Οι οικονομικές αποτυχίες των τελευταίων δεκαετιών στις ανεπτυγμένες χώρες, είναι ο βασικός λόγος που εντάθηκε, η ανασφάλεια μεγάλου μέρους των κοινωνιών, του άγχος, η αγανάκτηση και η καχυποψία. Οι εξελίξεις αυτές, οδήγησαν στην απαξίωση των φορέων της κοινωνικής και πολιτικής εκπροσώπησης και την ανάδειξη λαϊκιστών-δημαγωγών πολιτικών.
Σήμερα, έχουμε νέες κρίσεις, όπως, η κλιματική, η μετανάστευση, οι ταυτότητες, η κρίση της κοινωνικής και πολιτικής εκπροσώπησης στις δημοκρατικές χώρες και, πολλές προκλήσεις, όπως τις νέες τεχνολογίες που αλλάζουν και πολύ γρήγορα τα πάντα στην ζωή μας.
Αυτό οδήγησε στην ατομικοποίηση και την εμπορευματοποίηση των πάντων, την περιστασιακή απασχόληση και την εμπορευματοποίηση του ελεύθερου χρόνου.
Η πολιτική θεωρείται πλέον μία εμπορεύσιμη δραστηριότητα, όπως όλες οι άλλες, με συνέπεια την επικράτηση ενός γενικευμένου κυνισμού και τα κόμματα έχουν γραφειοκρατικοποιηθεί, η χώρα είναι σε στασιμότητα και μπροστά σε νέα αδιέξοδα. Τόσο στις δημοσκοπήσεις, όσο και στις τελευταίες εκλογές, απαντούν και ψηφίζουν, οι μισοί ψηφοφόροι, τελευταία πολύ λιγότεροι, κυρίως, δεν συμμετέχουν τα δυναμικά κοινωνικά στρώματα και οι μικρότερες ηλικίες.
Η ΝΔ κυριαρχεί, γιατί διατηρεί, παρ’ όλη την μεγάλη συρρίκνωσή της, τη μεγαλύτερη εκλογική βάση, σε σχέση με τα κόμματα στα αριστερά της. Συντηρεί σημαντικό μέρος της παραδοσιακής βάσης της και με την πίεση του εκλογικού νόμου και την έλλειψη εναλλακτικής κομματικής δύναμης, κέρδισε ακόμη και την αυτοδυναμία στις τελευταίες εκλογές, παρ’ ότι πήρε 60.000 λιγότερες ψήφους, από την ΝΔ των πρώτων εκλογών του 2012, η οποία είχε πάρει 18,5%.
Τα κόμματα, αριστερά της ΝΔ, εκτός του πολυκερματισμού του χώρου, δεν έχουν τις παλιές κοινωνικές δεξαμενές, (εργαζόμενοι στον στενό και ευρύτερο δημόσιο τομέα). Το δημόσιο συρρικνώθηκε και οι ΔΕΚΟ δεν υπάρχουν, έχουν ιδιωτικοποιηθεί.
Η συγκρότηση προγραμματικών θέσεων, δεν πατούν στα νέα παραγωγικά, κοινωνικά και ατομικά δεδομένα. Μοιάζουν πιο πολύ με ασύνδετα αποσπασματικά υπηρεσιακά σημειώματα, παρά με πολιτικά προγράμματα. Γι’ αυτό, όσο και αν αποτελούν μερικές φορές απαντήσεις σε οξυμένα προβλήματα της συγκυρίας, δεν κατανοούνται ως τέτοια από τους πολίτες.
Τα προοδευτικά κόμματα μαλώνουν για την εξουσία, χωρίς να πείθουν το μεγαλύτερο μέρος της κοινωνίας, ότι αυτός ο καυγάς τους αφορά ή αφορά μόνο τις ηγεσίες των κομμάτων και ένα κύκλο ανθρώπων γύρο από αυτούς.
Τα πλειοψηφικά εκλογικά συστήματα και το προεδρικό σύστημα σε μερικές χώρες, αλλοιώνουν, πολλές φορές και εκβιαστικά, τις πραγματικές επιθυμίες της κοινωνίας. Τα προοδευτικά κόμματα πρέπει εγκαίρως να αλλάξουν θέσεις για τις πολιτικές συνεργασίες.
Ένα εκλογικό σύστημα, ανάλογου του γερμανικού, με ελάχιστες προσαρμογές, είναι αναγκαίο τώρα, όσο ποτέ. Αυτό πρέπει να υποστηρίξουν τα κόμματα αριστερά της ΝΔ.
Μόνο έτσι, η πλειοψηφία των μεσαίων και χαμηλών εισοδημάτων, οι νέοι, τα νέα κοινωνικά ρεύματα, όπως της οικολογίας, της ισότητας των δυο φύλων, θα μπορέσουν να εκφραστούν αυθεντικά και να δώσουν κοινοβουλευτικές προοδευτικές πλειοψηφίες.
Αν τα προοδευτικά κόμματα δεν αντιληφθούν, τα νέα παραγωγικά και κοινωνικά δεδομένα, τις νέες συμπεριφορές των πολιτών, μονίμως θα είναι ουραγοί και καμιά σημασία δεν θα έχει πιο είναι δεύτερο και πιο τρίτο.
* Δημοσιεύθηκε στη «Μακεδονία της Κυριακής» στις 25.10.2026
