Οικονομικός «λογαριασμός» 145 δισ. ευρώ για την ΕΕ και 3 δισ. για την Ελλάδα από το εξάμηνο του πολέμου στη Μέση Ανατολή

- Newsroom

Ο πόλεμος στον Περσικό Κόλπο έχει πλέον ξεπεράσει τα όρια της γεωπολιτικής και στρατιωτικής σύγκρουσης, αφήνοντας έντονο αποτύπωμα στην ευρωπαϊκή οικονομία. Έξι μήνες μετά την έναρξη της κρίσης, το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Πειραιώς (ΕΒΕΠ) επιχειρεί να αποτιμήσει το οικονομικό τίμημα, συγκεντρώνοντας στοιχεία από ΕΕ, ΕΚΤ, ΔΝΤ, ΔΟΕ, Eurostat και ΕΛΣΤΑΤ.

Η εικόνα που προκύπτει είναι ιδιαίτερα επιβαρυντική: η ακαθάριστη οικονομική επιβάρυνση για την ΕΕ εκτιμάται στα 145 δισ. ευρώ, ενώ για την Ελλάδα το κόστος του εξαμήνου υπολογίζεται περίπου στα 3 δισ. ευρώ. Ενέργεια, πληθωρισμός, μεταφορές, εφοδιαστική αλυσίδα και μειωμένη οικονομική δραστηριότητα συνθέτουν έναν λογαριασμό που, σύμφωνα με το ΕΒΕΠ, απειλεί να αφήσει πιο μόνιμα χαρακτηριστικά.

Δευτέρα 24 Αυγ 2026, 07:56

Στενό του Ορμούζ: «Φρενάρει» η ναυσιπλοΐα στο στρατηγικό πέρασμα - Μόλις 17 εμπορικά πλοία το διέσχισαν το Σαββατοκύριακο

ΔΙΕΘΝΗ

Πετρέλαιο και φυσικό αέριο ανεβάζουν τον λογαριασμό

Η πρώτη και πιο άμεση επίπτωση καταγράφηκε στην ενέργεια. Ο περιορισμός των διελεύσεων από τα Στενά του Ορμούζ προκάλεσε έντονες αναταράξεις στις αγορές πετρελαίου, καυσίμων και φυσικού αερίου.

Παρά την αποκλιμάκωση από τις ακραίες τιμές των πρώτων εβδομάδων, τον Ιούλιο οι διεθνείς τιμές παρέμεναν περίπου 30% υψηλότερες σε σχέση με τα επίπεδα πριν από την έναρξη του πολέμου.

Για την ΕΕ, ο πρόσθετος ενεργειακός λογαριασμός στο εξάμηνο υπολογίζεται περίπου στα 85 δισ. ευρώ. Πρόκειται ουσιαστικά για πρόσθετες δαπάνες που κατευθύνονται εκτός ευρωπαϊκής οικονομίας για την προμήθεια ενέργειας σε υψηλότερες τιμές.

Το ΕΒΕΠ επισημαίνει ότι η ενεργειακή εξάρτηση της Ευρώπης έχει αλλάξει μορφή μετά το 2022, χωρίς όμως να έχει εξαλειφθεί. Η μεγαλύτερη χρήση LNG περιόρισε την εξάρτηση από τους ρωσικούς αγωγούς, αύξησε όμως την έκθεση της Ευρώπης στις διεθνείς θαλάσσιες διαδρομές και στις διακυμάνσεις των παγκόσμιων τιμών.

Χαμηλότερη ανάπτυξη, υψηλότερο κόστος

Στο μέτωπο της ανάπτυξης, η ΕΕ έχει ήδη αναθεωρήσει προς τα κάτω την πρόβλεψή της για το 2026, στο 1,1%, με την ενεργειακή διαταραχή να αποτελεί έναν από τους βασικούς παράγοντες επιβράδυνσης.

Το ΔΝΤ εκτιμά ότι ο πόλεμος μπορεί να αφαιρέσει περίπου 0,5% από το ΑΕΠ της Ευρωζώνης μέσα σε δύο χρόνια.

Με βάση αυτές τις αναθεωρήσεις, το ΕΒΕΠ υπολογίζει ότι η απώλεια κύκλου εργασιών της πραγματικής οικονομικής δραστηριότητας στην ΕΕ προσεγγίζει τα 30 δισ. ευρώ στο εξάμηνο. Η επίπτωση συνδέεται με την υποχώρηση της κατανάλωσης, την αναβολή επενδύσεων, το αυξημένο κόστος παραγωγής και τη μειωμένη ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων.

Την ίδια ώρα, ο πληθωρισμός παραμένει ένας από τους βασικούς κινδύνους. Η ΕΚΤ εκτιμά ότι μπορεί να φτάσει περίπου στο 3% το δεύτερο εξάμηνο του 2026, καθώς οι υψηλότερες τιμές πετρελαίου περνούν στα καύσιμα, στα τρόφιμα και στα γεωργικά προϊόντα.

Η πληθωριστική επιβάρυνση για την ευρωπαϊκή οικονομία υπολογίζεται περίπου στα 25 δισ. ευρώ, ενώ άλλα 15 δισ. ευρώ αποδίδονται στο αυξημένο κόστος μεταφορών και εφοδιαστικών αλυσίδων, λόγω υψηλότερων ναύλων, ασφαλίστρων πολεμικού κινδύνου, καθυστερήσεων και ανάγκης διατήρησης μεγαλύτερων αποθεμάτων.

Άλλα 15 δισ. ευρώ εκτιμάται ότι αντιστοιχούν στο δημοσιονομικό κόστος. Μόνο τα μέτρα ενεργειακής στήριξης που είχαν ανακοινώσει τα κράτη-μέλη έως τον Μάιο έφθαναν τα 14,5 δισ. ευρώ.

Ο λογαριασμός των 3 δισ. ευρώ για την Ελλάδα

Για την ελληνική οικονομία, η συνολική επιβάρυνση του εξαμήνου εκτιμάται περίπου στα 3 δισ. ευρώ.

Από αυτά:

• περίπου 1,5 δισ. ευρώ αφορούν τον πρόσθετο ενεργειακό λογαριασμό,
• 600 εκατ. ευρώ την απώλεια τζίρου,
• 500 εκατ. ευρώ το κόστος μεταφορών και εφοδιασμού,
• 400 εκατ. ευρώ τη δημοσιονομική επιβάρυνση.

Η πληθωριστική πίεση υπολογίζεται κοντά στο 1 δισ. ευρώ, δεν προστίθεται όμως αυτοτελώς στο συνολικό ποσό, καθώς μέρος της έχει ήδη ενσωματωθεί στο ενεργειακό και επιχειρηματικό κόστος.

Παρά τις πιέσεις, η ελληνική οικονομία συνέχισε να αναπτύσσεται, με το ΑΕΠ να αυξάνεται κατά 2% το α' εξάμηνο του 2026. Παράλληλα, ο πληθωρισμός υποχώρησε από 3,9% τον Ιούνιο σε 2,7% τον Ιούλιο.

Ωστόσο, όπως επισημαίνεται, η αποκλιμάκωση του πληθωρισμού δεν σημαίνει ότι εξαφανίστηκε η πίεση. Η ακρίβεια εξακολουθεί να περιορίζει το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών, ενώ οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν αυξημένες πιέσεις στη ρευστότητά τους.

Η ναυτιλία: κερδισμένοι και χαμένοι

Ιδιαίτερη περίπτωση αποτελεί η ελληνική ναυτιλία. Η ακτοπλοΐα επηρεάζεται αρνητικά από την άνοδο των τιμών των ναυτιλιακών καυσίμων, την ώρα που η ελληνόκτητη ποντοπόρος ναυτιλία μπορεί να επωφελείται από τους υψηλότερους ναύλους.

Τα οφέλη, ωστόσο, συνοδεύονται από αυξημένους κινδύνους, υψηλότερα ασφάλιστρα, ακριβότερα καύσιμα και μεγαλύτερη διάρκεια ταξιδιών.

Το ΕΒΕΠ υπογραμμίζει ότι τα αυξημένα ναυτιλιακά έσοδα δεν επαρκούν για να αντισταθμίσουν τις πιέσεις που δέχονται βιομηχανία, εμπόριο, μεταφορές, τουρισμός, μικρομεσαίες επιχειρήσεις και νοικοκυριά.

Έξι μήνες, έξι διαφορετικές φάσεις

Σύμφωνα με την αποτίμηση του ΕΒΕΠ, η πορεία της κρίσης μπορεί να χωριστεί σε έξι διακριτές φάσεις.

Η πρώτη, από 28 Φεβρουαρίου έως 16 Μαρτίου, χαρακτηρίστηκε από στρατιωτική κλιμάκωση, απότομη αύξηση του γεωπολιτικού κινδύνου και εκτίναξη των ενεργειακών τιμών.

Η δεύτερη, από τα μέσα Μαρτίου έως τα μέσα Απριλίου, έφερε σοβαρές διαταραχές στη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, με αυξημένα ασφάλιστρα και ναύλους, εκτροπές δρομολογίων, μειωμένες ροές και προβλήματα σε εγκαταστάσεις πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Η τρίτη φάση, μέσα στον Μάιο, δημιούργησε προσδοκίες προσωρινής αποκλιμάκωσης, με την κατάπαυση του πυρός να επιτρέπει στις αγορές να προσαρμοστούν.

Η τέταρτη φάση, από τον Ιούνιο έως τα μέσα Ιουλίου, έδειξε ότι η αβεβαιότητα θα είχε μεγαλύτερη διάρκεια, παρά την έντονη διπλωματική κινητικότητα.

Η πέμπτη, από τα μέσα Ιουλίου, συνοδεύτηκε από νέα στρατιωτική κλιμάκωση, επανεμφάνιση επιθέσεων και υψηλό γεωπολιτικό κίνδυνο.

Τον Αύγουστο, η έκτη φάση βρίσκει την παγκόσμια οικονομία αντιμέτωπη με τον κίνδυνο μιας νέας οικονομικής «D-Day», καθώς ο διπλωματικός διάλογος έχει διακοπεί και η κρίση επιστρέφει ουσιαστικά στο σημείο μηδέν.

«Η αβεβαιότητα απέκτησε τιμή»

Ο πρόεδρος του ΕΒΕΠ και αντιπρόεδρος της ASCAME, Βασίλης Κορκίδης, υπογραμμίζει ότι η εξάμηνη αποτίμηση καταδεικνύει πως ο πόλεμος έχει μετατραπεί από στρατιωτική σύγκρουση σε ισχυρό οικονομικό παράγοντα.

Όπως σημειώνει, Ευρώπη και Ελλάδα χρειάζονται ενεργειακή διαφοροποίηση, επενδύσεις σε ηλεκτρικά δίκτυα και logistics hubs, αλλά και μετάβαση σε ένα μοντέλο με μικρότερη εισαγωγική εξάρτηση και μεγαλύτερη παραγωγική βάση.

Το βασικό συμπέρασμα, σύμφωνα με τον κ. Κορκίδη, είναι ότι «η αβεβαιότητα απέκτησε τιμή». Η ενίσχυση της εγχώριας και ευρωπαϊκής παραγωγής, η επένδυση στην ενέργεια και την αγροδιατροφή και η δημιουργία ενός πιο ανθεκτικού οικονομικού μοντέλου αναδεικνύονται πλέον σε προϋποθέσεις ανάπτυξης και ανταγωνιστικότητας.

Στην πράξη, το εξάμηνο του πολέμου δείχνει ότι η γεωπολιτική αστάθεια δεν σταματά στα πεδία των συγκρούσεων: περνά στα καύσιμα, στα ναύλα, στα ράφια των καταστημάτων, στις επιχειρήσεις και τελικά στο διαθέσιμο εισόδημα.