Νίκος Χατζηπαπάς στο makthes.gr: «Το καλό νικάει όταν το κακό έρχεται στην επιφάνεια»

- Newsroom

Συνέντευξη στον Αλέξανδρο Παντελάκη

Ο Ζιλ ντε Ραι είναι ένα ιστορικό πρόσωπο, ένας στρατάρχης της Γαλλίας που κατόρθωσε, ωστόσο, να μείνει στην ιστορία ως κατά συρροή δολοφόνος. Δεν είναι τόσο γνωστός στην Ελλάδα, όπως είναι για παράδειγμα ο Μαρκήσιος ντε Σαντ, για τον οποίο ο κύριος Χατζηπαπάς λέει χαρακτηριστικά ότι «μπροστά στον Ζιλ ντε Ραι θα μπορούσε να είναι ένας ιδιόρρυθμος αστός». Ο Νίκος Χατζηπαπάς σκηνοθετεί και παίζει στο μονόλογο που θα δούμε από την Παρασκευή, 31 Ιανουαρίου, στο θέατρο Αμαλία.

Ο Ζιλ ήταν ο πιο πλούσιος άνθρωπος στην Ευρώπη. Κληρονόμησε τη μεγάλη περιουσία του πατέρα του που πέθανε όταν ήταν μικρός. Η μητέρα του τον εγκατέλειψε. Έγινε στρατάρχης της Γαλλίας στα 23 του χρόνια. Με δικά του χρήματα φτιάχτηκε στρατός για να εκδιώξουν τους Άγγλους από τη Γαλλία. Ήταν σύντροφος στις μάχες της Ιωάννας της Λωρραίνης και επιτετραμμένος στη φύλαξη της ώστε να μην σκοτωθεί στις μάχες.

«Όταν κάψανε την Ιωάννα ο Ζιλ άλλαξε. Έγινε ένας άλλος άνθρωπος. Από θεοσεβούμενος, πιστός στη Γαλλία, ένθερμος πατριώτης, απομονώθηκε στους πύργους του και άρχισε να σπαταλά την περιουσία του για να καλύψει τις ενοχές του επειδή δεν κατάφερε να σώσει την Ιωάννα από την πυρά. Έκανε μεγάλα θεάματα όπως παραστάσεις κλπ. Η οικογένεια του αναγκάστηκε να απευθυνθεί στον Κάρολο για να απαγορεύσει στον Ζιλ να σπαταλά την περιουσία του. Ο Κάρολος εξέδωσε ένα διάταγμα, το οποίο ο Δούκας της Βρετάνης το έβαλε στο συρτάρι του και έγινε αποκλειστικός αγοραστής της περιουσίας του Ζιλ, που ήταν και δικαστής του όταν συνελήφθη» μας εξηγεί ο ηθοποιός και σκηνοθέτης Νίκος Χατζηπαπάς.

Η σύλληψη του έγινε με αφορμή τη διένεξη με έναν ιερέα, που τον συνέλαβε γιατί ο αδερφός του του χρωστούσε χρήματα και τότε τον κατηγόρησαν για κακοποίηση και ασέλγεια σε 140 παιδιά. «Ομολόγησε τα εγκλήματα του, αλλά υπάρχει και η άποψη ότι οι ομολογίες του ήταν προϊόν βασανισμού και εκβιασμού. Οι περισσότεροι μελετητές, όμως, πιστεύουν ότι πράγματι τα είχε κάνει με κάποιους συνεργάτες του και ίσως να είναι και πολύ περισσότερα τα θύματα, όλα μικρά παιδιά και κυρίως αγόρια. Τα βασάνιζε, τα βίαζε, τα ακρωτηρίαζε... Πέρασε στην ιστορία ως ο μεγαλύτερος σίριαλ κίλερ όλων των εποχών» επισημαίνει στο makthes.gr.

Το Ιερόν Τέρας

Το έργο που θα δούμε στο θέατρο Αμαλία βασίζεται στην έκδοση του Ούγκο Κλάους, ο οποίος χρησιμοποίησε τα πρακτικά της θρησκευτικής δίκης. Μαζί με αυτά της πολιτικής δίκης, διασώζονται στο ακέραιο. Έχουν εκδοθεί και μεταφράστηκαν από τα λατινικά στα γαλλικά. Ο ίδιος ο συγγραφέας παίρνει θέση για τα γεγονότα, όπως μας εξηγεί ο κ. Χατζηπαπάς, ωστόσο, «αφήνει αιχμές για την πιθανή αθωότητα του».

Αυτό που το έργο υποστηρίζει είναι «ότι έχουμε μια προσωπικότητα όπου το καλό και το κακό είναι σε μια αξεδιάλυτη ενότητα. Δεν θα μπορούσαμε να τον χαρακτηρίσουμε ως άγιο ή ως τέρας, αλλά ο χαρακτηρισμός αποδίδεται πλήρως πιστεύω από τον Ζωρζ Μπατάιγ, τιτλοφορώντας το κείμενο του για τα πρακτικά της θρησκευτικής δίκης ως ‘Ιερόν τέρας’. Ο ίδιος λέει ‘Πιστεύω σε σένα (ενν. τον διάβολο) όπως πιστεύω στον Χριστό και στην παρθένο μητέρα του’».

Ένας τέτοιος μονόλογος απαιτεί μια εσωτερική πάλη και μια αφοσίωση. Πώς το χειρίστηκε σκηνοθετικά; «Είχα κάνει μια συμφωνία, ο ηθοποιός με τον σκηνοθέτη, όπου στην προκειμένη περίπτωση είναι το ίδιο πρόσωπο. Είχα κάνει μια συμφωνία ότι εδώ θα δουλέψουμε, κυρίως, τον παράγοντα ηθοποιό. Προσωπικά, θεωρώ ότι η πεμπτουσία της σκηνοθεσίας είναι η συνεργασία και η προσέγγιση των ρόλων…. Η συνεργασία του σκηνοθέτη με τον ηθοποιό, το πλάσιμο του χαρακτήρα και του ρόλου. Τα άλλα θα έλεγα ότι είναι δευτερεύουσας σημασίας, που περισσότερο εξυπηρετούν τη θεατρικότητα της παράστασης. Η ουσία είναι βάσει ποιας διαδικασίας και μεθόδου ο ηθοποιός προσεγγίζει τον χαρακτήρα και εδώ είναι και ο ρόλος του σκηνοθέτη, να τον οδηγήσει μέσα από ασφαλή και εύστοχα μονοπάτια για να φτάσει στην ερμηνεία του ρόλου».

Πυρήνας του έργου είναι ο διπολισμός

Μπορεί η ιστορία του Ζιλ να εκτυλίχθηκε το 1440, ωστόσο, το κείμενο του Βέλγου συγγραφέα Ούγκο Κλάους είναι «σύγχρονο» και το έργο «διαχρονικό»: «Έχουμε παραδείγματα, ίσως όχι τόσο ακραία, κάποιων σύγχρονων σίριαλ κίλερ αλλά εκτός από αυτό πιστεύω ότι ο πυρήνας του έργου είναι αυτός ο διπολισμός, η ανόμορφη προσωπικότητα της ανθρώπινης νόησης. Ο άνθρωπος είναι ικανός για τα πιο σπουδαία δημιουργήματα και για τα πιο αιμοσταγή εγκλήματα όπου το θύμα αυτής της αυτοκαταστροφικής τάσης του ανθρώπου είναι τα παιδιά» επισημαίνει. Αρκεί ίσως ένα γεγονός για να επιφέρει τη μεταστροφή. Για τον Ζιλ αυτό ήταν ο θάνατος της Ιωάννας της Λωρραίνης: «Η ουσία του έργου είναι ότι ο Ζιλ όταν κάηκε η Ιωάννα έχασε την πίστη του στον Θεό. Ό,τι έκανε ήταν για να προκαλέσει τον Θεό να δηλώσει την παρουσία του. Όσο ο Θεός δεν το έκανε, τόσο ο Ζιλ κυλούσε όλο και περισσότερο στο σκοτάδι των εγκλημάτων του».

Το ενδιαφέρον για τον ίδιο τον ηθοποιό – σκηνοθέτη ήταν πολύ μεγάλο για δυο λόγους: «Αφενός όσον αφορά το περιεχόμενο είναι κάτι που με απασχολεί, η σχιζοφρένεια της ανθρώπινης νόησης. Αφετέρου έχει ένα τεράστιο ενδιαφέρον θεατρικό για μένα και μου δίνει τη δυνατότητα να προσεγγίσω με μια δική μου κατά κάποιον τρόπο μεθοδολογία τον ήρωα αυτόν που δεν εξαντλείται κατά τη διάρκεια των προβών. Δεν έχει όρια. Είναι ένα έργο που δεν υπάρχουν όρια στην ερμηνεία. Ουσιαστικά, διερευνώ αυτά τα όρια. Διαπιστώνω ότι κάθε φορά, ακόμα και σε κάθε παράσταση, βρίσκω και καινούρια στοιχεία. Έχει τεράστιο ενδιαφέρον για τον ηθοποιό, τον οποίο είχα παραμελήσει όλα αυτά τα χρόνια εστιάζοντας περισσότερο στο κομμάτι της σκηνοθεσίας στο θέατρο».

Η μέθοδος που έχει αναπτύξει βασίζεται στο «ότι κάθε φορά που παρουσιάζεται η παράσταση είναι η πρώτη φορά, σαν να γίνονται εκείνη τη στιγμή τα γεγονότα, σαν να μην έχει υπάρξει πρόβα και επίπονη εργασία πάνω στον συγκεκριμένο χαρακτήρα, σαν να ανακαλύπτονται τα λόγια του εκείνη την ώρα. Είναι από τις βασικές προτεραιότητες στη συγκεκριμένη παράσταση».

Η αναζήτηση του καλού δεν είναι μια εύκολη διαδικασία. Η παράσταση ξεγυμνώνει το κακό και προβληματίζει τους θεατές. Άλλωστε, όπως μας λέει κλείνοντας ο Ν. Χατζηπαπάς, είναι ένας «πυρήνας της δικής μου ιδεολογίας και σκέψη και απάντηση στο γιατί έκανα αυτό το έργο. Πιστεύω ότι το καλό νικάει όταν το κακό έρχεται στην επιφάνεια, στο φως. Όπως στις παλιές ταινίες του Κρίστοφερ Λι, ο μόνος τρόπος για να νικήσεις τον βρικόλακα ήταν να τον εκθέσεις στον ήλιο, να καταφέρεις να μη γυρίσει στο σκοτάδι του. Όταν επισημαίνει κανείς τον κίνδυνο ή ξεμπροστιάζει το κακό νομίζω είναι ο μόνος τρόπος να νικήσει το καλό».

INFO
Ζιλ και η Νύχτα, Ούγκο Κλάους
Θέατρο Αμαλία
Παραστάσεις: Παρασκευή 31 Ιανουαρίου 2020,
Σάββατο 1 & Κυριακή 2 Φεβρουαρίου 2020 στις 9 μ.μ.
Τιμές εισιτηρίων: 13 ευρώ, 10 ευρώ (μειωμένο)