα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης.

«Πρέπει να πω ότι έχω τη συγκατάθεση και των δύο πλευρών και των εγγυητών να προχωρήσω σε μια συνάντηση 5+1, αλλά με επαρκή προετοιμασία», ανέφερε ο κ. Γκουτέρες, ο οποίος πρόσθεσε ότι η προετοιμασία στα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης, στη μεθοδολογία αλλά και στην ουσία είναι σημαντική. «Δεν θέλω να έχω περισσότερες συναντήσεις 5+1 χωρίς αποτελέσματα», είπε χαρακτηριστικά ο κ. Γκουτέρες.

Ο κ. Γκουτέρες θέλει πριν την οποιαδήποτε εξέλιξη να αλλάξει και το κλίμα στο νησί μεταξύ των δύο κοινοτήτων. Το πιο σημαντικό μέτρο για τον ΟΗΕ είναι το άνοιγμα νέων σημείων διέλευσης και η ανάπτυξη του δικοινοτικού εμπορίου και της συνεργασίας. Για δύο χρόνια δεν έγινε εφικτό να ανοίξει ούτε ένα οδόφραγμα.

Ο κ. Γκουτέρες στο πλαίσιο αυτό εντάσσει και την έλλειψη προόδου σε έργα κοινής ωφελείας, όπως για παράδειγμα η δημιουργία φωτοβολταϊκού πάρκου στη Νεκρή Ζώνη. Πρόκειται για πρόταση της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν που κατατέθηκε τον Ιούλιο του 2021, με τη μελέτη αξιολόγησης του έργου να βρίσκεται στα συρτάρια των διαπραγματευτών από το 2024.

Ο γενικός γραμματέας επίσης πιέζει να υπάρξει μια συμφωνία για να μην παραβιάζεται η νεκρή ζώνη που χωρίζει στα δύο το νησί. Θεωρεί τη συνεχιζόμενη στρατιωτικοποίηση ως επικίνδυνη και απαιτεί σεβασμό της εντολής και της αρμοδιότητας της UNFICYP, τόσο στη νεκρή ζώνη όσο και στις γραμμές κατάπαυσης του πυρός που έχουν οριοθετηθεί.

Στο ευρύτερο γεωπολιτικό επίπεδο ο Γκουτέρες φρόντισε να υπενθυμίσει στους Κύπριους ότι το μέλλον για το νησί είναι πολύ υποσχόμενο σε περίπτωση επίλυσης και τερματισμού της διαίρεσης. «Μια λύση στην Κύπρο είναι απολύτως καθοριστική, όχι μόνο για τη διαφύλαξη των συμφερόντων και της ειρήνης του κυπριακού λαού, αλλά και ως παράγοντας σταθερότητας σε μια περιοχή που γίνεται επικίνδυνα ασταθής. Αν η Κύπρος δεν βρει λύση στα προβλήματά της, γίνεται πολύ πιο ευάλωτη στους κινδύνους που παρατηρούμε σήμερα σε μια περιοχή που βρίσκεται σε μεγάλο βαθμό στις φλόγες» είπε.

*Δημοσιεύθηκε στη «ΜτΚ» στις 02.08.2026