Θεσσαλονίκη: Έκθεση NOT YOUR MUSE της Αδαμαντίας Χατζηβασιλείου
Τα έργα αντλούν έμπνευση από στιγμές self time, μικρές απολαύσεις, cozy καταστάσεις και τελετουργίες φροντίδας που διαμορφώνουν τη σχέση με τον εαυτό
Ένα ρομαντικό θρίλερ ανικανοποίητου, σκοταδιού και επικίνδυνων ρόλων… Έτσι θα μπορούσε να το χαρακτηρίσει κάποιος. Γιατί υπάρχουν έργα που δεν γράφτηκαν για να παρηγορήσουν. Γράφτηκαν για να ταράξουν. Να σε κρατήσουν ξάγρυπνο, όπως ένα κακό όνειρο που αρνείται να τελειώσει. Σε αυτή την κατηγορία ανήκει ο «Νανουριστής» του Θανάση Τριαρίδη. Πρόκειται για ένα θεατρικό κείμενο που ξεκινά με τη βεβαιότητα του θανάτου και εξελίσσεται σαν ένα αργό, σκοτεινό νανούρισμα για τον ανθρώπινο εγκέφαλο και τις πιο αλλόκοτες δυνατότητές του.
«Ο Τριαρίδης δεν είναι απλώς ένας συγγραφέας», λέει στη «ΜτΚ» ο Παύλος Δανελάτος, που υπογράφει τη σκηνοθεσία και τη μουσική επιμέλεια της παράστασης. «Είναι ένας άνθρωπος που δίνει έναν διαρκή αγώνα σε όλα τα επίπεδα. Και αυτό το αποδεικνύει με τη ζωή του, όχι μόνο με τα λόγια του. Κάτι τέτοιο είναι εξαιρετικά σπάνιο».
Ο «Νανουριστής», που κάνει πρεμιέρα στις 16 Ιανουαρίου στο Θέατρο Φαργκάνη, παρουσιάζεται για πρώτη φορά στην Ελλάδα, έπειτα από αλλεπάλληλες αποτυχημένες απόπειρες στο παρελθόν. «Ατυχώς, όπως μου είπε και ο ίδιος ο συγγραφέας, το έργο είχε επιχειρηθεί να ανέβει τέσσερις ή πέντε φορές και δεν τα κατάφερε ποτέ. Αυτή τη φορά, όμως, ήρθε η στιγμή του».
Σε αντίθεση με άλλα, πιο ευθέως πολιτικά έργα του Τριαρίδη, ο «Νανουριστής» κινείται σε διαφορετικό έδαφος. «Δεν είναι τόσο πολιτικό. Είναι ένα ρομαντικό θρίλερ. Αλλά ρομαντισμός εδώ δεν σημαίνει μελό. Ο ρομαντισμός είναι ένα σκληρό είδος. Το κύριο χαρακτηριστικό του είναι το ανικανοποίητο», τονίζει ο Παύλος Δανελάτος.
Εκεί που τα απρόοπτα δίνουν και παίρνουν
Η υπόθεση, από μόνη της, λειτουργεί σαν παγίδα: ένας επαγγελματίας που συνοδεύει ανθρώπους στον θάνατο, τους «νανουρίζει» για το τελευταίο τους ταξίδι, καλείται από μια ιδιότροπη καθηγήτρια ρομαντικής λογοτεχνίας, που πάσχει από ανίατη ασθένεια και έχει αποφασίσει να πεθάνει. Η νύχτα που ακολουθεί είναι η τελευταία της. Ή έτσι φαίνεται. «Ένα παιχνίδι ρόλων ξεκινά και τα απρόοπτα δίνουν και παίρνουν. Το παρελθόν μπλέκεται με το παρόν και κανείς δεν είναι βέβαιος τι είναι αλήθεια και τι κατασκευή», υπογραμμίζει ο σκηνοθέτης.
Για τον Παύλο Δανελάτο, αυτό είναι και το βαθύτερο φιλοσοφικό διακύβευμα του έργου. «Ο Θανάσης δεν μπορεί να μείνει εκτός τέτοιων παιχνιδιών. Παίζει με τον ανθρώπινο εγκέφαλο, με τη δυνατότητα του κακού, με τη διαστρέβλωση που μπορεί να προκαλέσει το ανθρώπινο μυαλό, κάτι που κανένα άλλο ζώο δεν διαθέτει». Το αποτέλεσμα είναι ένα έργο «συναρπαστικό μέχρι το τέλος», που δεν προσφέρει εύκολες απαντήσεις, μόνο νέες αμφιβολίες.
Η σχέση του σκηνοθέτη με τον Τριαρίδη δεν είναι καινούργια. Προηγήθηκε το «Μένγκελε», μια παράσταση που, όπως παραδέχεται, υπήρξε πιο δύσκολη λόγω της σύνθετης, δαιδαλώδους δομής της. «Στον ‘Νανουριστή’ ήξερα πια τον κώδικα του συγγραφέα. Αυτό μετατόπισε όλο το βάρος στους ηθοποιούς».
Έτσι, τώρα η Μαρία Προδρόμου και ο Αλέξης Κότσυφας- παλιοί μαθητές του και απόφοιτοι της Δραματικής Σχολής «Ανδρέας Βουτσινάς»- καλούνται να δώσουν σώμα και φωνή σε έναν λόγο ποιητικό, σκληρό, απαιτητικό. «Ο Τριαρίδης παραμένει ποιητής και αυτό δεν είναι εύκολο να αποδοθεί επί σκηνής», λέει ο Παύλος Δανελάτος.
Η σκηνοθετική προσέγγιση κινείται συνειδητά προς το σκοτάδι. «Είναι ένα έργο που ξεκινά με το δεδομένο ότι κάποιος θα πεθάνει. Έχει πολλά στοιχεία φιλμ νουάρ. Θέλαμε αισθητικά να κινηθούμε εκεί, χωρίς υπερβολές. Είναι σαν να βρίσκεσαι στην κόψη του μαχαιριού: οι εντάσεις είναι πάντα ή από τη μία ή από την άλλη πλευρά».
Για τον Παύλο Δανελάτο, το θέατρο παραμένει μια επικίνδυνη πράξη. «Το καλλιτεχνικό παιχνίδι είναι πάντα επικίνδυνο. Μπορεί να σου βγει, μπορεί και όχι. Ο ζωγράφος μπορεί να σκίσει τον πίνακά του και να μην τον εκθέσει. Εμείς όχι. Η αναμέτρησή μας είναι η ίδια η παράσταση».
Ίσως γι’ αυτό ο «Νανουριστής» δεν υπόσχεται λύτρωση. Υπόσχεται μόνο μια διαδρομή μέσα σε σκοτεινά μονοπάτια, εκεί όπου ο θάνατος, αντί να βάζει τελεία, γίνεται ακόμη ένα εργαλείο στα χέρια των ανθρώπων. Και το νανούρισμα, αντί να καθησυχάζει, σε κρατά άγρυπνο μέχρι το τέλος.
Κυριακή Τσολάκη
