Πακέτο «ανάχωμα» στην επέλαση της ύφεσης

- Newsroom

Του Στέφανου Μαχτσίρα

Επιδότηση της εργασίας από το κράτος, μείωση φορολογίας και ενέσεις ρευστότητας στις επιχειρήσεις αποτελούν τα «όπλα» της κυβέρνησης στην προσπάθεια περιορισμού του μεγέθους της ύφεσης και ανάκτησης μέρους του χαμένου εδάφους στην οικονομία από το lockdown.

Παράλληλα, βασικό πυλώνα του κυβερνητικού προγράμματος αποτελεί η στήριξη του τουριστικού κλάδου (το μεγαλύτερο… θύμα της ύφεσης) με μειώσεις φόρων που αποσκοπούν στο να καταστήσουν ανταγωνιστικό το τουριστικό προϊόν και να ενισχύσουν τον εσωτερικό τουρισμό. Στοιχήματα για το οικονομικό επιτελείο είναι η έγκαιρη διοχέτευση φθηνού χρήματος στις επιχειρήσεις για να επιβιώσουν μέσα σε ένα δυσμενές περιβάλλον χαμηλών τζίρων, η στήριξη του εισοδήματος των εργαζομένων και ο περιορισμός των απολύσεων. Τα πάντα θα κριθούν από την όσο το δυνατόν πιο ομαλή προσαρμογή της οικονομίας σε ένα υφεσιακό περιβάλλον, με την κυβέρνηση να ελπίζει πως η γρήγορη ανάκαμψη το 2021 θα αντισταθμίσει τις παρενέργειες της πτώσης του ΑΕΠ φέτος.

Ανεξάρτητα από τα μέτρα που έχουν ληφθεί, είναι προφανές ότι και σημαντική μείωση διαθέσιμου εισοδήματος θα υπάρξει για τα νοικοκυριά αλλά και δοκιμασία της αντοχής πολλών μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Οι πιέσεις που θα ασκηθούν σε επιχειρήσεις και εργαζόμενους, σε συνδυασμό με την ραγδαία υποχώρηση της ζήτησης και το «πάγωμα» επενδυτικών σχεδίων θα κρίνουν σε μεγάλο βαθμό και το τελικό μέγεθος της οικονομικής κρίσης που θα βιώσει η χώρα αλλά και το ποιος θα...πληρώσει τον λογαριασμό.

Μείωση φορολογίας

Στην τόνωση της οικονομικής δραστηριότητας, στη διευκόλυνση των επιχειρήσεων και στην αύξηση της κατανάλωσης στοχεύουν τα μέτρα μείωσης των φορολογικών βαρών που εξήγγειλε ο υπουργός Οικονομικών, Χρήστος Σταϊκούρας.

Πιο αναλυτικά:

- Μειώνεται ο ΦΠΑ στις μεταφορές, στον καφέ, στα μη αλκοολούχα ποτά από το 24% στο 13% και στα εισιτήρια των κινηματογράφων για την περίοδο 1 Ιουνίου - 31 Οκτωβρίου 2020. Καλύπτει μεταφορές επιβατών με τρένο, με μετρό και τραμ, με αστικά και υπεραστικά λεωφορεία, με αεροπλάνο, με πλοίο, με συνδυαστικές μεταφορές. Κυρίως τα πιο αδύναμα εισοδηματικά στρώματα θα ωφεληθούν από αυτή την μείωση, καθώς ο ΦΠΑ είναι έμμεσος φόρος και επιβαρύνει με τον ίδιο τρόπο έχοντες και μη έχοντες. Μειώνεται ο ΦΠΑ και στο τουριστικό πακέτο από 80/20 (80% με 13% και 20% με 24%) σε 90/10 για την περίοδο 1 Ιουνίου - 31 Οκτωβρίου 2020.

- Προβλέπεται μείωση της προκαταβολής φόρου. Για τις επιχειρήσεις που θα εμφανίσουν μείωση τζίρου κατά τους μήνες Μάρτιο, Απρίλιο και Μάιο, αθροιστικά άνω ενός ποσοστού, θα προβλεφθεί μείωση της προκαταβολής φόρου που καλούνται να πληρώσουν εντός του 2020 για το 2021, κατά ένα ποσοστό. Το ποσοστό θα προσδιοριστεί τον Ιούλιο, με βάση τα στοιχεία τζίρου που θα έχουν υποβάλει οι επιχειρήσεις για την προηγούμενη περίοδο.

- Χορηγείται δεύτερη επιστρεπτέα προκαταβολή, με βάση την απώλεια τζίρου των μηνών Μαρτίου, Απριλίου και Μαΐου. Το αδιάθετο υπόλοιπο της πρώτης φάσης, που μόλις ολοκληρώθηκε, θα προστεθεί στη 2η φάση, ώστε το συνολικό ποσό που θα έχει χορηγηθεί, μέχρι τέλος Ιουνίου, να διαμορφωθεί στα 2 δισ. ευρώ.

- Επεκτείνεται η δυνατότητα μείωσης ενοικίου κατά 40%, τον μήνα Ιούνιο, σε όσες επιχειρήσεις παραμένουν κλειστές και στις επιχειρήσεις που ανήκουν στους κλάδους του τουρισμού, της εστίασης, των μεταφορών, του πολιτισμού και του αθλητισμού. Επιπλέον, δίνεται η ίδια δυνατότητα και σε όσες επιχειρήσεις άνοιξαν τον Μάιο, συμπεριλαμβανομένου του λιανικού εμπορίου. Επιπρόσθετα, στις επιχειρήσεις που ανήκουν στους κλάδους του τουρισμού, των μεταφορών, του πολιτισμού και του αθλητισμού, δίνεται η δυνατότητα μείωσης του ενοικίου και κατά τους μήνες Ιούλιο και Αύγουστο. Τέλος, δικαίωμα μείωσης ενοικίου για την 1η τους κατοικία και τη φοιτητική κατοικία των εξαρτώμενων μελών τους, διατηρούν και όλοι οι εργαζόμενοι των οποίων οι συμβάσεις εργασίας τελούν σε καθεστώς προσωρινής αναστολής.

- Δίνεται η δυνατότητα αναστολής πληρωμής των δόσεων βεβαιωμένων οφειλών προς τη φορολογική αρχή σε όσες επιχειρήσεις παραμένουν κλειστές, καθώς και στους κλάδους του τουρισμού, της εστίασης, των μεταφορών, του πολιτισμού και του αθλητισμού, και για τον μήνα Ιούνιο. Οι εργαζόμενοι των οποίων οι συμβάσεις τελούν σε προσωρινή αναστολή, έχουν το δικαίωμα αναστολής των δόσεων βεβαιωμένων οφειλών.

Στήριξη και των συνεπών δανειοληπτών

Δρομολογείται πρόγραμμα στο οποίο το κράτος θα επιδοτεί, για ορισμένο χρονικό διάστημα, σημαντικό μέρος των μηνιαίων δόσεων όσων πλήττονται από τις συνέπειες του κορονοϊού, και έχουν δάνεια με υποθήκη στην πρώτη κατοικία. Καλύπτει όλα τα «κόκκινα δάνεια», τόσο αυτά που δημιουργήθηκαν πριν το τέλος του 2018, όσο και αυτά που μεταγενέστερα -μέχρι σήμερα- προέκυψαν, για τους πολίτες που επλήγησαν από τις συνέπειες της υγειονομικής κρίσης. Καλύπτει επιπλέον και τα εξυπηρετούμενα δάνεια των συμπατριωτών μας που επλήγησαν από την πανδημία. Παράλληλα, τίθενται δικλείδες ασφαλείας, ώστε να μην επωφεληθούν της επιδότησης οι στρατηγικοί κακοπληρωτές.

Επιδότηση της εργασίας

Την κρατική στήριξη της απασχόλησης (με ενθάρρυνση των ελαστικών μορφών εργασίας) για να περιορίσει τις απολύσεις αλλά και να δώσει κίνητρα στις επιχειρήσεις να προσλάβουν εργαζόμενους προβλέπει το πακέτο που εξήγγειλε ο υπουργός Εργασίας, Γιάννης Βρούτσης.

Πιο συγκεκριμένα:

- Πρόγραμμα επιδότησης εργασίας. Όλες οι επιχειρήσεις μπορούν να ενταχθούν, αρκεί να έχει πέσει ο τζίρος τους κατά 20%. Στο μηχανισμό μπορούν να μπουν και όσες επιχειρήσεις άνοιξαν τον Μάιο. Επίσης μπορούν να ενταχτούν και οι εποχικές επιχειρήσεις. Δεν επιτρέπεται η μετατροπή της σύμβασης από πλήρους σε μερικής απασχόλησης. Η πολιτεία θα αναλάβει την αναπλήρωση του 60% του καθαρού μισθού του εργαζόμενου για όσο διάστημα δεν εργάζεται. Θα προβλέπει κάλυψη της διαφοράς από το κράτος, αν οι αμοιβές (εργοδότη συν ενίσχυση κράτους) υπολείπονται του κατώτατου μισθού. Θα ισχύσει κάλυψη εισφορών ονομαστικών μισθών από εργοδότη. Παράλληλα, όπως έχει ήδη ψηφισθεί από τον Ιούνιο θα εφαρμοσθεί η μείωση 0,9% στις εισφορές των πλήρως απασχολούμενων. Ο εργοδότης έχει την υποχρέωση να καλύπτει τις εισφορές του εργαζόμενου. Ο εργοδότης απαγορεύεται να απολύσει τον εργαζόμενο που τελεί σε καθεστώς μειωμένης απασχόλησης.

- Το μέτρο αναστολή συμβάσεων έχει ήδη επεκταθεί για το Μάιο. Οι εργοδότες μπορούν να διατηρήσουν έως και το 60% των εργαζόμενων σε αναστολή. Και οι επιχειρήσεις εστίασης και τουρισμού, μπορούν να έχουν σε αναστολή έως και το 100% των εργαζόμενων. Το κράτος θα καλύψει τις εισφορές, ενώ οι εργαζόμενοι δικαιούνται αποζημίωση ειδικού σκοπού.

- Παρατείνεται η αναστολή συμβάσεων σε όλο το προσωπικό για όσες επιχειρήσεις είναι κλειστές και στους κλάδους τουρισμού, μεταφορών, πολιτισμού. Οι εργαζόμενοι δικαιούνται επίδομα 534 ευρώ. Παύει για τον Ιούνιο η δυνατότητα αναστολής εισφορών.

- Επίδομα εργασίας στους εποχικούς εργαζόμενους που δεν θα εργαστούν λόγω της ύφεσης. Το κράτος αναλαμβάνει κάλυψη εργοδοτικών εισφορών των εποχικά εργαζόμενων. Επεκτείνονται για δύο μήνες τα επιδόματα που έληγαν τον Μάιο.

- Τριπλασιάζεται η χρηματοδότηση του προγράμματος κοινωνικού τουρισμού.

«Οξυγόνο» ρευστότητας

Νομοσχέδιο για τις επιχειρήσεις, που δεν έχουν την ίδια δυνατότητα με υγιείς επιχειρήσεις, να αποκτήσουν πρόσβαση σε ένα πρώτο κεφάλαιο κίνησης προανήγγειλε ο υπουργός Ανάπτυξης και Επενδύσεων Άδωνις Γεωργιάδης. Το νομοσχέδιο θα κατατεθεί εντός του καλοκαιριού από κοινού με το υπουργείο Οικονομικών και άφορα μικροπιστώσεις σε επιχειρήσεις που δεν έχουν την δυνατότητα χρηματοδοτήσεων απευθείας από το τραπεζικό σύστημα. Τα υπόλοιπα χρηματοδοτικά εργαλεία που θα χρησιμοποιηθούν για την τόνωση της ρευστότητας είναι:

- Τα δάνεια του ΤΕΠΙΧ ΙΙ που δίνει η Αναπτυξιακή Τράπεζα και εξασφαλίζουν κεφάλαιο κίνησης με 100% άτοκη χρηματοδότηση τα πρώτα δύο χρόνια και μηδενικό επιτόκιο στο 40% του κεφαλαίου της συμμετοχής ΤΕΠΙΧ ΙΙ για την υπόλοιπη διάρκεια. Το χρηματοδοτικό αυτό εργαλείο ενισχύθηκε με επιπλέον πόρους και με τη μόχλευση το ποσό ξεπερνά τα 2 δισεκατομμύρια ευρώ.

- Στις 26 Μαΐου λήγει η δεκαπενθήμερη προθεσμία της δημόσιας πρόσκλησης προς τις τράπεζες, έτσι ώστε, μέχρι τα τέλη Μαΐου ή αρχές Ιουνίου, να ξεκινήσει το μεγάλο εγγυοδοτικό εργαλείο ύψους 2 δισεκατομμυρίων ευρώ, το οποίο με τη συνολική μόχλευση ρευστότητας μέσω τραπεζικού συστήματος φτάνει τα 7 δισεκατομμύρια ευρώ, με εγγυημένο το 80% του χαρτοφυλακίου δανείων μικρομεσαίων αλλά και μεγάλων επιχειρήσεων.

Παράλληλα ως προς τις στρατηγικές και τις μεγάλες επενδύσεις, το υπουργείο Ανάπτυξης έλαβε έγκριση από τις ευρωπαϊκές αρχές πρόσθετης ενίσχυσης των επενδυτικών σχεδίων, ύψους 2,7 δισεκατομμυρίων ευρώ.

Το σύνολο των εγκρίσεων στον αναπτυξιακό νόμο ήταν 2,5 δισεκατομμύρια ευρώ και μετά την έγκριση αυτή αυξάνεται το περιθώριο για φορολογικές απαλλαγές αλλά και για ρευστό χρήμα σε επιχειρήσεις που υλοποιούν αναπτυξιακά σχέδια περισσότερο από το 100%.

Επιπλέον έχουν εγκριθεί τέσσερα νέα έργα ΣΔΙΤ ύψους 365 εκατομμυρίων, ενώ τον Ιούνιο δημοπρατούνται οκτώ έργα ύψους 1,5 δισεκατομμυρίων. Στο ίδιο χρονικό διάστημα ενεργοποιούνται ειδικές συνεργασίες με την EIB και την EBRD για τη χρηματοδότηση και υποστήριξη έργων ΣΔΙΤ, ώστε οι επιχειρήσεις που θα ενταχθούν στα έργα αυτά, να εξασφαλίσουν εύκολη και φτηνή χρηματοδότηση.

Αναφορικά με τις εγκρίσεις νέων στρατηγικών επενδύσεων, αναμένεται να φτάσουν τα 700 εκατομμύρια ευρώ έως το τέλος του χρόνου ενώ εγκρίθηκαν πρόσφατα νέες στρατηγικές επενδύσεις στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, ύψους 80 εκατομμύρια ευρώ. Στον άμεσο προγραμματισμό του υπουργείου Επενδύσεων είναι και 40 μεγάλα έργα συνολικού προϋπολογισμού 6 δισεκατομμυρίων ευρώ, τα οποία θα παρουσιαστούν το επόμενο διάστημα. Επιπλέον όπως ανακοίνωσε ο κ. Γεωργιαδης στο νέο ΕΣΠΑ του 2021-2027, το οποίο έχει εμπροσθοβαρή χρηματοδότηση από τις αρχές του νέου χρόνου, προστίθενται οι πόροι από το European Recovery Fund ώστε με επιπλέον πόρους να χρηματοδοτηθεί η μεσοπρόθεσμη οικονομική ανάκαμψη της χώρας.

Προβλέπονται ακόμα:

- Δημιουργία πιλοτικού προγράμματος συν-επενδύσεων επιχειρηματικών αγγέλων σε συνεργασία με το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων, ύψους 30 εκατομμυρίων ευρώ.

- Κεφάλαια επιχειρηματικών συμμετοχών για έργα σε ενέργεια, κυκλική οικονομία και κρίσιμες υποδομές: με αναμενόμενη μόχλευση έως 3 δισεκατομμύρια.

- Δημιουργία project preparation facility για συντονισμό και χρηματοδότηση ωρίμανσης μεγάλων και στρατηγικών έργων υποδομής.

- Συγχρηματοδότηση (δάνεια) μαζί με πιστωτικά ιδρύματα σε στρατηγικούς τομείς της ελληνικής οικονομίας.

- Συνεπενδυτικό κεφάλαιο για προσέλκυση ξένων θεσμικών επενδυτών με στόχο τη χρηματοδότηση γρήγορα αναπτυσσόμενων ελληνικών επιχειρήσεων.

Σύμφωνα με τον υπουργό το σύνολο όλων αυτών των δράσεων, μαζί με την αύξηση του ΤΕΠΙΧ αγγίζει τα 2 δισ. ευρώ και με τη μόχλευση φιλοδοξεί να προσθέσει έως το τέλος του χρόνου άλλα 5 δισεκατομμύρια ευρώ στην πραγματική οικονομία.

Τέλος, δημιουργείται παρατηρητήριο ρευστότητας το οποίο θα παρακολουθεί την ταχύτητα παροχής αυτών των δανείων και το αν οι επιχειρήσεις που τα λαμβάνουν τα έχουν πράγματι ανάγκη για να μπορέσουν να συνεχίσουν απρόσκοπτα τη λειτουργία τους. Καθοριστικό ρόλο στην αξιοποίηση των εργαλείων χρηματοδότησης θα παίξουν οι τράπεζες οι οποίες καλούνται να προχωρήσουν γρήγορα τις διαδικασίες για να διοχετευτεί η απαραίτητη ρευστότητα στις επιχειρήσεις.

*Δημοσιεύθηκε στη "ΜτΚ" στις 24 Μαΐου 2020