Παγκόσμια Ημέρα Καφέ: Πώς ένα… ατύχημα στη ΔΕΘ γέννησε τον φραπέ

- Newsroom

Μπορεί ο freddo espresso να έχει κατακτήσει εδώ και χρόνια τα τραπεζάκια των καφέ και το matcha να διεκδικεί πλέον τη δική του θέση στις παραγγελίες, όμως για τη Θεσσαλονίκη ένας καφές θα έχει πάντα ξεχωριστή θέση. O φραπές.

Με αφορμή τη σημερινή Παγκόσμια Ημέρα Καφέ, θυμόμαστε την ιστορία του πιο διάσημου ελληνικού κρύου καφέ, που σύμφωνα με την επικρατέστερη αφήγηση γεννήθηκε σχεδόν κατά λάθος, στη Θεσσαλονίκη και συγκεκριμένα στη Διεθνή Έκθεση, το 1957.

Η τυχαία ανακάλυψη στη ΔΕΘ

Ήταν η περίοδος της 22ης Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης. Στο περίπτερο της Nestlé, ο Γιάννης Δρίτσας, αντιπρόσωπος της εταιρείας στην Ελλάδα, παρουσίαζε ένα παιδικό ρόφημα σοκολάτας. Η παρασκευή του ήταν απλή: γάλα και σοκολάτα σε σκόνη έμπαιναν σε ένα σέικερ και χτυπιούνταν μέχρι να δημιουργηθεί το ρόφημα.

Κάπου εκεί μπήκε στην ιστορία ο Δημήτρης Βακόνδιος, υπάλληλος της εταιρείας και λάτρης του στιγμιαίου καφέ.

Κατά τη διάρκεια ενός διαλείμματος θέλησε να πιει τον καφέ του, όπως συνήθιζε, αλλά δεν μπορούσε να βρει ζεστό νερό. Έχοντας παρακολουθήσει την παρασκευή του σοκολατούχου ροφήματος, αποφάσισε να αυτοσχεδιάσει.

 

 

Έβαλε στιγμιαίο καφέ, ζάχαρη και κρύο νερό σε ένα σέικερ και τα χτύπησε. Το αποτέλεσμα δεν ήταν και τόσο… αναίμακτο, αφού το μείγμα πετάχτηκε και λέρωσε το κοστούμι του. Ήταν όμως η αρχή ενός καφέ που έμελλε να γίνει κομμάτι της ελληνικής καθημερινότητας.

«Μου λέρωσε το κοστούμι, αλλά έτσι γεννήθηκε ο φραπές! Από την αρχή ο κόσμος τον είδε σαν αναψυκτικό. Λέγανε: η μπίρα είναι μισό ποτήρι αφρός και κοστίζει 8 δραχμές. Αυτός ο καφές είναι επίσης μισός αφρός, αλλά κοστίζει 7 δραχμές», είχε αναφέρει αργότερα ο Δημήτρης Βακόνδιος σε συνέντευξή του.

Γιατί ονομάστηκε «φραπέ»

Το όνομά του προέρχεται από τη γαλλική λέξη «frappé», δηλαδή «χτυπημένος».

Το χαρακτηριστικό χτύπημα είναι άλλωστε αυτό που δημιουργεί τον πυκνό αφρό που έγινε σήμα κατατεθέν του. Ο στιγμιαίος καφές αναμειγνύεται με μικρή ποσότητα νερού και, μετά το χτύπημα, προστίθενται κρύο νερό, πάγος και, ανάλογα με την προτίμηση, γάλα.

Κάπως έτσι, από έναν αυτοσχεδιασμό σε ένα περίπτερο της ΔΕΘ γεννήθηκε ένας καφές που για δεκαετίες κυριάρχησε στις ελληνικές καφετέριες.

Από τη Θεσσαλονίκη σε ολόκληρη την Ελλάδα

Ο φραπές ξεπέρασε γρήγορα τα όρια της ΔΕΘ και της Θεσσαλονίκης. Συνδέθηκε με τις καφετέριες, τις πλατείες, τις παραλίες, τα φοιτητικά τραπέζια και κυρίως με έναν διαφορετικό τρόπο κατανάλωσης του καφέ. Aργά, με καλαμάκι και συχνά επί ώρες.

Στην ιστορία του πέρασε και ο Χρήστος Λέντζος, ο οποίος από την περίφημη καφετέρια του στο Παγκράτι έκανε γνωστή τη δική του εκδοχή. Η χαρακτηριστική λεπτομέρεια της συνταγής του ήταν η επιπλέον ποσότητα καφέ που πρόσθετε πάνω από τον αφρό, δημιουργώντας έναν ιδιαίτερα δυνατό φραπέ.

Για πολλά χρόνια ο φραπές δεν είχε ουσιαστικό αντίπαλο στην ελληνική αγορά του κρύου καφέ. Μέχρι που εμφανίστηκαν οι κρύες εκδοχές του espresso και κυρίως ο freddo espresso και ο freddo cappuccino, αλλάζοντας σταδιακά τις συνήθειες των Ελλήνων. Ο φραπές έχασε την πρωτοκαθεδρία του, όχι όμως και τους φανατικούς του.

Η βασική συνταγή

Αυστηρή συνταγή δεν υπάρχει, άλλωστε το «σκέτο, μέτριο ή γλυκό» αποτελεί ολόκληρη κατηγορία από μόνο του.

Η κλασική βάση περιλαμβάνει στιγμιαίο καφέ, ζάχαρη ανάλογα με την προτίμηση και μικρή ποσότητα νερού. Τα υλικά χτυπιούνται μέχρι να δημιουργηθεί ο χαρακτηριστικός αφρός και στη συνέχεια προστίθενται κρύο νερό και πάγος. Για όσους και όσες τον προτιμούν «με γάλα», η κλασική ελληνική εκδοχή θέλει συνήθως εβαπορέ.

Σχεδόν επτά δεκαετίες μετά εκείνο το διάλειμμα στη ΔΕΘ, οι επιλογές στον καφέ έχουν πολλαπλασιαστεί. Ο freddo έχει πάρει τα πρωτεία, νέες τάσεις εμφανίζονται διαρκώς και το matcha έχει μπει δυναμικά στα μενού των καταστημάτων.

Ο φραπές, όμως, κουβαλά μια ιστορία η οποία σύμφωνα με την παράδοση ξεκίνησε από τη Θεσσαλονίκη από ένα σέικερ, λίγο κρύο νερό και έναν καφέ που τελικά δεν χρειάστηκε ποτέ το ζεστό νερό που έψαχνε ο Δημήτρης Βακόνδιος.