Ολική ηλιακή έκλειψη στις 12 Αυγούστου: Σπάνιο φαινόμενο στην Ευρώπη - Πώς θα είναι ορατό από την Ελλάδα

- Newsroom

Ένα από τα εντυπωσιακότερα αστρονομικά γεγονότα των τελευταίων δεκαετιών ετοιμάζεται να ζήσει η Ευρώπη στις 12 Αυγούστου, καθώς η Σελήνη θα βρεθεί ακριβώς ανάμεσα στη Γη και τον Ήλιο, προκαλώντας ολική ηλιακή έκλειψη. Η γεωμετρική αυτή σύμπτωση -όπου τα δύο σώματα εμφανίζονται με παρόμοιο φαινόμενο μέγεθος λόγω αποστάσεων και διαμέτρων- θα μετατρέψει για λίγα λεπτά την ημέρα σε νύχτα σε μια στενή ζώνη, επιτρέποντας να γίνει ορατό το ηλιακό στέμμα.

Η πορεία της ολικότητας και η «τριλογία» στην Ιβηρική

Η σκιά της Σελήνης («ομπρέλα» ή umbra) θα διασχίσει μια μακρά διαδρομή από τον Αρκτικό Ωκεανό, τη βόρεια Ρωσία, τη Γροιλανδία και την Ισλανδία, καταλήγοντας στην Ιβηρική Χερσόνησο και την Πορτογαλία.

Στην Ισπανία, όπου η ηπειρωτική χώρα δεν είχε δει ολική έκλειψη από το 1912 (ή το 1905 σύμφωνα με άλλες καταγραφές), η ολικότητα θα κινηθεί από τα δυτικά προς τα ανατολικά λίγο πριν από τη δύση του Ήλιου. Σημαντικές πόλεις όπως το Οβιέδο, το Λεόν, το Μπιλμπάο, η Σαραγόσα και η Βαλένθια θα βρεθούν στο μονοπάτι, καταλήγοντας στις Βαλεαρίδες Νήσους. Η διάρκεια της ολικότητας θα είναι σχετικά μικρή (περίπου 1 έως 2 λεπτά), ενώ η χαμηλή θέση του Ήλιου στον ορίζοντα απαιτεί καθαρή θέα προς τη δύση.

Το φαινόμενο αυτό αποτελεί την πρώτη πράξη μιας «τριλογίας» εκλείψεων, καθώς θα ακολουθήσει δεύτερη ολική έκλειψη στις 2 Αυγούστου 2027 (με διάρκεια έως 6 λεπτά στη νότια Ισπανία) και μια δακτυλιοειδής («δαχτυλίδι της φωτιάς») στις 26 Ιανουαρίου 2028.

Ο «αστροτουρισμός» και ο συναγερμός στην Ισπανία

Η παγκόσμια απήχηση του φαινομένου έχει προκαλέσει πρωτοφανή κινητικότητα: περίπου 460.000 ξένοι επισκέπτες αναμένεται να ταξιδέψουν στην Ισπανία, με την αστυνομία να εκτιμά περίπου 1,5 εκατομμύριο επιπλέον μετακινήσεις με αυτοκίνητο.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το ορεινό χωριό Σομοσιέρα βόρεια της Μαδρίτης, όπου 93 κάτοικοι περιμένουν έως και 2.000 επισκέπτες. Η μαζική αυτή προσέλευση, ωστόσο, έχει σημάνει «κόκκινο συναγερμό» στις αρχές λόγω του εξαιρετικά υψηλού κινδύνου δασικών πυρκαγιών από την ξηρή βλάστηση. Έτσι, έχουν απαγορευτεί τα μπάρμπεκιου και τα πυροτεχνήματα, ενώ στη Βαλένθια έκλεισαν πάρκα και μονοπάτια και στις Βαλεαρίδες επιβλήθηκαν κυκλοφοριακοί περιορισμοί.

Τι θα δούμε στην Ελλάδα

Στη χώρα μας, η εικόνα θα είναι εντελώς διαφορετική, καθώς η Ελλάδα βρίσκεται εκτός του «μονοπατιού της ολικότητας» και δεν θα βιώσει ολικό σκοτάδι. Το φαινόμενο θα είναι ορατό αποκλειστικά ως μικρή μερική έκλειψη το βράδυ της 12ης Αυγούστου, λίγο πριν δύσει ο Ήλιος:

• Στην Κέρκυρα, η κάλυψη θα φτάσει περίπου το 2,35% (με μέγιστο γύρω στις 20:37 και συνολική διάρκεια μόλις 7 λεπτών).
• Στην Ηγουμενίτσα το ποσοστό φτάνει το 1,29%, στα Ιωάννινα περίπου 0,73%, ενώ σε περιοχές της Ηπείρου και της Δυτικής Μακεδονίας το φαινόμενο θα είναι ακόμη πιο περιορισμένο.
• Στην Αθήνα, η έκλειψη δεν θα είναι ορατή, καθώς ο Ήλιος θα έχει ήδη δύσει.

Κίνδυνοι και οδηγίες προστασίας

Επειδή στην Ελλάδα - αλλά και στις μερικές φάσεις στην υπόλοιπη Ευρώπη- ο Ήλιος δεν θα καλυφθεί ποτέ πλήρως, η απευθείας παρατήρηση χωρίς προστασία ελλοχεύει κινδύνους μόνιμης βλάβης στον αμφιβληστροειδή.

• Τα κοινά γυαλιά ηλίου δεν παρέχουν καμία απολύτως προστασία.
• Απαιτούνται αποκλειστικά ειδικά γυαλιά έκλειψης που πληρούν το πρότυπο ISO 12312-2.
• Απαγορεύεται αυστηρά η χρήση κιαλιών, τηλεσκοπίων ή φωτογραφικών μηχανών χωρίς την τοποθέτηση ειδικού ηλιακού φίλτρου στην μπροστινή πλευρά του οπτικού συστήματος.

Η ζωντανή μετάδοση από την ESA

Όσοι βρίσκονται εκτός της ζώνης ολικότητας ή θέλουν να παρακολουθήσουν το φαινόμενο με ασφάλεια, η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Διαστήματος (ESA) θα πραγματοποιήσει απευθείας ζωντανή μετάδοση (μέσω ESA Web TV και YouTube) από το Αστροφυσικό Παρατηρητήριο Javalambre στην Τερουέλ της Ισπανίας, ξεκινώντας γύρω στις 20:30 ώρα Ελλάδας.