Τραγωδία με οπαδούς του ΠΑΟΚ στη Ρουμανία: Φίλος της ομάδας στη Λάρισα πέθανε από καρδιακή ανακοπή μετά το πολύνεκρο τροχαίο
Ο 54χρονος είχε προγραμματισμένο χειρουργείο καρδιάς τις επόμενες ημέρες
Στην καρδιά της Ευρώπης, στην Πολωνία, υπάρχει ένας τόπος που το όνομά του προκαλεί ρίγος, το Άουσβιτς: Η κτηνωδία που εκτυλίχθηκε στους θαλάμους του, όπου χιλιάδες ψυχές υπήρξαν θύματα της πιο σκληρής μορφής ναζισμού και βίας που έχει γνωρίσει ποτέ η ανθρωπότητα, είναι ασύλληπτη. Η Ελλάδα «πλήρωσε» βαρύ φόρο στην απώλεια του εβραϊκού της πληθυσμού, αφού ολόκληρες κοινότητες εξαφανίστηκαν από προσώπου γης, καθώς χιλιάδες νέοι, ηλικιωμένοι και παιδιά κατέληξαν στους θαλάμους αερίων ή πέθαναν νωρίτερα από τις κακουχίες στα στρατόπεδα συγκέντρωσης του Άουσβιτς ή του Μπίρκεναου.
Το emakedonia.gr κάνει ένα οδοιπορικό στο Άουσβιτς και το Μπίρκεναου, τα στρατόπεδα συγκέντρωσης όπου χιλιάδες Έλληνες Εβραίοι έχασαν με βάναυσο τρόπο τη ζωή τους, ανήμερα της Διεθνούς Ημέρας Μνήμης για τα θύματα του Ολοκαυτώματος.
Το πρώτο τρένο από τη Θεσσαλονίκη αναχώρησε στις 15 Μαρτίου του 1943 με περίπου 50.000 Εβραίους, οι οποίοι βρίσκονταν αποπνικτικά στρυμωγμένοι στα βαγόνια του. Εκεί εκατοντάδες οικογένειες στοιβάχτηκαν για επτά ολόκληρες ημέρες και επτά νύχτες αναζητώντας ένα καλύτερο αύριο. Πού να ήξεραν, όμως…
Περνώντας τις πύλες του Άουσβιτς Ι, τίποτα δεν μπορεί να σε προετοιμάσει γι’ αυτό που θα νιώσεις… Έχεις την αίσθηση ότι περπατάς πάνω στις στάχτες περίπου 1.500.000 ανθρώπων. Και δυστυχώς δεν είναι ψέματα, είναι η ωμή αλήθεια. Σε αυτό συνηγορεί και το γεγονός ότι η περιήγηση ξεκινάει υπό τη συνοδεία από τα μεγάφωνα της αναγγελίας των ονομάτων χιλιάδων αιχμαλώτων που θανατώθηκαν στο Άουσβιτς. Πρώτα-πρώτα συναντάς την περίφημη επιγραφή, που βρίσκεται στην πύλη του στρατοπέδου, «Arbeit macht frei», δηλαδή, «Η εργασία σε απελευθερώνει». Τι ειρωνεία…
Το συναίσθημα που σε κατακλύζει είναι μια καταθλιπτική σιωπή. Είναι σαν οι τοίχοι των κτιρίων, που στέκουν αγέρωχα εκεί τόσα χρόνια, να έχουν «καταπιεί» τις φωνές που κάποτε τα γέμιζαν και να έχουν γεμίσει με τις σκιές των ψυχών που έσβησαν μέσα σε αυτά.
Συνολικά, 1.100.000 Εβραίοι, 140.000-150.000 Πολωνοί, 23.000 Ρομά, 15.000 σοβιετικοί πολιτικοί κρατούμενοι και 25.000 κρατούμενοι άλλων εθνών οδηγήθηκαν την πενταετία 1940-1945 στο Άουσβιτς – μεταξύ των οποίων και χιλιάδες Εβραίοι από τη Θεσσαλονίκη, την Αθήνα και την Κέρκυρα – με ψεύτικες υποσχέσεις για σωτηρία. Από αυτούς οι 1.100.000 πέθαναν εκ των οποίων το 90% των θυμάτων ήταν Εβραίοι. Στις 14 Ιουνίου του 1940 έφτασαν εκεί οι πρώτοι κρατούμενοι, 728 αιχμάλωτοι Πολωνοί, πολιτικοί κρατούμενοι, και ουσιαστικά επρόκειτο για την ημερομηνία που ξεκίνησε να λειτουργεί το Άουσβιτς Ι.
Στο στρατόπεδο βρίσκονται δεκάδες κτίρια, άλλα επισκέψιμα και άλλα όχι. Ένα από αυτά, το κτίριο 4, σου σπαράζει την καρδιά. Δεν μπορείς να πιστέψεις αυτά που βλέπεις μπροστά σου. Τα εκατοντάδες προσωπικά αντικείμενα των αιχμαλώτων, από παπούτσια, κουζινικά σκεύη μέχρι γυαλιά και βαλίτσες - στις οποίες ανέγραφαν το όνομά τους καθώς πίστευαν ότι θα ξαναβρούν τα πράγματά τους – που βρίσκονται μπροστά στα μάτια σου σου δημιουργούν την αίσθηση ότι περπατάς πάνω στην τραγική ιστορία αυτού του τόπου. Από τα πιο συγκλονιστικά που συναντάει κανείς στο ίδιο μέρος είναι οι τούφες από τα μαλλιά των θυμάτων, οι οποίες βρέθηκαν μετά την απελευθέρωση και τις οποίες απαγορεύεται να τις φωτογραφήσει κάποιος.
Όσο προετοιμασμένος και εάν είσαι, όσο και εάν έχεις διαβάσει ή έχεις δει σχετικές ταινίες, τίποτα απ’ ό,τι βιώνεις όταν βρίσκεσαι εκεί δεν είναι το ίδιο. Εκεί αντιλαμβάνεσαι ότι όλα όσα έχεις δει είναι αληθινά, εκεί παίρνουν τα πάντα σάρκα και οστά, ξεπερνώντας και την πιο τολμηρή φαντασία.
Στο ίδιο κτίριο μπορεί κανείς να δει από κοντά και τα κενά δοχεία του Zyklon B, του θανατηφόρου αερίου που χρησιμοποιήθηκε για το θάνατο χιλιάδων αιχμαλώτων, στην πλειονότητά τους Εβραίων. Επρόκειτο για ένα αέριο που αρχικά χρησίμευε ως εντομοκτόνο, στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο χρησιμοποιήθηκε για την απολύμανση των ρούχων και των μέσων μεταφοράς, ενώ στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο πέρασε στα χέρια των ναζί. Κατά έναν ειρωνικό τρόπο, η εφεύρεση ανήκε στον εβραΊκής καταγωγής χημικό, Φριτς Χάμπερ, ο οποίος πού να φανταζόταν τη συνέχεια της εφεύρεσής του. Στις 3 Σεπτεμβρίου 1941 έγινε η πρώτη δοκιμή του Zyklon B στο Άουσβιτς σε 600 σοβιετικούς κρατουμένους: Μέχρι τότε χρησιμοποιούνταν το μονοξείδιο του άνθρακα, το οποίο όμως δεν κρίθηκε αρκετά αποτελεσματικό, επειδή οι κρατούμενοι δεν πέθαιναν γρήγορα.
Αντίθετα, το κτίριο 10 που χρησιμοποιήθηκε για ιατρικά πειράματα από τους ναζί γιατρούς, δεν είναι επισκέψιμο για το κοινό. Εκεί υπέβαλαν τους αιχμάλωτους σε φρικτά πειράματα, εστιάζοντας κυρίως στη στείρωση των γυναικών. Υπολογίζεται πως καθημερινά περισσότερες από 1.000 γυναίκες έχασαν την ζωή τους εκεί μέσα.
Παραδίπλα, στο κτίριο 11 γνωστό και ως «κτίριο του θανάτου», όσοι έμπαιναν θανατώνονταν μέσα σε 20 λεπτά: Πρόκειται για το μέρος όπου έγιναν οι πρώτες μαζικές εκτελέσεις των Γερμανών με αέριο Οι ναζί οδηγούσαν εκεί τους αιχμαλώτους με τη δικαιολογία ότι θα κάνουν μπάνιο. Αμέσως οι πόρτες έκλειναν και ο θάλαμος γέμιζε αέριο. Στη συνέχεια, οι Γερμανοί έκαιγαν τα σώματά τους στα κρεματόρια, τα οποία δούλευαν 24 ώρες το 24ωρο και πολλές φορές έβαζαν πάνω από δύο άτομα ταυτόχρονα για καύση. Υπολογίζεται ότι καθημερινά καίγονταν περίπου 340 άτομα (σε σύνολο περίπου 14.000). Συνολικά στο Άουσβιτς λειτουργούσαν τρεις θάλαμοι αερίων, εκ των οποίων οι δύο καταστράφηκαν από τους Γερμανούς μετά το τέλος του Παγκοσμίου Πολέμου.
Στο ίδιο κτίριο βρίσκονται και οι φυλακές των κρατούμενων, οι οποίες δεν έχουν καμία σχέση με τις σημερινές. Είναι ό,τι πιο βάρβαρο μπορεί να σκεφτεί ο ανθρώπινος νους. Ο χρόνος στο κτίριο 11 φαίνεται πως έχει σταματήσει και εάν οι ίδιες οι εγκαταστάσεις είχαν φωνή, σίγουρα θα μπορούσαν να διηγηθούν χιλιάδες ιστορίες πόνου και απελπισίας.
Στην αυλή που βρίσκεται ανάμεσα στα κτίρια 10 και 11, από το 1941 έως το 1943 οι ναζί εκτέλεσαν με πυροβολισμό αρκετές χιλιάδες ανθρώπους στον «Τοίχο του Θανάτου» - στην πλειονότητά τους Πολωνοί πολιτικοί κρατούμενοι, αρχηγοί και μέλη αντιστασιακών οργανώσεων πέθαναν εκεί. Εκεί άνδρες, γυναίκες ακόμη και παιδιά έχασαν τη ζωή τους. Είναι επίσης γνωστές περιπτώσεις κρατουμένων άλλων εθνικοτήτων, Εβραίων και Σοβιετικών αιχμαλώτων πολέμου, οι οποίοι εκτελέστηκαν με πυροβολισμό σε αυτό το σημείο. Στην αυλή, οι άνδρες των SS εφάρμοζαν τιμωρίες όπως το μαστίγωμα, με σκοπό να τρομάξουν οι άλλοι κρατούμενοι και να συμμορφωθούν.
Το 1944, κατόπιν εντολής των αρχών του στρατοπέδου, ο «Τοίχος του Θανάτου» αποσυναρμολογήθηκε και οι εκτελέσεις με πυροβολισμό πραγματοποιούνταν πλέον κυρίως στα κρεματόρια του Μπίρκεναου από άνδρες των SS. Μετά τον πόλεμο, το Μουσείο του Άουσβιτς ανακατασκεύασε εν μέρει τον «Τοίχο του Θανάτου». Εκεί μπροστά μια επιγραφή σού υπενθυμίζει ότι «εισέρχεστε σε μια αυλή όπου οι ναζί δολοφόνησαν χιλιάδες ανθρώπους. Τιμήστε τον πόνο και τη μνήμη τους. Παραμείνετε σιωπηλοί».
Όσο περνάει η ώρα και περιδιαβαίνεις τα κτίρια και τους διαδρόμους αυτών στο Άουσβιτς, ένας κόμπος στο λαιμό ανεβαίνει συνεχώς, αφού αντιλαμβάνεσαι ότι σε κάθε βήμα που κάνεις οι εικόνες είναι τόσο σκληρές, που ο νους δυσκολεύεται να τις επεξεργαστεί. Δεν ξέρεις πώς να τις περιγράψεις…
Χωρίς αμφιβολία, μία από τις πιο συγκινητικές στιγμές που μπορεί να ζήσει κανείς στο Άουσβιτς είναι διαβάζοντας τα βιώματα των φυλακισμένων που επέζησαν σε χαρτί. Μεταξύ των δεκάδων αυτών γραμμάτων ξεχωρίζει ένα στα ελληνικά, το οποίο σε κάποιο σημείο αναφέρεται στο πώς έμαθε ο αιχμάλωτος για το τι απέγινε η οικογένειά του. Γράφει σχετικά: «…Ρωτάγαμε τους Γερμανούς πού ήταν οι αιχμάλωτοι και τι είναι αυτό που καίει 5-10 μέρες. Μας λέγανε ότι είναι Κουραμάνες που φτιάνουν και μετά μας είπαν οι οικογένειές σας εκεί χάθηκαν… Πάθαμε τράκο, αρρωστήσαμε…»
Μπίρκεναου-Άουσβιτς ΙΙ: Εκεί όπου η άφιξη σήμαινε το τέλος
Στα 26 Σεπτεμβρίου του 1941, ο διοικητής του Άουσβιτς 1 έδωσε διαταγή να χτιστεί ένα μεγαλύτερο στρατόπεδο συγκέντρωσης, το Μπίρκεναου-Άουσβιτς ΙΙ, το οποίο κατασκευάστηκε μέσα σε δύο εβδομάδες – αν και έμεινε ημιτελές – και το οποίο από το ’42 χρησιμοποιούνταν ως στρατόπεδο εξόντωσης αιχμαλώτων, κυρίως Εβραίων.
Το Μπίρκεναου-Άουσβιτς ΙΙ είχε χωρητικότητα 100.000 αιχμάλωτους και η αιτία που δημιουργήθηκε εκεί ήταν η τοποθεσία του, καθώς βρισκόταν ακριβώς στο κέντρο της ναζιστικής Γερμανίας, αλλά και δίπλα σε μια πόλη απομονωμένη που διέθετε, όμως, καλό οδικό και σιδηροδρομικό δίκτυο με τα οποία συνδεόταν με όλη την Ευρώπη.
Στο Μπίρκεναου-Άουσβιτς ΙΙ, το τρένο έμπαινε κατευθείαν από την πύλη μέσα στο στρατόπεδο και όποιος περνούσε εκείνη την πύλη κατά 95%-99% δεν έβγαινε ποτέ ξανά. Επρόκειτο για ένα στρατόπεδο συγκέντρωσης, που δεν διέθετε καν τα βασικά (φως, νερό, θέρμανση) και το οποίο γρήγορα μετατράπηκε σε ένα από τα μεγαλύτερα στρατόπεδα εξόντωσης τω ναζί.
Στα βαγόνια του τρένου στοιβάζονταν άνθρωποι, άνδρες-γυναίκες-παιδιά, που ταξίδευαν από κάθε γωνιά της Ευρώπης για ένα καλύτερο αύριο. Μάλιστα, στοιβάζονταν με τέτοιο τρόπο ώστε να είναι ασφυκτικά ο ένας πάνω στον άλλο, μένοντας όρθιοι και χωρίς ύπνο ακόμα και 17 ολόκληρες ημέρες. Γιατί η εξόντωση των ναζί δεν ξεκινούσε μέσα στα στρατόπεδα, αλλά φρόντιζαν να εξοντώνουν τους αιχμαλώτους κάθε στιγμή πριν μπουν στο στρατόπεδο.
Στο τεράστιο αυτό στρατόπεδο στήθηκαν παραπήγματα, που χρησιμοποιήθηκαν ως σπίτια των αιχμαλώτων, και τα οποία όμως αρχικά είχαν φτιαχτεί για να υποδεχτούν άλογα. Σε αυτούς τους στάβλους έμεναν στοιβαγμένοι περίπου 400 άνθρωποι και σε κάθε κρεβάτι «κοιμόντουσαν» 5-6 άτομα μαζί. Οι συνθήκες υγιεινής ανύπαρκτες, γι’ αυτό και πολλοί – κυρίως γυναίκες – πέθαιναν από αρρώστιες. Όσοι και όσες επέζησαν, εργάζονταν καθημερινά σκληρά 11 ώρες την ημέρα. Η τροφή που λάμβαναν ελάχιστη, τα βασανιστήρια από τους Γερμανούς απάνθρωπα.
Σήμερα, στο χώρο υπάρχουν επισκέψιμα ορισμένα κτίρια στα οποία μπορεί κανείς να δει τα «κρεβάτια» και τις τουαλέτες των αιχμαλώτων, ενώ στον εξωτερικό χώρο σώζονται ερείπια από τους θαλάμους αερίων που χρησιμοποιούσαν, αλλά και τους χώρους όπου υποχρέωναν τους αιχμαλώτους να ξεντυθούν πριν από μπουν στους θαλάμους. Οι Γερμανοί φρόντισαν μετά το τέλος του πολέμου να καταστρέψουν τους θαλάμους και γι’ αυτό σήμερα σώζονται μόνο μερικά ερείπια από αυτούς, αλλά και από τα κρεματόρια.
Μια επίσκεψη στο Άουσβιτς Ι και στο Μπίρκεναου-Άουσβιτς ΙΙ, όσο δύσκολη και εάν είναι εξαιτίας των συναισθημάτων που σε κατακλύζουν, αποτελεί ταυτόχρονα ένα προσκύνημα και ένα δίδαγμα. Είναι ο μοναδικός τρόπος για να καταλάβεις τι ακριβώς συνέβη πριν από δεκάδες χρόνια, όχι μόνο σε αυτή τη γωνιά του πλανήτη, αλλά και στα άλλα στρατόπεδα συγκέντρωσης. Είναι ο μόνος τρόπος για να καταλάβεις ότι η κτηνωδία του ανθρώπου δεν έχει όρια. Και όμως… Η ησυχία του σημερινού Άουσβιτς έρχεται σε απόλυτη αντίθεση με τα ουρλιαχτά και το χάος που κάποτε γέμιζαν αυτόν τον χώρο.
