Ντουμπάι EXPO, η άλλη πλευρά του φεγγαριού

- Newsroom

Γράφει ο Γιώτης Ιωαννίδης, συνιδρυτής Tetragon Α.Ε. 

Ενώ η Ευρώπη έμεινε καθηλωμένη το τελευταίο διάστημα παρακολουθώντας τις εξελίξεις στην Ουκρανία και αναλογιζόμενη το δικό της δύσκολο μέλλον, με τις τεκτονικές αλλαγές που δημιουργούνται στον γεωπολιτικό της περίγυρο, στο Ντουμπάϊ την πόλη που ξεπήδησε από το λυχνάρι των επιθυμιών και των δυνατοτήτων των Αράβων εμίρηδων, μία μεγάλη Expo έλαβε τέλος.

Ξεκινώντας η διοργάνωση φιλόδοξα, όπως οτιδήποτε υλοποιείται σε αυτήν την περιοχή του πλανήτη, επηρεάστηκε όμως δυσμενώς από την πανδημία, οπότε μόνο το τελευταίο διάστημα κατάφερε να συγκεντρώσει τα πλήθη των επισκεπτών που προσδοκούσε, ενώ είχε ανοίξει τις πύλες της προ εξαμήνου.

Με κεντρικό της θέμα: Connecting minds, Creating the future, με τρεις υποενότητες και αντίστοιχες περιοχές της έκθεσης, για την Κινητικότητα, την Ευκαιρία και την Βιοσιμώτητα και τα μεγάλα τους θεματικά περίπτερα, δημιουργήθηκε μια νέα περιοχή που αύριο θα μεταπλαστεί για να φιλοξενενήσει υποδομές για την καινοτομία, ως smart district του Ντουμπάϊ.

Στους παραπάνω άξονες και στόχους εξάλλου, κινείται και η φρενήρης ανάπτυξη αυτής της πόλης, εξέχοντα πόλου του σύγχρονου υπερκαταναλωτισμού, των οικονομικών ευκαιριών και των μεγάλων αντιθέσεων.

Με στόχευση από τους διοργανωτές να συγκεντρωθεί ο μεγαλύτερος αριθμός χωρών σε διεθνή Expo, 192 κρατικές συμμετοχές επέδειξαν στα περίπτερα τους, ότι θεωρούσαν ότι εκφράζει πιο εύστοχα και ευδιάκριτα, την οντότητα και τα ιδιαίτερα εθνικά χαρακτηριστικά τους.

Γεγονός είναι ότι, οι πόλεις που φιλοξένησαν τις μεγάλες αυτές εκθέσεις, αποτέλεσαν και στο παρελθόν, τα δυναμικά νέα κέντρα, τις μητροπόλεις που αναδύθηκαν από τις γεωπολιτικές και οικονομικές συνθήκες της κάθε εποχής. Ο 19ος αιώνας ξεκίνησε με το Λονδίνο και το Παρίσι, ακολούθησαν άλλες πόλεις της Ευρώπης, της Αμερικής και της Ιαπωνίας στον 20ο, οπότε στον 21ο αιώνα είναι εύλογο ότι ανερχόμενες δυνάμεις όπως η Σανγκάη το 2010 και τώρα το Ντουμπάϊ, φιλοδοξούν να προσελκύσουν και να φιλοξενήσουν τη διεθνή πρωτοτυπία και καινοτομία με εντυπωσιακές συμμετοχές και παρουσίες, κυρίως όμως να εκφράσουν και να καθρεφτίσουν

Σ' αυτά τα μεγάλα γεγονότα, τον δικό τους δυναμισμό και την καθιέρωση τους σαν σημαντικά κέντρα στο παγκόσμιο γίγνεσθαι.

Αποτελούν τη βάση επίσης για διεθνείς συναντήσεις και συνέργειες οικονομικών προωθήσεων αλλά και ευρύτερων επιδιώξεων, ενώ δίνουν την δυνατότητα σε φορείς, πόλεις και περιφέρειες των διαφόρων χωρών, για προβολή και εξωστρέφεια σε αρκετά επίπεδα, όπως ο πολιτισμός, ο τουρισμός και η γαστρονομία.

Σ´αυτό τον άξονα κινήθηκε και η εθνική μας συμμετοχή που οργανώθηκε από το Enterprise Greece και καθρέφτιζε στο εσωτερικό του περιπτέρου με ένα λιτό τρόπο, τους βασικούς άξονες της πολιτικής για την ανάπτυξη της χώρας μας. Καμπύλες επιφάνειες με προβολές του περιεχομένου, ελληνικά χρώματα και φωτεινά στοιχεία που διέτρεχαν τον χώρο, αρθρώνονταν σε μια ενιαία, νοηματική πορεία από τον μύθο με τον μίτο της Αριάδνης.

Παρόλα αυτά, η πιο φτωχή ενότητα στο χώρο της έκθεσης ήταν αυτή του πολιτισμού, ενώ έλειπε και το ελκυστικό οπτικοακουστικό στοιχείο, που επιβάλει συνήθως μια ολιγόλεπτη στάση του κοινού, για να εντυπωθεί τότε αυτό που θέλεις να προβάλεις σαν χώρα, στον λίγο χρόνο που σου διαθέτει ο επισκέπτης.

Η αρχική απόφαση ήταν η Ελλάδα να υλοποιήσει το δικό της ξεχωριστό περίπτερο, που αρχικά ανατέθηκε και σχεδιάστηκε. Στη συνέχεια όμως λόγω της πανδημίας και οικονομικών δυσχερειών, επιλέχθηκε η ενοικίαση προκατασκευασμένου χώρου, γεγονός που περιορίζει δραστικά την εικόνα και την προβολή της χώρας, σε ένα τόσο σημαντικό γεγονός όπως είναι μια μεγάλη EXPO, που συγκεντρώνει εκατομμύρια επισκεπτών. Οπότε και η προσέλευση του κοινού στο ελληνικό περίπτερο, ήταν περιορισμένη, συγκριτικά με χώρες υποδεέστερες σαν οντότητες στο παγκόσμιο γίγνεσθαι και με λιγότερο ενδιαφέρον ή εγγύτητα, που έχει όμως η χώρα μας με τον αραβικό κόσμο.

Στις 22 Μαρτίου η Ελλάδα ήταν η τιμώμενη χώρα, οπότε μεταξύ άλλων συναντήσεων εκπροσώπων των δύο πλευρών, έλαβε χώρα στην επιβλητική σκεπαστή πλατεία της Expo, μουσική εκδήλωση από την ορχήστρα Μίκη Θεοδωράκη. Αντίστοιχα άλλοι φορείς, υπουργεία και περιφέρειες, είχαν παρουσιάσεις σε διαφορετικές μέρες στην όλη διάρκεια του γεγονότος, στο μικρό αμφιθέατρο του περιπτέρου, ενώ η ελληνική κουζίνα είχε μια ευπρόσωπη παρουσία και ελκυστική προβολή στο εστιατόριο του χώρου.

Αρκετά περίπτερα διαφόρων χωρών στις περιοχές της έκθεσης, υλοποιημένα σε ιδιαίτερα αρχιτεκτονήματα, προσέλκυαν με την εμφάνιση από το εξωτερικό τους ή απεικόνιζαν με την βασική τους ιδέα και αφήγηση με συνεκτικό τρόπο, αυτό που ήθελαν να αναδείξουν σαν το βασικό στοιχείο της εθνικής τους ταυτότητας. Απευθύνονται εξάλλου στο ευρύ, διεθνές κοινό που αποτελεί στη συντριπτική του πλειοψηφία, τον κύριο όγκο επισκεπτών αυτών των εκθέσεων και η επιτυχία αποτυπώνεται στις ουρές αναμονής για την είσοδο και την ολιγόλεπτη περιήγηση τους στο εσωτερικό και τα περιεχόμενα της κάθε εθνικής συμμετοχής.

Τα περίπτερα της Γερμανίας, της Ιαπωνίας και της Σαουδικής Αραβίας με την προηγμένη τεχνολογία παρουσιάσεων, της Ισπανίας και της Πολωνίας με τα ιδιαίτερα εθνικά χαρακτηριστικά τους, της Κορέας και των Εμιράτων με τον αρχιτεκτονικό τους περφεξιονισμό, ήταν από τις μεγάλες, διακεκριμένες παρουσίες.

Αλλά και μικρότερες χώρες, όπως το Περού με την πολύχρωμη κουλτούρα και τα τοπία του, οι φυσικοί κατακόρυφοι κήποι στα περίπτερα της Σιγκαπούρης και της Σλοβενίας, το δάσος από κορμούς δένδρων και το περιβάλλον στη Σουηδία, η σύγχρονη τέχνη στην Τσεχία, αποτελούσαν μεταξύ άλλων διακριτές, ελκυστικές αναφορές για τον επισκέπτη.

Το Ντουμπάϊ από μόνο του σαν προορισμός, οπότε και η EXPO που διοργάνωσε, λειτουργεί σαν μαγνήτης με την μοναδικότητα της υπερβολής του και της επίδειξης προς κάθε κατεύθυνση, από το ύψος και το πλήθος των ουρανοξυστών μέσα σε ένα τεράστιο πλέγμα αυτοκινητοδρόμων, μέχρι τον γιγαντισμό των εμπορικών του κέντρων.

Το πετρέλαιο αποτέλεσε την βασική ροή χρήματος για όλες τις χώρες του Αραβικού κόλπου, οι επενδύσεις όμως και η ανάπτυξη, σταδιακά στρέφονται και σε άλλους τομείς όπως οι χρηματοοικονομικές υπηρεσίες, τα ακίνητα, ο τουρισμός. Το Ντουμπάϊ αποτελεί την εξέχουσα περίπτωση αυτής της προσπάθειας, καθ´ότι υπήρξε και πριν την έλευση του μαύρου χρυσού, το εμπορικό λιμάνι της περιοχής ήδη από τον 19ο αιώνα, δημιουργημένο από Πέρσες και Ινδούς εμπόρους. Ανοικτό σε ένα πλήθος δραστηριοτήτων και ευκαιριών τις τελευταίες δεκαετίες, συγκεντρώνει από όλο τον κόσμο εταιρείες, εργαζόμενους και ένα πολυπληθές εργατικό δυναμικό, κυρίως από την Ινδική χερσόνησο, διαρθρωμένο και κινούμενο βέβαια σε απόλυτα σαφή πλαίσια, όρια και δικαιώματα, που ορίζει η καθεστηκυία αρχή των Εμιράτων.

Μεγάλα γεγονότα όπως στις μέρες μας η EXPO στο Ντουμπάϊ και οι αγώνες της φόρμουλα 1 στη Τζέντα και το Μπαχρέιν ή το παγκόσμιο κύπελλο ποδοσφαίρου στο Κατάρ το φθινόπωρο, δίνουν την δυνατότητα στην περιοχή αυτή του κόσμου, να προσελκύσει το ενδιαφέρον του παγκόσμιου κοινού, στο βαθμό που ο πακτωλός χρημάτων τα καθιστά υλοποιήσιμα και αίρει και τις όποιες επιφυλάξεις για τις σκοτεινές πλευρές της πραγμάτωσης τους.

Έτσι και το κοινό της EXPO φέτος στο Ντουμπάϊ, όχι τόσο πολυπληθές λόγω κορωνοιού αλλά αρκετά σημαντικό και ετερόκλητο, συνέρρευσε όχι μόνο από την Αραβική χερσόνησο, αλλά και από άλλες χώρες, κυρίως της Ασίας, στο βαθμό που για την πλευρά αυτή του κόσμου, αν όχι για ολόκληρο τον κόσμο, το Ντουμπάϊ με την ανάπτυξη, τον γιγαντισμό και την χλιδή του, αποτελεί τον ελκυστικό πόλο και τόπο του ονείρου, για τις χίλιες και μια νύχτες του σύγχρονου παραμυθιού και του πλούτου.

Μπορεί για την χώρα μας και για την Ευρώπη, να βαραίνει η σκιά του πολέμου και η αγωνία για το αύριο, σε άλλους τόπους όμως, η ελπίδα και ο δυναμισμός με τον οποίο δημιουργείται το μέλλον, είναι διάχυτος και προς το παρόν τουλάχιστον αυτό εμφανίζεται σε κάθε πτυχή αυτού του περιγράμματος, μέρος του οποίου είναι και η EXPO στο Ντουμπάϊ που έκλεισε τις πύλες της στις 31 Μαρτίου.

Η Ελλάδα επίσης σε αυτά τα γεγονότα, που δίνουν τις δυνατότητες ευρείας προβολής της εθνικής μας ταυτότητας και των χαρακτηριστικών της, πρέπει να μετέχει σχεδιάζοντας και υλοποιώντας τα, με ευφάνταστο, καινοτόμο στόχο και όραμα, απαλλαγμένο από γραφειοκρατικές διαδικασίες υπουργικών συμψηφισμών και άτονα εθνικά κλισέ στα οποία εύκολα υποκύπτουμε.

Η επόμενη EXPO το 2025 στην Οζάκα της Ιαπωνίας, ας ελπίζουμε ότι δεν θα σκιάζεται από τα σύννεφα της πανδημίας ή του όποιου πολέμου, ώστε να ατενίσουμε το μέλλον με περισσότερη αισιοδοξία.