Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού: Έρχεται έκθεση για την αρχιτεκτονική της Μικρής Μητρόπολης Αθηνών

- Newsroom

Σε μια εποχή που η βιωσιμότητα και η επανάχρηση υλικών αποτελούν τις μεγαλύτερες προκλήσεις της σύγχρονης αρχιτεκτονικής, μια νέα έκθεση έρχεται να μας θυμίσει ότι η ανάγκη αυτή δεν είναι νέα, αλλά μετρά αιώνες ιστορίας. Την ερχόμενη Τετάρτη 22 Ιουλίου 2026, το Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού στη Θεσσαλονίκη ανοίγει τις πύλες του για την έκθεση «SPOLIA: 22 Μεταγραφές των Λίθων της Μικρής Μητρόπολης Αθηνών», παρουσιάζοντας το έργο της διακεκριμένης αρχιτέκτονος και εικαστικού, Νόρας Όκκα.

Η έκθεση, η οποία τελεί υπό την αιγίδα της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών, επικεντρώνεται στα περίφημα «σπόλια» – τα αρχιτεκτονικά μέλη αρχαίων ναών που ενσωματώθηκαν αυτούσια στη βυζαντινή ναοδομία.

Η Μικρή Μητρόπολη Αθηνών (ο ναός της Παναγίας Γοργοεπηκόου και του Αγίου Ελευθερίου) αποτελεί μια μοναδική περίπτωση στην παγκόσμια αρχιτεκτονική κληρονομιά. Χτισμένος στα τέλη του 12ου αιώνα από τον λόγιο Μητροπολίτη Μιχαήλ Χωνιάτη, ο ναός δεν χρησιμοποιεί καθόλου τούβλα (πλίνθους) στους τοίχους του. Αντίθετα, είναι κατασκευασμένος εξ ολοκλήρου από μεγάλους μαρμάρινους λίθους και 90 ανάγλυφα που προέρχονται από την αρχαία ελληνική, ρωμαϊκή και πρώιμη βυζαντινή περίοδο.

Κυριακή 19 Ιου 2026, 15:30

Τα έργα 20 σημαντικών Ελλήνων καλλιτεχνών εκτίθενται στο MOMUS - «Πέρα από τον καμβά» ο τίτλος

ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΨΥΧΑΓΩΓΙΑ

Η χρήση μαρμάρινων ανάγλυφων από αρχαίους ναούς μαρτυρεί ότι μια μορφωμένη ελίτ της εποχής των Μακεδόνων και των Κομνηνών η οποία αισθανόταν και εκτιμούσε τις αισθητικές αξίες του αρχαίου κόσμου. Για τους πολλούς οι αρχαιότητες ενέπνεαν φόβο και όχι θαυμασμό. Επομένως όφειλαν να καθαγιασθούν, για να απαλλαγούν από τα κακά πνεύματα, χαράσσοντας σταυρούς πάνω τους ή συνδυάζοντάς τα με άλλα χριστιανικά θέματα.     

Μέσα από το εικαστικό έργο της Νόρας Όκκα, δίνεται η δυνατότητα στους επισκέπτες να γνωρίσουν ένα μοναδικό μνημείο, το οποίο οι περισσότεροι αναγνωρίζουν μέσω των ΜΜΕ, ως χώρο τέλεσης επιμνημόσυνων δεήσεων και πάνδημο προσκύνημα σορών επιφανών Ελλήνων, της πολιτικής, των τεχνών και των γραμμάτων, αλλά λίγοι γνωρίζουν την τόσο σημαντική ιστορική του αξία. 

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΤΗΣ ΝΟΡΑΣ ΟΚΚΑ     

Η Νόρα Όκκα είναι αρχιτέκτονας και εικαστικός, ζει και εργάζεται στην Αθήνα. Προέρχεται από μια μακρά γενιά αρχιτεκτόνων. Αυτή η κληρονομιά λειτουργεί ως δημιουργικό υπόβαθρο και διαρκής πηγή διαλόγου και διαμορφώνει μια αρχιτεκτονική πρακτική όπου ο σχεδιασμός, η έρευνα και η επιμέλεια συνυπάρχουν. Το έργο της συνδυάζει την ιδέα της αναγεννητικής αρχιτεκτονικής και τη υλικής επανάχρησης.    

Από το 2012 ερευνά συστηματικά τα σπόλια (αρχιτεκτονικά μέλη παλαιότερων κτιρίων που έχουν ενσωματωθεί σε νεότερα) και αναπτύσσει μια διαδικτυακή πλατφόρμα χαρτογράφησης αφιερωμένη σε αυτά, με στόχο να αναδείξει τα αόρατα δίκτυα που συνδέουν τα υλικά ίχνη του παρελθόντος με το παρόν και να δημιουργήσει ένα ανοιχτό σημείο αναφοράς για την τοπική επαναχρησιμοποίηση δομικών υλικών.    

Στο πλαίσιο του ερευνητικού και εικαστικού της έργου για την Μικρή Μητρόπολη Αθηνών από το 2014, διαφορετικές σειρές του έργου έχουν παρουσιαστεί σε ατομικές εκθέσεις στην Ακαδημία Επιστημών του Βερολίνου-Βρανδεμβούργου το 2026, στο Μουσείο Αργυροτεχνίας του Πολιτιστικού Ιδρύματος Ομίλου Πειραιώς στα Ιωάννινα το 2025-2026, στην Εταιρεία Πατμιακού Πολιτισμού το 2024,  στην Αμερικανική Σχολή Κλασικών Σπουδών στην Αθήνα το 2019, στο Ινστιτούτο Προηγμένων Σπουδών στο Πρίνστον των Ηνωμένων Πολιτειών το 2018-2019, στα Γενικά Αρχεία του Κράτους στο Ιστορικό Αρχείο – Μουσείο Ηπείρου στα Ιωάννινα, στην Εταιρεία Πατμιακού Πολιτισμού το 2017 και στο Ωδείο Αθηνών το 2015-2016.    

Είναι διπλωματούχος Αρχιτέκτων Mηχανικός από το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο (2006) και κάτοχος μεταπτυχιακών τίτλων στις Ψηφιακές Τέχνες και τον Κινηματογράφο από την Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών Αθηνών (2009) και στη Σκηνογραφία από το Ινστιτούτο Σχεδιασμού και Τεχνολογίας του Πανεπιστημίου Τεχνών της Ζυρίχης (2012). Το διδακτορικό της από το Πανεπιστήμιο της Βιέννης (2017) εστιάζει στην επιμέλεια εκθέσεων αρχιτεκτονικής­­­, ενώ η μεταδιδακτορική της έρευνα στο Ινστιτούτο Προηγμένων Σπουδών στο Πρίνστον των Ηνωμένων Πολιτειών ερευνά στο διάσπαρτο δίκτυο των σπολίων της Βενετίας.    

Η έρευνά της έχει τιμηθεί με υποτροφίες και διακρίσεις από το Ίδρυμα Κρατικών Υποτροφιών (ΙΚΥ), την Ελβετική Συνομοσπονδία, το Ίδρυμα Α. Γ. Λεβέντη, το Ίδρυμα Βασίλη και Ελίζας Γουλανδρή, το Ίδρυμα Ωνάση, το Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος, το Ίδρυμα Αθανάσιος και Μαρίνα Μαρτίνου και το Ίδρυμα Schwarz.

Επιμέλεια έκθεσης: Δρ Παναγιώτης Καμπάνης, Αρχαιολόγος – Ιστορικός, Προϊστάμενος της Διεύθυνσης Ψηφιακών Εφαρμογών και Εκδόσεων,Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού

Μουσειογραφική εφαρμογή: Αναστασία Καραδημητρίου, ΑρχιτέκτωνΜουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού

Πληροφορίες

Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού Θεσσαλονίκηςwww.mbp.gr | Τ 2310 306400

Email: mbp@culture.gr

Διάρκεια έκθεσης: 22 Ιουλίου – 31 Αυγούστου 2026