Νίκος Γραμματικός: Ένας Χρυσός Αλέξανδρος, ένα reunion και οι «Απόντες» που παραμένουν εδώ (βίντεο)

Κάτι σαν reunion, τριάντα χρόνια μετά, εκτυλίχθηκε το βράδυ της Δευτέρας στο Ολύμπιον. Αφορμή ήταν η απονομή του τιμητικού Χρυσού Αλέξανδρου στον σκηνοθέτη Νίκο Γραμματικό από το 67ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, αλλά και η επετειακή προβολή της ταινίας του «Απόντες», που συμπληρώνει φέτος τρεις δεκαετίες ζωής. Μια συνάντηση παλιών συνεργατών, ηθοποιών και φίλων, που ανέβηκαν στη σκηνή για να μοιραστούν ιστορίες, αναμνήσεις και σκέψεις για έναν δημιουργό και ένα έργο που εξακολουθούν να τους συνδέουν.

«Ένα έργο που έχει καθορίσει τις ζωές μας και ολόκληρο το ελληνικό σινεμά», ήταν η χαρακτηριστική αναφορά του καλλιτεχνικού διευθυντή του Φεστιβάλ, Ορέστη Ανδρεαδάκη, ο οποίος έδωσε τον τόνο της βραδιάς. Από την πλευρά του, ο πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του Φεστιβάλ, Άκης Σακελλαρίου, μίλησε για έναν φίλο που σημάδεψε τόσο τον ίδιο όσο και πολλούς από τους ανθρώπους που βρίσκονταν στην αίθουσα. «Η σημερινή βραδιά είναι κάτι σαν reunion, κάτι σαν τριάντα χρόνια μετά. Να τη δεχτείτε με αγάπη», είπε, καλώντας το κοινό να μοιραστεί αυτή την ξεχωριστή στιγμή.

Πέμπτη 29 Οκτ 2026, 14:26

67ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης: 258 ταινίες, μεγάλα ονόματα και νέες προοπτικές για το ελληνικό σινεμά

ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Οι αναδρομές ξεκίνησαν από τις αρχές της δεκαετίας του '90. Ο Ορέστης Ανδρεαδάκης θυμήθηκε το 1991, όταν μια ταινία έκανε τους θεατές να αισθανθούν πως κάτι αλλάζει στο ελληνικό σινεμά. Ο Άκης Σακελλαρίου, που βρισκόταν τότε στον Εξώστη, θυμήθηκε την εμπειρία του από την «Κλειστή Στροφή» και την αίσθηση ότι άνοιγε μια καινούργια σελίδα. Μια περίοδος δύσκολων ζυμώσεων και τοξικότητας, όπως τη χαρακτήρισε, έμοιαζε να κλείνει, δίνοντας τη θέση της σε κάτι διαφορετικό. «Είπα: να ένας σκηνοθέτης με τον οποίο θα ήθελα να συνεργαστώ».

Η συνεργασία αυτή δεν άργησε να έρθει. Ο Σακελλαρίου θυμήθηκε την πρόταση του Γραμματικού για την επόμενη ταινία τους, αλλά και τον τρόπο δουλειάς του σκηνοθέτη, που επέμενε στη λεπτομέρεια και δεν άφηνε τίποτα στην τύχη. Έπειτα από πολλές πρόβες, σε συνθήκες ζέστης και κρύου, ήρθε η «Εποχή των δολοφόνων», το 1993, μια ταινία που αποτέλεσε σημαντικό σταθμό και για τους δύο.

Στα χρόνια που ακολούθησαν, όπως σημείωσε ο Ανδρεαδάκης, ο Νίκος Γραμματικός δημιούργησε ένα ολόκληρο κινηματογραφικό σύμπαν, με τον «Βασιλιά» το 2002 να αποτελεί έναν ακόμη χαρακτηριστικό σταθμό. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στο γεγονός ότι οι ταινίες του έχουν αποκτήσει πλέον μια ξεχωριστή θέση στην κινηματογραφική κουλτούρα των νεότερων γενεών. «Είναι σπάνιο να βλέπεις την επόμενη και τη μεθεπόμενη γενιά από εσένα να πιστεύει ότι το έργο σου είναι καλτ», παρατήρησε.

Για τους «Απόντες» μίλησε και ο Άκης Σακελλαρίου, επισημαίνοντας πως η ταινία έχει αγαπηθεί ιδιαίτερα από τους νεότερους θεατές. Το γνωρίζει, όπως είπε, μέσα από τους φίλους του γιου του, ο οποίος ήταν ακόμη μωρό όταν γυρίστηκε η «Εποχή των δολοφόνων», ενώ σήμερα έχει τους «Απόντες» ανάμεσα στις αγαπημένες του ταινίες. Μια διαπίστωση που επιβεβαιώνει πως η ταινία δεν έμεινε εγκλωβισμένη στην εποχή της, αλλά εξακολουθεί να βρίσκει συνομιλητές.
Η στιγμή ανήκε, βέβαια, στον τιμώμενο σκηνοθέτη.

Ο Νίκος Γραμματικός παρέλαβε τον Χρυσό Αλέξανδρο εμφανώς συγκινημένος, χαρακτηρίζοντάς τον ως το σημαντικότερο βραβείο που έχει λάβει στη ζωή του. «Μόνο ευχαριστώ μπορώ να πω», ανέφερε, μιλώντας για τους ανθρώπους με τους οποίους συνεργάστηκε όλα αυτά τα χρόνια. Αναφέρθηκε με ιδιαίτερη εκτίμηση στον Άκη Σακελλαρίου, λέγοντας χαρακτηριστικά πως έμαθε πολλά από εκείνον και πως τον «εκμεταλλεύτηκε όσο μπορούσε».

Δεν παρέλειψε, ωστόσο, να στρέψει τη σκέψη του σε εκείνους που δεν βρίσκονται πια στη ζωή. «Ο κατάλογος των απόντων μεγαλώνει», είπε, επιστρατεύοντας και το χιούμορ του, καθώς θυμήθηκε πως, όταν ήταν μαθητής, έκανε τον απουσιολόγο και πλέον δεν του φτάνουν οι σελίδες για να καταγράψει όλους όσοι έφυγαν. Σε αυτούς αφιέρωσε το βραβείο του. «Στους απόντες».

Ο σκηνοθέτης μίλησε ακόμη για τη διαδρομή του στο Φεστιβάλ, από το 1983, όταν ερχόταν στη Θεσσαλονίκη για το Τρίτο Πρόγραμμα, μέχρι την πρώτη του μικρού μήκους ταινία, το «Μακρόθεν», το 1987. Θυμήθηκε ανθρώπους που συνάντησε και συνεργάστηκε μαζί τους, ενώ αναφέρθηκε και στις διαφορετικές υποδοχές που γνώρισαν κατά καιρούς οι ταινίες του. Ειδικά για τον «Βασιλιά», περιέγραψε την αντίφαση ανάμεσα στη συγκινητική αντίδραση του κοινού μετά την προβολή και στη χλιαρή, όπως τη χαρακτήρισε, κριτική υποδοχή της επόμενης ημέρας. «Τι τρέχει ταχύτερα από την αστραπή; Ο ψίθυρος», σχολίασε.

«Στη Θεσσαλονίκη χρωστάω», είπε, εκφράζοντας την ευγνωμοσύνη του για μια πόλη και ένα Φεστιβάλ που συνόδευσαν τη διαδρομή του. Και η βραδιά έμοιαζε να επιβεβαιώνει τα λόγια του: η αίθουσα του Ολύμπιον ήταν γεμάτη, το κοινό παρακολουθούσε με συγκίνηση και οι άνθρωποι που μοιράστηκαν μαζί του αυτή την κινηματογραφική πορεία ανέβηκαν στη σκηνή. Ανάμεσά τους ο παραγωγός Παναγιώτης Παπαχατζής, ο Τάσος Νούσιας, ο Τάσος Γιαννόπουλος, ο Αιμίλιος Χειλάκης, ο Νίκος Γεωργάκης και ο Βαγγέλης Μουρίκης, ενώ ακούστηκαν και ιστορίες από τα γυρίσματα, που έφεραν ξανά στην επιφάνεια το κλίμα μιας ολόκληρης εποχής.

Στο τέλος, το κοινό σηκώθηκε όρθιο και χειροκρότησε θερμά τον Νίκο Γραμματικό. Ακολούθησε η προβολή των «Απόντων», με όρους καθολικής προσβασιμότητας, σε μια επιστροφή που δεν ήταν απλώς επετειακή. Ήταν μια υπενθύμιση πως ορισμένες ταινίες, όπως και οι άνθρωποι που τις δημιούργησαν, δεν απουσιάζουν ποτέ πραγματικά.