Ο Κάθετος Διάδρομος και το «κλειδί» της Σερβίας - Πώς η Ελλάδα διεκδικεί πρόσβαση στην αγορά φυσικού αερίου της Κεντρικής Ευρώπης
Η αξιοποίηση του σερβικού δικτύου, η απεξάρτηση από το ρωσικό αέριο και οι υψηλές χρεώσεις μεταφοράς βρίσκονται στο επίκεντρο των διαβουλεύσεων - Οι ανταγωνιστικές κινήσεις Πολωνίας και Λιθουανίας και τα νέα αμερικανικά deals στη Βαρσοβία
Κάνε κλικ και δες περισσότερο emakedonia.gr στην αναζήτηση της Google
Πρόσθεσέ το στην Google- Newsroom
Η δυνατότητα του ελληνικού φυσικού αερίου να φτάσει μέχρι την καρδιά της Κεντρικής Ευρώπης αποτελεί το μεγάλο στοίχημα για τον Κάθετο Διάδρομο, με τη Σερβία να αναδεικνύεται σε κρίσιμο κρίκο της ενεργειακής διαδρομής. Η αξιοποίηση των υφιστάμενων υποδομών της χώρας, οι οποίες βρίσκονται σήμερα υπό τον έλεγχο της Gazprom, ενδέχεται να καθορίσει σε σημαντικό βαθμό τις προοπτικές εξαγωγής του αμερικανικού LNG που εισέρχεται στην Ελλάδα μέσω της Ρεβυθούσας και της Αλεξανδρούπολης.
Το σερβικό δίκτυο θεωρείται απαραίτητο για την πρόσβαση στην ουγγρική αγορά, η οποία εμφανίζει υψηλή κατανάλωση φυσικού αερίου και διαθέτει ισχυρές διασυνδέσεις με τις γειτονικές χώρες. Πρόκειται, μάλιστα, για μια αγορά που συγκεντρώνει το ενδιαφέρον όχι μόνο της ελληνικής πλευράς, αλλά και των ενεργειακών παικτών του Βορρά, όπως η Πολωνία και η Λιθουανία, οι οποίοι διαθέτουν γεωγραφικό πλεονέκτημα στην τροφοδοσία της.
Η ουγγρική αγορά καταναλώνει περίπου 9 δισ. κυβικά μέτρα (bcm) φυσικού αερίου ετησίως, ενώ η πρόσβαση σε αυτήν ανοίγει τον δρόμο και για τη γειτονική Σλοβακία, με κατανάλωση περίπου 4,5 bcm.
Η Σερβία στο επίκεντρο των ενεργειακών διαβουλεύσεων στη Βαρσοβία
Το ζήτημα της επέκτασης του Κάθετου Διαδρόμου προς την Κεντρική Ευρώπη μέσω Σερβίας βρέθηκε ψηλά στην ατζέντα της 7ης διυπουργικής συνόδου P-TEC για τη διατλαντική ενεργειακή συνεργασία, η οποία πραγματοποιήθηκε το τελευταίο διήμερο στη Βαρσοβία.
Σύμφωνα με πληροφορίες από την ελληνική πλευρά, το θέμα συζητήθηκε εκτενώς τόσο με εκπροσώπους των υπόλοιπων χωρών της περιοχής όσο και με την αμερικανική αντιπροσωπεία.
Το ζήτημα ανέδειξε ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου στις επαφές του με τους ομολόγους του, ενώ αντίστοιχες παρεμβάσεις πραγματοποίησε και ο διευθύνων σύμβουλος της Gastrade, Κώστας Σιφναίος.
Στο τραπέζι τέθηκαν, παράλληλα, δύο ακόμη βασικές προϋποθέσεις για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της διαδρομής Νότου - Βορρά: ο περιορισμός της εισόδου ρωσικού φυσικού αερίου στην ΕΕ μέσω του λεγόμενου «Turkish blend» και η περαιτέρω μείωση των χρεώσεων μεταφοράς μεταξύ των χωρών, ιδιαίτερα στο δυτικό σκέλος του διαδρόμου.
Παράλληλα, παρά τα σενάρια που κυκλοφορούν το τελευταίο διάστημα περί προσέγγισης ΗΠΑ και Ρωσίας, οι πληροφορίες από τις επαφές στη Βαρσοβία αναφέρουν ότι η Ουάσινγκτον εξακολουθεί να στηρίζει τον Κάθετο Διάδρομο ως βασική ενεργειακή όδευση για τη διοχέτευση αμερικανικού φυσικού αερίου στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη.
1. Το σερβικό δίκτυο και τα 15 bcm που αναζητούν διέξοδο
Το πρώτο μεγάλο ζητούμενο αφορά την αξιοποίηση των υφιστάμενων υποδομών μεταφοράς φυσικού αερίου της Σερβίας.
Σήμερα, το 51% του σερβικού δικτύου ανήκει στην εταιρεία Gastrans, η οποία ελέγχεται από τη ρωσική Gazprom. Πρόκειται για την υποδομή που αποτελεί συνέχεια του Balkan Stream και μεταφέρει ρωσικό φυσικό αέριο από την Τουρκία προς τη Βουλγαρία, τη Σερβία και την Ουγγαρία, μέσω της οποίας τροφοδοτείται και η Σλοβακία. Ο αγωγός αποτελεί ουσιαστικά επέκταση του TurkStream.
Κατά τις συζητήσεις στη Βαρσοβία, η ελληνική πλευρά έθεσε το ζήτημα της μελλοντικής αξιοποίησης της συγκεκριμένης υποδομής, λαμβάνοντας υπόψη ότι από το φθινόπωρο του 2027, οπότε προβλέπεται η οριστική διακοπή των ρωσικών ροών προς την ΕΕ, σημαντικό μέρος της μεταφορικής της δυναμικότητας, τουλάχιστον 15 bcm, αναμένεται να μείνει αναξιοποίητο.
Η πρόκληση είναι να βρεθεί η κατάλληλη νομική και ρυθμιστική φόρμουλα, ώστε η διαθέσιμη δυναμικότητα να μπορεί να αξιοποιηθεί για τη μεταφορά άλλων ποσοτήτων φυσικού αερίου.
Όπως επισημαίνουν πηγές που παρακολουθούν τις εξελίξεις, η συζήτηση δεν θα πρέπει να περιοριστεί στην κατασκευή νέων διασυνδετήριων αγωγών, έργα που απαιτούν επενδύσεις δισεκατομμυρίων ευρώ, αλλά να εξετάσει πρώτα πώς μπορούν να χρησιμοποιηθούν αποτελεσματικότερα οι ήδη υπάρχουσες υποδομές.
2. Το «τουρκικό παράθυρο» για τη συνέχιση των ρωσικών ροών
Ένα ακόμη σημαντικό ζήτημα αφορά το ενδεχόμενο συνέχισης της εισόδου ρωσικού φυσικού αερίου στην Ευρωπαϊκή Ένωση μέσω Τουρκίας, παρά την εφαρμογή του ευρωπαϊκού κανονισμού από τον Οκτώβριο του 2027.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις που διατυπώθηκαν στο πλαίσιο των συζητήσεων, η Τουρκία αναμένεται να αναζητήσει τρόπους παράκαμψης των ευρωπαϊκών περιορισμών, με πιθανό σημείο διέλευσης τη δεύτερη διασύνδεση με τη Βουλγαρία, γνωστή ως Strandzha 1.
Άνθρωποι που παρακολουθούν τις ενεργειακές εξελίξεις θεωρούν πιθανό να συνεχιστούν οι εξαγωγές ρωσικού αερίου προς την ΕΕ, με διαφορετική εμπορική ταυτότητα και μέσω της τουρκικής διαδρομής.
Το ερώτημα που τίθεται πλέον είναι διπλό: αφενός ποια μέτρα θα λάβει η Ευρωπαϊκή Ένωση για να αποτρέψει μια τέτοια εξέλιξη και αφετέρου ποιες πιέσεις θα ασκήσουν οι ΗΠΑ στην Άγκυρα για την εφαρμογή των ευρωπαϊκών περιορισμών.
3. Οι υψηλές χρεώσεις μεταφοράς παραμένουν εμπόδιο
Το τρίτο ζήτημα που συζητήθηκε στη Βαρσοβία αφορά το κόστος μεταφοράς του φυσικού αερίου και την ανάγκη περαιτέρω μείωσης των χρεώσεων σε ολόκληρη τη διαδρομή Νότου - Βορρά.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο δυτικό σκέλος του διαδρόμου, δηλαδή στη διαδρομή Βουλγαρία - Σερβία - Βόρεια Μακεδονία, όπου ζητούμενο είναι να διαμορφωθούν πιο ανταγωνιστικές χρεώσεις.
Το πρόβλημα αποτυπώνεται και σε έκθεση του Atlantic Council, η οποία δημοσιεύθηκε λίγο πριν από τη σύνοδο. Σε αυτήν, το κόστος μεταφοράς χαρακτηρίζεται ως ένα από τα σημαντικότερα εμπόδια για την ανάπτυξη της ενεργειακής διαδρομής.
Κεντρικό ζήτημα αποτελεί το λεγόμενο «tariff pancaking». Πρόκειται για τη συσσώρευση χρεώσεων που προκύπτει κάθε φορά που το φυσικό αέριο περνά από το σύστημα μεταφοράς μιας χώρας σε εκείνο της επόμενης, καθώς επιβάλλονται νέα τέλη εισόδου και εξόδου.
Παρότι το κόστος μεταφοράς μέσω του Κάθετου Διαδρόμου έχει περιοριστεί στα 7-8 ευρώ ανά μεγαβατώρα, εξακολουθεί να είναι υψηλότερο από ανταγωνιστικές διαδρομές:
- 5-6 ευρώ/MWh μέσω της Βαλτικής προς την Ουκρανία.
- 3,48 ευρώ/MWh στη διαδρομή Γερμανία - Αυστρία - Ουγγαρία.
- 1,93 ευρώ/MWh μέσω Πολωνίας.
Οι συγκεκριμένες εναλλακτικές διαδρομές βρέθηκαν επίσης στο επίκεντρο των συζητήσεων στη Βαρσοβία, καθώς αποτελούν ανταγωνιστικές επιλογές για την τροφοδοσία των αγορών της Κεντρικής Ευρώπης.
4. Το αίτημα για ευρωπαϊκή χρηματοδότηση νέων υποδομών
Στο τραπέζι των συζητήσεων επανήλθε και η ανάγκη να αποκτήσουν οι υποδομές φυσικού αερίου μεγαλύτερη πρόσβαση σε ευρωπαϊκή χρηματοδότηση.
Πολλοί υπουργοί που συμμετείχαν στη σύνοδο υπογράμμισαν ότι η ΕΕ θα πρέπει να ξεκινήσει να χρηματοδοτεί έργα αγωγών και άλλες υποδομές φυσικού αερίου, καθώς χωρίς τους απαραίτητους οικονομικούς πόρους δεν θα μπορέσουν να υλοποιηθούν οι επενδύσεις που απαιτούνται για την ολοκλήρωση του Κάθετου Διαδρόμου.
Το ζήτημα κυριάρχησε στις επαφές των υπουργών Ενέργειας της Ουγγαρίας, της Πολωνίας, της Κροατίας και της Ρουμανίας, οι οποίοι ανέδειξαν την ανάγκη ενίσχυσης των ενεργειακών διασυνδέσεων.
Τα ελληνικά επιχειρήματα και η στήριξη των ΗΠΑ
Από ελληνικής πλευράς, ο Σταύρος Παπασταύρου παρουσίασε την πρόοδο που έχει σημειωθεί στον Κάθετο Διάδρομο, επισημαίνοντας ότι οι χώρες που συμμετέχουν στη διαδρομή έχουν πλέον αυξηθεί σε εννέα, το ρυθμιστικό πλαίσιο έχει βελτιωθεί και οι όγκοι LNG που διακινούνται έχουν διπλασιαστεί.
Πρόκειται για στοιχεία που, σύμφωνα με την ελληνική πλευρά, ενισχύουν τις προοπτικές περαιτέρω ανάπτυξης του εγχειρήματος.
Στο ίδιο πλαίσιο, ο Αμερικανός υπουργός Ενέργειας Κρις Ράιτ έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στον ρόλο των χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης στη διαμόρφωση του ενεργειακού μέλλοντος της ηπείρου.
«Το οικονομικό και ενεργειακό μέλλον της Ευρώπης δεν θα γραφτεί στο Παρίσι ή στο Λονδίνο. Θα γραφτεί στη Βαρσοβία, στην Πράγα, στην Μπρατισλάβα, στη Σόφια, στο Βουκουρέστι, στην Αθήνα, στο Ντουμπρόβνικ, στο Κίεβο. Αυτοί είναι οι μελλοντικοί μοχλοί της οικονομίας», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Ωστόσο, οι ελληνικές επιδιώξεις δεν ταυτίζονται απαραίτητα με εκείνες των υπόλοιπων χωρών που συμμετέχουν στην ενεργειακή εξίσωση. Η Πολωνία και άλλοι βόρειοι παίκτες επιδιώκουν επίσης να ενισχύσουν τη θέση τους στην αγορά της Κεντρικής Ευρώπης, διεκδικώντας μερίδιο στην τροφοδοσία της.
Τα deals της πολωνικής Orlen με αμερικανικές εταιρείες LNG
Παράλληλα με τις συζητήσεις για τον Κάθετο Διάδρομο, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασαν οι ενεργειακές συμφωνίες που ανακοινώθηκαν στη Βαρσοβία, με πρωταγωνιστές πολωνικές και αμερικανικές εταιρείες.
Η πρώτη αφορά την επίσημη έναρξη των μακροπρόθεσμων παραδόσεων αμερικανικού LNG στην Πολωνία από την αμερικανική εταιρεία Venture Global.
Οι ποσότητες που προβλέπονται από τη συμφωνία αντιστοιχούν περίπου στο ένα τρίτο της ετήσιας ζήτησης φυσικού αερίου της Πολωνίας, όπως ανέφερε ο Αμερικανός υπουργός Ενέργειας Κρις Ράιτ.
Η δεύτερη σημαντική συμφωνία αφορά την κρατική πολωνική εταιρεία Orlen, η οποία υπέγραψε συμφωνία με την ουκρανική Naftogaz για την επαναεριοποίηση και παράδοση φυσικού αερίου που προέρχεται από τρία φορτία LNG από τις ΗΠΑ.
Οι παραδόσεις αυτές προγραμματίζεται να πραγματοποιηθούν κατά το πρώτο τρίμηνο του 2027.
Οι συγκεκριμένες συμφωνίες αποτυπώνουν τον έντονο ανταγωνισμό που αναπτύσσεται για την τροφοδοσία της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης με αμερικανικό φυσικό αέριο, με την Πολωνία να αξιοποιεί τις δικές της υποδομές και γεωγραφικές δυνατότητες.
Για την Ελλάδα, το ζητούμενο παραμένει να μετατρέψει τη γεωγραφική της θέση, τις εγκαταστάσεις LNG και τις υφιστάμενες διασυνδέσεις σε ένα ανταγωνιστικό δίκτυο εξαγωγών. Η αξιοποίηση του σερβικού δικτύου, η μείωση των χρεώσεων και η αντιμετώπιση των ρωσικών ροών μέσω Τουρκίας είναι τα τρία βασικά ζητήματα που θα καθορίσουν σε μεγάλο βαθμό εάν ο Κάθετος Διάδρομος θα αποκτήσει ουσιαστική πρόσβαση στις αγορές της Κεντρικής Ευρώπης.
Πηγή: energypress.gr
Κάνε κλικ και δες περισσότερο emakedonia.gr στην αναζήτηση της Google
Πρόσθεσέ το στην GoogleΔιαβάστε περισσότερα
-
Ξεκινούν οι σεισμικές έρευνες στο Νότιο Ιόνιο από την Chevron-HELLENiQ ENERGY
Όπως σημειώνει το ΥΠΕΝ, το σεισμογραφικό πλοίο RAMFORM TETHYS της TGS, έφτασε στο Νότιο Ιόνιο για να ξεκινήσει τις έρευνες στις περιοχές παραχώρησης
-
Ν. Κεραμέως: «Από φέτος και κάθε Νοέμβριο οι συνταξιούχοι θα ενισχύονται με επιπλέον 400 ευρώ» (βίντεο)
Όπως διευκρίνισε, η επίσημη ημερομηνία πληρωμής είναι η Δευτέρα 23 Νοεμβρίου 2026
-
Το απόγευμα η καταβολή των 400 ευρώ σε 2,2 εκατ. δικαιούχους - Πότε πληρώνονται οι συντάξεις και η επιστροφή ενοικίου
Μπαράζ πληρωμών έως τις 30 Νοεμβρίου για εκατομμύρια πολίτες - Οι ημερομηνίες καταβολής της οικονομικής ενίσχυσης, των συντάξεων Δεκεμβρίου και της επιστροφής ενοικίου
-
Airbnb: Τέλος στις παράλογες απαιτήσεις των ιδιοκτητών - Τι αλλάζει με την καθαριότητα και τα πρόστιμα (βίντεο)
Νέο πλαίσιο για τις υποχρεώσεις των επισκεπτών τίθεται σε ισχύ από σήμερα 20 Νοεμβρίου