Οργανωτική Επιτροπή Δημοψηφίσματος: Τα 120 στρέμματα της ΔΕΘ κινδυνεύουν να γίνουν «ιδιωτική αυλή»

Επιφυλάξεις για τον σχεδιασμό της ανάπλασης της ΔΕΘ και τον χαρακτήρα των 120 στρεμμάτων που προβλέπεται να παραμείνουν αδόμητα διατυπώνει η Οργανωτική Επιτροπή Δημοψηφίσματος για τη ΔΕΘ, υποστηρίζοντας ότι η έκταση που παρουσιάζεται ως μητροπολιτικό πάρκο κινδυνεύει να μετατραπεί σε έναν περιφραγμένο χώρο, με εκτεταμένες σκληρές επιφάνειες και δυνατότητες εμπορικής εκμετάλλευσης από τον εκθεσιακό φορέα.

Σε Δελτίο Τύπου η Επιτροπή υποστηρίζει ότι τα διαθέσιμα στοιχεία από τη μελέτη αναθεώρησης του Ειδικού Πολεοδομικού Σχεδίου (ΕΠΣ) και τις τεχνικές προδιαγραφές του διαγωνισμού για την ανάπλαση δημιουργούν διαφορετική εικόνα από αυτήν ενός ενιαίου, ελεύθερα προσβάσιμου πάρκου υψηλού πρασίνου.

Η Οργανωτική Επιτροπή Δημοψηφίσματος αναγνωρίζει ως σημαντική κατάκτηση την ανατροπή του αρχικού σχεδίου ανάπλασης, το οποίο προέβλεπε πέντε μεγάλα κτίρια, μεταξύ των οποίων ξενοδοχείο και εμπορικό κέντρο. Ωστόσο, εκτιμά ότι η διατήρηση 120 στρεμμάτων αδόμητου χώρου δεν αρκεί από μόνη της για να διασφαλίσει τη δημιουργία ενός πραγματικού μητροπολιτικού πάρκου.

Δευτέρα 12 Οκτ 2026, 17:51

Θεσσαλονίκη: Έξι εταιρείες εκδήλωσαν ενδιαφέρον για την ανάπλαση του εκθεσιακού κέντρου της ΔΕΘ

ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

Όπως αναφέρει, η διεκδίκηση για τη δημιουργία πάρκου με διατήρηση των ιστορικών περιπτέρων στο κέντρο της Θεσσαλονίκης και κατασκευή νέου εκθεσιακού συγκροτήματος εκτός πόλης παραμένει η βασική της θέση. Παράλληλα, τονίζει ότι, με βάση τα νέα δεδομένα, προτεραιότητα αποτελεί η διασφάλιση του δημόσιου και πράσινου χαρακτήρα της αδόμητης έκτασης.

Τι προβλέπει η μελέτη για το Ειδικό Πολεοδομικό Σχέδιο

Κεντρικό σημείο της κριτικής της Επιτροπής αποτελεί η μελέτη για την αναθεώρηση του Ειδικού Πολεοδομικού Σχεδίου της ΔΕΘ, η οποία, σύμφωνα με την ανακοίνωση, δεν έχει ακόμη οδηγήσει σε οριστική αλλαγή του ισχύοντος σχεδιασμού.

Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι η αναθεώρηση του ΕΠΣ θα έπρεπε να έχει προηγηθεί της προκήρυξης του διαγωνισμού για την ανάπλαση, ώστε να είναι σαφείς οι επιτρεπόμενες χρήσεις και οι όροι δόμησης στην έκταση. Αντίθετα, όπως αναφέρει, η παραχώρηση δημοτικών εκτάσεων προχώρησε χωρίς να έχει προηγηθεί η οριστικοποίηση του νέου πολεοδομικού πλαισίου.

Σύμφωνα με την ίδια, η μελέτη που δόθηκε στους δημοτικούς συμβούλους στα τέλη Ιουλίου προβλέπει τον διαχωρισμό της έκτασης σε πέντε τομείς. Στους δύο πρώτους προβλέπεται η κατασκευή των νέων εκθεσιακών κτιρίων, στον τρίτο βρίσκεται το Αλεξάνδρειο Μέλαθρο, ενώ ο τέταρτος αφορά το Βελλίδειο και την περιοχή δόμησής του.

Ο πέμπτος τομέας περιλαμβάνει τον χώρο που απομένει ως ελεύθερη έκταση και, σύμφωνα με τη μελέτη, αποτελεί τον βασικό χώρο πρασίνου και αναψυχής που προορίζεται για τους κατοίκους και τους επισκέπτες της Θεσσαλονίκης.

Η έκτασή του, όπως επισημαίνει η Επιτροπή, ανέρχεται σε 86 στρέμματα. Ωστόσο, σύμφωνα με την ίδια, ο χώρος αυτός δεν προβλέπεται να είναι ενιαίος, καθώς διαχωρίζεται σε δύο τμήματα, ενώ οι πέντε τομείς προβλέπεται να χωρίζονται μεταξύ τους με φράχτες.

Η Επιτροπή εκτιμά ότι οι συγκεκριμένες προβλέψεις δεν συνάδουν με τη δημιουργία ενός ενιαίου μητροπολιτικού πάρκου, καθώς περιορίζουν τη συνέχεια του χώρου πρασίνου και δημιουργούν διακριτές ζώνες μέσα στην έκταση της ΔΕΘ.

Η δυνατότητα αποκλειστικής χρήσης από τη ΔΕΘ

Ιδιαίτερη ανησυχία εκφράζει η ΟΕΔ για τις προβλέψεις που αφορούν τη χρήση του ελεύθερου χώρου από τον εκθεσιακό φορέα. «Στη μελέτη προβλέπεται ότι ο ελεύθερος χώρος του πέμπτου τομέα θα μπορεί να χρησιμοποιείται κατ' αποκλειστικότητα από τη ΔΕΘ, ενώ για συγκεκριμένα χρονικά διαστήματα κάθε έτους θα είναι δυνατό να περιορίζεται η ελεύθερη πρόσβαση του κοινού, προκειμένου να εξυπηρετούνται οι ανάγκες του εκθεσιακού φορέα», αναφέρει.

Η Επιτροπή επισημαίνει ότι ο συγκεκριμένος τομέας διατηρεί τον χαρακτηρισμό «Κεντρικές Λειτουργίες Πόλης», ο οποίος, σύμφωνα με τη μελέτη, επιτρέπει μια σειρά από χρήσεις πέραν του πρασίνου. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται εστιατόρια, αναψυκτήρια, πολιτιστικές εγκαταστάσεις, υπαίθριοι χώροι εκδηλώσεων και εκθέσεων, καθώς και υπόγειοι χώροι στάθμευσης.

Τετάρτη 29 Ιου 2026, 12:25

Ανάπλαση ΔΕΘ: Οργανώσεις πολιτών και δημοτικές παρατάξεις ζητούν θεσμικές εγγυήσεις για την παραχώρηση εκτάσεων

ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

Κατά την εκτίμησή της, οι προβλέψεις αυτές αφήνουν περιθώρια για εμπορική αξιοποίηση τμημάτων της έκτασης και δεν διασφαλίζουν ότι το σύνολο του χώρου θα παραμένει διαθέσιμο στους πολίτες καθ' όλη τη διάρκεια του έτους.

Παράλληλα, θέτει ζήτημα ως προς το εύρος της επιτρεπόμενης δόμησης. Επικαλούμενη τη μελέτη, αναφέρει ότι η μέγιστη επιτρεπόμενη δόμηση για το σύνολο της περιοχής του ΕΠΣ ορίζεται σε 78.000 τετραγωνικά μέτρα, χωρίς να συνυπολογίζεται η υφιστάμενη δόμηση του Αλεξανδρείου Μελάθρου.

Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι η πρόβλεψη αυτή αφήνει περιθώρια για μεγαλύτερη δόμηση από εκείνη που παρουσιάζεται στον σχεδιασμό της ΔΕΘ, εκφράζοντας φόβους ότι ενδέχεται να προκύψουν πρόσθετες οικοδομικές παρεμβάσεις στο μέλλον.

Εκτεταμένες σκληρές επιφάνειες και λιγότερο πράσινο

Επιφυλάξεις διατυπώνει η Επιτροπή και για τις τεχνικές προδιαγραφές του διαγωνισμού ανάθεσης της ανάπλασης, υποστηρίζοντας ότι ο σχεδιασμός δίνει μεγαλύτερη έμφαση στην εξυπηρέτηση των εκθέσεων και των εκδηλώσεων παρά στη δημιουργία ενός χώρου υψηλού πρασίνου.

Όπως αναφέρει, στις τεχνικές προδιαγραφές ο χώρος περιγράφεται ως «Πάρκο της ΔΕΘ», ενώ η αναφορά σε μητροπολιτικό πάρκο περιορίζεται στη διατύπωση ότι η ανάπλαση θα αποκτήσει χαρακτηριστικά τέτοιου χώρου.

Η Επιτροπή επικαλείται, μάλιστα, τη διατύπωση ότι η κατασκευή του Πάρκου της ΔΕΘ αποσκοπεί στην εξυπηρέτηση των αναγκών των εκθέσεων και των εκδηλώσεων της ΔΕΘ-Helexpo, εκτιμώντας ότι αυτό αποτυπώνει τον προσανατολισμό του σχεδιασμού.

Στο ίδιο πλαίσιο, εκφράζει ανησυχία για την έκταση των σκληρών επιφανειών, δηλαδή των τσιμεντοστρωμένων και άλλων καλυμμένων χώρων, οι οποίοι, σύμφωνα με την ανάγνωσή της στις τεχνικές προδιαγραφές, καταλαμβάνουν σημαντικό τμήμα της έκτασης.

Όπως σημειώνει, σε μια περίοδο κατά την οποία η κλιματική κρίση καθιστά αναγκαία την ενίσχυση του πρασίνου και τη βελτίωση της απορρόφησης των όμβριων υδάτων, η αύξηση των σκληρών επιφανειών μπορεί να επιβαρύνει την αντιπλημμυρική θωράκιση της πόλης.

Αντίστοιχες ενστάσεις διατυπώνει και για τον αριθμό και τον τρόπο φύτευσης των δέντρων. Σύμφωνα με την ανακοίνωση, οι τεχνικές προδιαγραφές δεν περιλαμβάνουν συγκεκριμένο αριθμό δέντρων, ενώ στις φωτορεαλιστικές απεικονίσεις εμφανίζονται φυτεύσεις που, κατά την Επιτροπή, δεν παραπέμπουν σε ένα πυκνό αστικό δάσος.

Προσθέτει, επίσης, ότι αρκετά δέντρα προβλέπεται να τοποθετηθούν σε δενδροδόχους μέσα σε σκληρές επιφάνειες και ότι η φύτευση σε τριγωνική διάταξη δεν εξασφαλίζει, κατά την άποψή της, την εικόνα ενός ενιαίου χώρου υψηλού πρασίνου.

«Πρόβλημα η περίφραξη του χώρου»

Ένα από τα βασικά ζητήματα που θέτει η Επιτροπή αφορά την προβλεπόμενη περίφραξη του χώρου. Σύμφωνα με την ανακοίνωση, οι τεχνικές προδιαγραφές προβλέπουν περίφραξη ύψους τουλάχιστον δύο μέτρων, με βάση από σκυρόδεμα ύψους τουλάχιστον μισού μέτρου.

Η Επιτροπή εκτιμά ότι μια τέτοια κατασκευή θα δημιουργήσει έναν διαχωρισμό ανάμεσα στην έκταση της ΔΕΘ και την υπόλοιπη πόλη, περιορίζοντας τον δημόσιο χαρακτήρα του χώρου. Παράλληλα, επικαλείται τη δυνατότητα πρόσθετης περίφραξης επιμέρους τμημάτων για τη διοργάνωση υπαίθριων εκθέσεων και εκδηλώσεων.

Σύμφωνα με την ίδια, σε τουλάχιστον δύο σημεία του αδόμητου χώρου προβλέπονται εκτεταμένες ανοιχτές επιφάνειες για τη φιλοξενία μεγάλων εκδηλώσεων. Η πρώτη βρίσκεται στη δυτική πλευρά, κοντά στην οδό Αγγελάκη, και περιγράφεται ως «γρασίδια της ΔΕΘ», ενώ η δεύτερη χωροθετείται ανατολικά, κοντά στην οδό 3ης Σεπτεμβρίου.

Η Επιτροπή δεν αμφισβητεί την ανάγκη ύπαρξης χώρων για πολιτιστικές δράσεις και φεστιβάλ, υποστηρίζει, ωστόσο, ότι οι συγκεκριμένες δραστηριότητες θα πρέπει να εντάσσονται σε έναν σχεδιασμό που θα έχει ως βασική προτεραιότητα το πράσινο και όχι την εξυπηρέτηση μεγάλων εμπορικών διοργανώσεων.

Επιπλέον, επισημαίνει ότι στις τεχνικές προδιαγραφές προβλέπονται μεγάλα αίθρια για εστιατόρια και αναψυκτήρια στην πλευρά της πύλης της ΧΑΝΘ, με χώρους για τραπεζοκαθίσματα.

Ενστάσεις διατυπώνει και για το πλάτος των δρόμων που προβλέπεται να διασχίζουν τον χώρο. Σύμφωνα με την ανακοίνωση, οι ασφαλτοστρωμένοι δρόμοι θα έχουν πλάτος από 10,4 έως 15,4 μέτρα, διαστάσεις που, όπως αναφέρει, παραπέμπουν περισσότερο σε οδικούς άξονες παρά σε διαδρομές ενός πάρκου.

Πέρα από τις πολεοδομικές και τεχνικές προβλέψεις, η Οργανωτική Επιτροπή Δημοψηφίσματος θέτει και το ζήτημα της ιδιοκτησίας της έκτασης, υποστηρίζοντας ότι η μακροπρόθεσμη προστασία του δημόσιου χαρακτήρα της προϋποθέτει την επιστροφή της στο Δημόσιο ως κοινόχρηστου χώρου πρασίνου.

Στην ανακοίνωσή της ασκεί κριτική στη διαδικασία αναθεώρησης του Ειδικού Πολεοδομικού Σχεδίου, καθώς και στην απόφαση της δημοτικής διοίκησης να προχωρήσει στην παραχώρηση δημοτικών εκτάσεων πριν οριστικοποιηθούν οι νέοι όροι δόμησης και χρήσεων γης.

Παράλληλα, αναφέρεται στη δυνατότητα ενεργοποίησης της διαλυτικής αίρεσης που προβλέπεται στη σύμβαση παραχώρησης, επισημαίνοντας ότι μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να οδηγήσει σε πολυετή δικαστική αντιπαράθεση με αβέβαιη έκβαση.

Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι η οριστική διασφάλιση του χαρακτήρα της έκτασης δεν μπορεί να βασίζεται μόνο σε εξαγγελίες για τη δημιουργία πάρκου, αλλά απαιτεί σαφείς δεσμεύσεις τόσο ως προς τις επιτρεπόμενες χρήσεις όσο και ως προς την ελεύθερη πρόσβαση των πολιτών.

Τι ζητά η Οργανωτική Επιτροπή Δημοψηφίσματος

Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή επαναφέρει τις διεκδικήσεις της για την αδόμητη έκταση της ΔΕΘ, ζητώντας να χαρακτηριστεί στο σύνολό της ως χώρος πρασίνου και να πάψει να υπάγεται στην κατηγορία των «Κεντρικών Λειτουργιών Πόλης».

Παράλληλα, ζητά τη δημιουργία ενός πραγματικού πάρκου υψηλού πρασίνου, με ήπιες πολιτιστικές και αθλητικές δραστηριότητες, χωρίς εκτεταμένες εμπορικές χρήσεις που θα μπορούσαν να περιορίσουν τον δημόσιο χαρακτήρα του.

Βασικό αίτημα αποτελεί, επίσης, η διασφάλιση της ελεύθερης και απρόσκοπτης πρόσβασης των πολιτών σε ολόκληρη την έκταση, καθ' όλη τη διάρκεια του έτους, χωρίς αποκλεισμούς και περιφράξεις που θα εξυπηρετούν αποκλειστικά τις ανάγκες του εκθεσιακού φορέα.

Τέλος, ζητά να επιστρέψει η έκταση στο Δημόσιο ως κοινόχρηστος χώρος πρασίνου, ώστε να κατοχυρωθεί θεσμικά η χρήση της προς όφελος των κατοίκων της Θεσσαλονίκης.

«Όπως δεν αποδεχθήκαμε το προηγούμενο πλάνο και καταφέραμε να το ανατρέψουμε, με την ίδια ένταση, με το ίδιο πάθος, με το ίδιο πνεύμα συνεργασίας, θα αγωνιστούμε ώστε να ανατρέψουμε αυτά τα σχέδια και τα 120 στρέμματα –έστω αυτά– να γίνουν πάρκο», αναφέρει χαρακτηριστικά η Οργανωτική Επιτροπή Δημοψηφίσματος.

Καταλήγοντας, υπογραμμίζει ότι η διεκδίκηση για τη ΔΕΘ παραμένει ανοιχτή, με στόχο τη δημιουργία ενός δημόσιου χώρου πρασίνου που θα είναι πραγματικά διαθέσιμος στην πόλη και τους κατοίκους της.

Δείτε αναλυτικά όσα αναφέρονται στο ΔΤ:

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Για τα 120 στρέμματα αδόμητου χώρου της ΔΕΘ: δημόσιο πάρκο ή ιδιωτική αυλή;

Η ιστορική κινητοποίηση της κοινωνίας της Θεσσαλονίκης, με κορύφωση το αίτημα του δημοψηφίσματος, κατάφερε να ακυρώσει το αρχικό σχέδιο ανάπλασης της ΔΕΘ, αυτό με τα πέντε φαραωνικά κτίρια· και αυτό, παρά και ενάντια στη συστράτευση τοπικών και εθνικών αρχών υπέρ του. Αποφύγαμε έτσι την οικοδόμηση του επιχειρηματικού κέντρου, ενώ η έκταση του νέου εκθεσιακού κέντρου περιορίστηκε, ώστε να αφήνει 120 στρέμματα αδόμητου χώρου.

Η Οργανωτική Επιτροπή Δημοψηφίσματος (ΟΕΔ), και όλες οι συλλογικότητες που τη συναποτελούμε, έχουμε επανειλημμένα τονίσει και τη λύση που προκρίθηκε τελικά (;) είναι λάθος: εκθεσιακό κέντρο και πραγματικό μητροπολιτικό πάρκο δεν χωράνε στο ίδιο οικόπεδο. Η πρακτική να γκρεμίζουμε ιστορικά κτίρια μεγάλης αρχιτεκτονικής αξίας, για να χτιστούν στη θέση τους δύο τεράστια νέα, είναι πρωτόγονη και αντιπεριβαλλοντική. Η μόνη βιώσιμη λύση παραμένει η δημιουργία ενός πάρκου με διατήρηση των ιστορικών περιπτέρων στο κέντρο και ταυτόχρονα η κατασκευή νέου εκθεσιακού συγκροτήματος εκτός πόλης. Τη λύση αυτή, την πιστεύουμε ότι θα προκρίνανε οι δημότες και οι δημότισσες, προσπάθησε να τη δυναμιτίσει η διοίκηση του Δήμου, ακυρώνοντας παράνομα και αντιδημοκρατικά το αίτημα για δημοψήφισμα.

Σήμερα ωστόσο, μπροστά στο νέο τοπίο, έχουμε υποχρέωση να υπερασπιστούμε τις ως τώρα κατακτήσεις της κοινωνίας. Γιατί, μπορεί η διοίκηση του Δήμου να μιλά παραπλανητικά για «μητροπολιτικό πάρκο 120 στρεμμάτων», αλλά η πραγματικότητα τη διαψεύδει. Τόσο η μελέτη για την αναθεώρηση του Ειδικού Πολεοδομικού Σχεδίου, όσο και η τεχνική περιγραφή των έργων, όπως αποκαλύπτεται από τα έγγραφα προκήρυξης του διαγωνισμού, αποκαλύπτουν ένα τελείως διαφορετικό σχέδιο: την εκμετάλλευση των 120 στρεμμάτων ως ιδιωτικό, προαύλιο χώρο της ΔΕΘ, η οποία θα τον περιφράσσει, θα τον αποκλείει και θα τον εκμεταλλεύεται κατά το δοκούν για τις δικές της ανάγκες.

Η αναθεώρηση του Ειδικού Πολεοδομικού Σχεδίου

Παρά την αλλαγή του πλάνου ανάπλασης, το παλιό Ειδικό Πολεοδομικό Σχέδιο (ΕΠΣ) -αυτό δηλαδή που προέβλεπε τα 5 κτίρια (συμπεριλαμβανομένου του εμπορικού κέντρου και του ξενοδοχείου)- παραμένει σε ισχύ. Η αναθεώρησή του είναι αναγκαία, καθώς η τελική του μορφή θα καθορίζει τους όρους δόμησης και τις χρήσεις που επιτρέπονται στην έκταση της ΔΕΘ.

Για αυτό και επιμείναμε ότι η αναθεώρηση θα έπρεπε να είχε γίνει πριν την προκήρυξη του διαγωνισμού, ώστε η πόλη να μπορεί να κρίνει με ασφάλεια το νέο σχέδιο. Η διοίκηση της ΔΕΘ -δηλαδή το Υπερταμείο και η κυβέρνηση- ακόμα την αποφεύγει (αν και ήδη έχουν αναθεωρήσει μια φορά το ΕΠΣ, για να διατηρηθεί το Βελλίδειο, κάτι που ποτέ κανείς δεν ζήτησε!), μένοντας μόνο σε μια χρονικά ασαφή δέσμευση ότι κάποτε το ΕΠΣ θα αλλάξει. Η δημοτική διοίκηση Αγγελούδη εξάλλου δέχθηκε την παραχώρηση των δημοτικών εκτάσεων προτού αναθεωρηθεί το ΕΠΣ, αποστερώντας έτσι από τον Δήμο το σημαντικότερο διαπραγματευτικό χαρτί.

Το μόνο που έλαβαν στα χέρια τους οι δημοτικοί σύμβουλοι στα τέλη Ιουλίου, λίγα 24ωρα πριν την επικύρωση από το Δημοτικό Συμβούλιο της παραχώρησης των δημοτικών εκτάσεων, ήταν μια μελέτη ιδιωτικού γραφείου σχετικά με την επικείμενη αναθεώρηση. Το περιεχόμενο αυτής της μελέτης όχι μόνο δεν καθησυχάζει τους φόβους μας, αλλά προδιαγράφει νέες απειλές για τον δημόσιο και πράσινο χαρακτήρα της έκτασης. Συγκεκριμένα:

• Όπως και στο προηγούμενο ΕΠΣ, ο χώρος χωρίζεται σε 5 τομείς: στον Τομέα Ι και ΙΙ θα κτιστούν τα δύο νέα εκθεσιακά κτίρια, στον ΙΙΙ είναι το Παλέ (ΑΑΜΘ) με τον περιβάλλοντά του χώρο, στον IV το Βελλίδειο με τη δική του «περιοχή δόμησης» και ο τομέας V είναι ό,τι απομένει ως «ελεύθερος χώρος», ενώ μόνο μια στενή ζώνη γύρω από τον τομέα V, στην πράξη τα πεζοδρόμια, περιγράφονται ως «κοινόχρηστος χώρος». Με απλά λόγια, και σύμφωνα πάντα με τη μελέτη για το νέο ΕΠΣ, οι τομείς από I έως IV δεν μπορούν με κανέναν τρόπο να λογίζονται ως «πάρκο».
• Μάλιστα, αναφέρεται ρητά ότι οι πέντε αυτοί τομείς θα είναι χωρισμένοι με φράκτη, ο «ελεύθερος χώρος» του τομέα V θα χωρίζεται με φράχτη από τον «κοινόχρηστο» χώρο που τον περιβάλλει, ενώ θα κόβεται στα δύο (Va και Vb) με έναν επιπλέον φράχτη (σ. 264), αναιρώντας κάθε ενδεχόμενο ενιαίου πάρκου.
• Ο Τομέας V λοιπόν, ο οποίος περιέχει ήδη 3 μικρά διατηρητέα κτίσματα (MOMUS, ESSOPAPAS, Πύργος ΟΤΕ), αποτελεί, σύμφωνα πάντα με τη μελέτη, «τον κύριο χώρο πρασίνου - αναψυχής που αποδίδεται στους κατοίκους και επισκέπτες της Θεσσαλονίκης ως Πάρκο της ΔΕΘ» (σ. 267). Η έκτασή του: 86 στρέμματα. Και μάλιστα, όπως φαίνεται σαφώς στο διάγραμμα, χωρισμένη σε δύο τμήματα, ένα μεγαλύτερο στον δυτικό άξονα κι ένα μικρότερο ανατολικά, κλεισμένο ανάμεσα στα κτίρια.
• Το σημαντικότερο: ο χαρακτηρισμός ακόμα και αυτού του Τομέα παραμένει «Κεντρικές Λειτουργίες Πόλης», όπου επιτρέπονται χρήσεις, όπως εστιατόρια, αναψυκτήρια, πολιτιστικές εγκαταστάσεις, υπαίθριοι χώροι πολιτιστικών εκδηλώσεων, εκθέσεων και συνάθροισης κοινού, Γωνιές Ανακύκλωσης, Υπόγειοι χώροι στάθμευσης (σ. 275).
• Ακόμα χειρότερο όμως είναι το γεγονός ότι ο ελεύθερος χώρος του Τομέα V, «θα μπορεί να χρησιμοποιείται κατ’ αποκλειστικότητα από τον εκθεσιακό φορέα» (σ. 265). Μάλιστα, προβλέπεται ρητά (σ. 276) ότι ο «αδόμητος και ελεύθερος χώρος του τομέα V δύναται να περιορισθεί και για μικρά χρονικά διαστήματα εκάστου έτους να απαγορεύεται η απρόσκοπτη χρήση του από το κοινό, προς εξυπηρέτηση των σκοπών της ΔΕΘ».
• Όσο αφορά την έκταση των κτιρίων, «ορίζεται μέγιστη επιτρεπόμενη δόμηση στο σύνολο του ΟΤ της περιοχής του ΕΠΣ τα 78.000 τ.μ., στα οποία δεν περιλαμβάνεται η υφιστάμενη δόμηση του ΑΑΜΘ» (σ. 262), δηλαδή συνολικά 84 στρέμματα και όχι μόλις 40, όπως σχεδιάζει η ΔΕΘ, αφήνοντας ανοιχτή τη δυνατότητα για επιπλέον δόμηση στα επόμενα χρόνια.

Βέβαια, σύμφωνα με τη σύμβαση παραχώρησης, τότε ο Δήμος θα μπορεί να ενεργοποιήσει τη «διαλυτική αίρεση» και να άρει την παραχώρηση των δημοτικών εκτάσεων. Ακόμα και αν το κάνει, το αποτέλεσμα θα είναι ένας πολυετής δικαστικός αγώνας, με αμφίβολο αποτέλεσμα, αφού η ίδια σύμβαση παραχώρησης από τη μια περιέχει το περίφημο σκαρίφημα, από την άλλη αναγνωρίζει την ισχύ του νέου ΕΠΣ που θα γίνει Προεδρικό Διάταγμα.

Οι τεχνικές προδιαγραφές του διαγωνισμού

Αντίστοιχα είναι τα συμπεράσματα που προκύπτουν από το τεύχος των τεχνικών προδιαγραφών του διαγωνισμού για την ανάθεση της ανάπλασης. Είναι χαρακτηριστικό ότι πουθενά

δεν αναφέρεται κανένα “μητροπολιτικό πάρκο”: υπάρχει μόνο μια ασαφής αναφορά ότι “η ανάπλαση θα φέρει χαρακτηριστικά Μητροπολιτικού Πάρκου”. Αντίθετα, διαβάζουμε ρητά ότι η “κατασκευή του Πάρκου της ΔΕΘ”, όπως ονομάζεται ο χώρος, γίνεται “προκειμένου να εξυπηρετούνται οι ανάγκες εκθέσεων και εκδηλώσεων της ΔΕΘ - HELEXPO”.

Η χρήση αυτή, άλλωστε, προκύπτει και από τους τεχνικούς όρους της σχεδιαζόμενης κατασκευής. Στη σ. 15 για παράδειγμα, βλέπουμε έναν χάρτη των σκληρών -δηλαδή των τσιμεντωμένων- επιφανειών. Χωρίς να υπάρχει δυστυχώς αναλυτική καταγραφή σε μέτρα, η εικόνα αποδεικνύει ότι πολύ μεγάλο μέρος του “πάρκου” θα καλύπτεται από σκληρές επιφάνειες. Η εποχή της κλιματικής κρίσης επιτάσσει να μειωθούν οι σκληρές επιφάνειες και να αποκαλυφθεί το έδαφος ακόμα και σε χώρους που είναι τώρα καλυμμένοι, ώστε να αυξηθεί η άμυνα της πόλης απέναντι στις - αναπόφευκτες- μελλοντικές πλημμύρες. Εδώ, αντίθετα, βλέπουμε να τσιμεντώνεται ακόμα και το λεγόμενο “πάρκο”.

Σε αυτό το υπόβαθρο -αναμενόμενα- τα δέντρα που σχεδιάζεται να φυτευτούν, όπως φαίνεται στις φωτορεαλιστικές απεικονίσεις (αφού κι εδώ οι τεχνικοί όροι δυστυχώς δεν αναφέρουν αριθμό), είναι λίγα, πολύ λιγότερα από τις 4 ή 5 χιλιάδες που υπόσχεται η διοίκηση. Πολλά εξ αυτών θα μπουν σε δενδροδόχους πάνω στις σκληρές επιφάνειες, ενώ όλα προβλέπεται να τοποθετηθούν σε “τριγωνική διάταξη”. Όλα αυτά παραπέμπουν σε αυλή, και όχι στο πάρκο - αστικό δάσος με πυκνό υψηλό πράσινο που χρειαζόμαστε.

Όλος ο χώρος προβλέπεται να περιφραχθεί (σ. 19) με “περίφραξη ύψους τουλάχιστον 2 μ.”, με βάση από μπετόν, ύψους τουλάχιστον 0,5 μ., αποκλείοντας τον χώρο από την πόλη. Επιπλέον, όπως αποκάλυψε η μελέτη για το νέο ΕΙΠΣ, η ΔΕΘ θα διατηρεί το δικαίωμα, μέσα στον ήδη περιφραγμένο χώρο, να περιφράσσει όποιο τμήμα θέλει για να οργανώνει υπαίθριες εκθέσεις κι εκδηλώσεις.

Επιπλέον, μεγάλο μέρος του αδόμητου χώρου, σε δύο τουλάχιστον θέσεις, προβλέπεται να καλυφθεί από γυμνές εκτάσεις για τη φιλοξενία μεγάλων εκδηλώσεων: τόσο στη δυτική πλευρά, κοντά στην Αγγελάκη, η οποία ονομάζεται χαρακτηριστικά “γρασίδια της ΔΕΘ”, όσο και ανατολικά, κοντά στην 3η Σεπτεμβρίου, όπου μάλλον θα γίνονται οι μεγάλες εμπορικές συναυλίες. Προφανώς, όσο η πόλη χρειάζεται πράσινο, άλλο τόσο χρειάζεται χώρους για πολιτιστικές δραστηριότητες και φεστιβάλ, και το πάρκο που διεκδικούμε εμείς θα μπορούσε να τους χωρέσει - χαρακτηριστικό παράδειγμα το θερινό σινεμά. Είναι όμως άλλο αυτό, και άλλο η διαμόρφωση τεράστιων γυμνών χώρων για να φιλοξενούν τις μεγάλες εμπορικές συναυλίες, στις οποίες επιδίδεται η διοίκηση της ΔΕΘ για να τονώσει, πλασματικά, την ανύπαρκτη προσέλευση στις αποτυχημένες διοργανώσεις της.

Η συστηματική εμπορευματοποίηση του χώρου άλλωστε δεν μένει εκεί: στην κάτω πλευρά της ΔΕΘ, στην πύλη της ΧΑΝΘ, προβλέπεται ρητά να δημιουργηθούν (σ. 22) “μεγάλα αίθρια για εστιατόρια και αναψυκτήρια, τραπέζια και καρέκλες”.

Εύλογα λοιπόν, οι δρόμοι που θα διατρέχουν το “πάρκο”, για να υπηρετούν αυτές τις υπαίθριες εμπορικές δραστηριότητες, μόνο μονοπάτια πεζών δεν θα θυμίζουν: σύμφωνα πάντα με την τεχνική περιγραφή, οι -ασφαλτοστρωμένοι- δρόμοι θα είναι εύρους 10,4 με 15,4 μ. Για σύγκριση, τόσο περίπου πλάτος έχει και η Αγγελάκη. Το “πάρκο” θα έχει μερικούς από τους μεγαλύτερους δρόμους της πόλης.

Το νέο σχέδιο και η θέση μας

Συνολικά, το σχέδιο ανάπλασης, όπως διαφαίνεται μέσα από τη μελέτη αναθεώρησης του ΕΠΣ και τις τεχνικές προδιαγραφές του διαγωνισμού, προσανατολίζεται αυστηρά στην εξυπηρέτηση των εμπορικών αναγκών του ιδιώτη, δηλαδή της ΔΕΘ, αφιερώνοντας το λεγόμενο πάρκο στην κερδοφορία του ιδιοκτήτη της, δηλαδή του Υπερταμείου. Και το κάνει μάλιστα απροκάλυπτα ξεπερνώντας και αντιπεριβαλλοντικές πρακτικές, τσιμεντώνοντας το έδαφος και αντιμετωπίζοντας το πράσινο ως διακοσμητικό στοιχείο.

Σε αυτό το ασφυκτικό πλαίσιο, καμία νέα, περιβαλλοντική πρακτική δεν χωρά: τη στιγμή, για παράδειγμα, που τόσες πόλεις στον κόσμο αποκαλύπτουν τα παλιά ρέματα για να προσφέρουν ανάσες πράσινου αλλά και να βελτιώσουν την αντιπλημμυρική θωράκισή τους, τα ρέματα της ΔΕΘ παραμένουν θαμμένα και αντιμετωπίζονται ως αγωγοί ομβρίων. Τα νερά τους, νερά βροχής ή πηγών, καταλήγουν στο πανδεκτικό δίκτυο αποχέτευσης της ΕΥΑΘ (η οποία παρεμπιπτόντως αναλαμβάνει να το ανακαινίσει με δικό της κόστος), για να αναμειχθούν με τα απόβλητα, όπως πάντα.

Δεν θα είναι λοιπόν μόνο η κατασκευή των δύο τεράστιων νέων κτιρίων του εκθεσιακού κέντρου που θα φορτώσει την πόλη τόνους τσιμέντο, θα γεμίσει το τόσο επιβαρυμένο κέντρο με επιπλέον ρύπους, σκόνη, θόρυβο, φασαρία και κίνηση: το ίδιο αποτελεί να κάνει και η κατασκευή του “πάρκου της ΔΕΘ”, ένα έργο με περισσότερο μπετόν παρά πράσινο. Το παλαιό αυτό έργο λοιπόν εύλογα τράβηξε ήδη το ενδιαφέρον όλων των εργολάβων κατασκευαστών της χώρας στον διαγωνισμό που τρέχει.

Τίποτα από αυτά όμως δεν είναι για εμάς δεδομένο: όπως δεν αποδεχθήκαμε το προηγούμενο πλάνο και καταφέραμε να το ανατρέψουμε -παρότι και τότε είχαμε απέναντί μας τους πάντες, τη διοίκηση του Δήμου, την κυβέρνηση, τις ενώσεις των εργοδοτών της πόλης- με την ίδια ένταση, με το ίδιο πάθος, με το ίδιο πνεύμα συνεργασίας, θα αγωνιστούμε ώστε να ανατρέψουμε αυτά τα σχέδια και τα 120 στρέμματα -έστω αυτά- να γίνουν πάρκο: θα τα υπερασπιστούμε μέτρο το μέτρο, δέντρο το δέντρο.

Σε αυτό το πλαίσιο, διεκδικούμε άμεσα τον χαρακτηρισμό όλης της αδόμητης έκτασης ως χώρου πρασίνου -αντί για κεντρικές λειτουργίες πόλης- και την πραγματική του μετατροπή σε πάρκο υψηλού πρασίνου. Οι χρήσεις που θα επιτρέπονται σε αυτόν τον χώρο θα πρέπει να περιλαμβάνουν - πέρα από το πράσινο- μόνο ήπιες πολιτιστικές και αθλητικές δράσεις, χαμηλής έντασης, ενώ όλος ο χώρος θα πρέπει να παραμένει ανοιχτός και προσβάσιμος στο κοινό, όλο τον χρόνο. Ακριβώς για να διασφαλιστούν μακροπρόθεσμα αυτοί οι όροι, διεκδικούμε επίσης να φύγει αυτή η έκταση από την ιδιοκτησία του Υπερταμείου, και να επιστρέψει στο δημόσιο ως κοινόχρηστος χώρος πρασίνου.

Ακόμα κι αν δεν απεμπολούμε την αρχική μας θέση, οι ελάχιστες αυτές διεκδικήσεις είναι αναγκαίες για να διαφυλάξουμε όσα κέρδισε ως τώρα η κοινωνία της πόλης με τον αγώνα της.

Οργανωτική Επιτροπή Δημοψηφίσματος για τη ΔΕΘ