Πεζοδρομείται και πρασινίζει... ομαδικά η οδός Φιλικής Εταιρείας

Πράσινη, πεζοδρομημένη και πολυλειτουργική οραματίζονται την οδό Φιλικής Εταιρείας, στην «καρδιά της πόλης, κάτοικοι της περιοχής και ομάδες φοιτητών, που συμμετείχαν στο πρωτοποριακό εργαστήριο συμμετοχικού σχεδιασμού, το οποίο οργανώθηκε στην αντιδημαρχία Αστικού Σχεδιασμού, Πολεοδομίας και Δικτύων του δήμου Θεσσαλονίκης. 

Της Βαρβάρας Ζούκα

 

Τον ανασχεδιασμό της Φιλικής Εταιρείας, στο τμήμα της επάνω από την Τσιμισκή και μέχρι τη Μανουσογιαννάκη, όπου ακόμη δεν έχει παρέμβει ο δήμος Θεσσαλονίκης, ανέλαβαν φοιτητές του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης υπό την επίβλεψη του καθηγητή Αρχιτεκτονικού και Αστικού Σχεδιασμού Νίκου Καλογήρου σε συνεργασία με την υποψήφια διδάκτορα του συγκεκριμένου τομέα Αθηνά-Χριστίνα Συράκου. 

Η λειτουργία του εργαστηρίου αυτού, το οποίο εποπτεύεται από τον αντιδήμαρχο Αστικού Σχεδιασμού, Πολεοδομίας και Δικτύων Ανδρέα Κουράκη, άρχισε στις αρχές Οκτωβρίου, όταν ομάδες φοιτητών βρέθηκαν στο κέντρο της πόλης, για να καταγράψουν τις προτάσεις των ίδιων των πολιτών. «Θεωρούμε ότι η γνώμη των κατοίκων κάθε περιοχής έχει βαρύνουσα σημασία για τα έργα που προγραμματίζει ο δήμος Θεσσαλονίκης και τα οποία επηρεάζουν τη ζωή τους αλλά και τη λειτουργία όλης της πόλης. Είμαστε αποφασισμένοι να επιμείνουμε σε αυτήν την προσπάθεια και να εφαρμόσουμε την ιδέα του συμμετοχικού σχεδιασμού στην πράξη», σημείωσε ο κ. Κουράκης. 

Το τμήμα της Φιλικής Εταιρείας επάνω από την οδό Τσιμισκή σχεδιάζεται να πεζοδρομηθεί, ενώ θα υπάρξει ειδική μέριμνα για τη διέλευση οχημάτων έκτακτης ανάγκης. Όπως εξήγησε η Αθηνά-Χριστίνα Συράκου, από τις προτάσεις που διατύπωσαν οι ίδιοι οι κάτοικοι της περιοχής ως σπουδαιότερη ιεραρχήθηκε η ανάγκη διαμόρφωσης χώρων πρασίνου. Ακολουθούν τα αιτήματα των πολιτών για χώρους παιχνιδιού και ξεκούρασης, καθώς και για χώρους άθλησης για άτομα με αναπηρίες.

 

Αναδεικνύονται τα μνημεία

Η ανάδειξη των μνημείων που συγκεντρώνονται στην περιοχή αλλά και η προβολή του Λευκού Πύργου ως σημείου φυγής αποτελούν τις κεντρικές προτάσεις της πρώτης ομάδας των φοιτητών, η οποία αποτελείται από τους Αθηνά Αθιανά, Κορίνα Βαρβάτου, Λυδία Κοντόζογλου, Μαρία Λατινοπούλου, Μαρία Παπαδοπούλου, Γεωργία Πέτρη και Ιωάννα Ψαθά. Στη Φιλικής Εταιρείας δημιουργείται ένας κεντρικός άξονας, ο οποίος χρησιμοποιείται ως δρόμος έκτακτης ανάγκης και συγχρόνως τονίζει την πορεία προς το Λευκό Πύργο και το άνοιγμα προς τη θάλασσα. Στην υπό ανάπλαση περιοχή διαμορφώνονται ζώνες με διαφορετικές λειτουργίες και διαφορετικά υλικά πεζοδρόμησης, τα οποία επιλέγονται με βασικά κριτήρια τη φιλικότητά τους προς το περιβάλλον, την ευκολία τόσο στην τοποθέτηση όσο και στην αλλαγή τους αλλά και το χαμηλό κόστος τους. Για το φωτισμό της περιοχής επιλέγονται ελαφρώς κεκλιμένοι μεταλλικοί στύλοι σε συνδυασμό με πλαστικούς στύλους κόκκινου χρώματος σε διαφορετικά ύψη. Κατά μήκος του δρόμου έκτακτης ανάγκης τοποθετούνται χωνευτά φωτιστικά σποτ, τονίζοντας τη γραμμικότητά του και ορίζοντας παράλληλα μία διαδρομή με θέα το Λευκό Πύργο. Ανάλογα φωτιστικά τοποθετούνται ακόμη για πρακτικούς και αισθητικούς λόγους στο χώρο παιχνιδιού που διαμορφώνεται στην περιοχή. Στην πλευρά του αρχαιολογικού χώρου τοποθετείται ένα σύστημα γυάλινου κιγκλιδώματος, ώστε να είναι δυνατή η άμεση οπτική επαφή. 

 

Αποκαλύπτεται το τείχος 

Η δημιουργία μιας ειδικής διαδρομής, η οποία θα λειτουργεί ως υπόμνηση της ιστορικότητας της περιοχής, καθώς θα διατρέχει το παλαιό τείχος στο επίπεδο του δρόμου, ξεχωρίζει μεταξύ των προτάσεων της δεύτερης ομάδας των φοιτητών. Οι Ευανθία Αετοπούλου, Θάλεια Κακολύρη, Χρήστος Κυρατσούς, Ανδριανή Πρινιανάκη, Κωνσταντίνα Σκαρλοπούλου, Γαληνός-Φοίβος Παραπαρούνης και Σωτήρης Παπαχαραλάμπους επικεντρώνονται στην ανάγκη ανάδειξης των αρχαιολογικών μνημείων αλλά και διαμόρφωσης χώρων πρασίνου. Προς αυτήν την κατεύθυνση ο πεζόδρομος «σπάει» σε διάφορα σημεία, όπου αποκαλύπτονται περιοχές πρασίνου, άλλοτε με τη μορφή μικρών ή μεγαλύτερων παρτεριών κι άλλοτε με τη μορφή κατακόρυφων φυτεύσεων. Το εντυπωσιακό στοιχείο είναι ότι δημιουργείται ένας χώρος όπου οι μαθητές των γειτονικών σχολείων θα μπορούν να καλλιεργούν φυτά στο πλαίσιο της εκπαιδευτικής δραστηριότητας. 

 

Σε διάφορους χρωματισμούς 

Η τρίτη ομάδα των φοιτητών, την οποία απαρτίζουν οι Άννα Βασιλείου, Φωτεινή Λιάκου, Κυριακή Μαυρομουστάκη, Γαρυφαλλιά Σαλούστρου, Μαρία-Ελισσάβετ Στεφανίδου, Ευαγγελία Τσιάλα, Παναγιώτης Τσόγκας, Ελευθερία Φατσέα και Αναστασία Χαρίση, έχει σχεδιάσει μία εναλλακτική διαδρομή με τη μορφή γέφυρας πάνω από το χώρο του μνημείου. Η διαδρομή αυτή θα έχει δύο αφετηρίες, μία επί της οδού Τσιμισκή και άλλη μία στη Μανουσογιαννάκη, ώστε να καθίσταται δυνατή η αμφίδρομη κίνηση των πεζών στον ιστορικό χώρο. Το πράσινο στοιχείο εισάγεται ως μία ενιαία λωρίδα στην οδό, ενώ βασικό στοιχείο της πρότασης των φοιτητών αποτελεί το χρώμα. Ειδικότερα τόσο το στηθαίο όσο και τα παγκάκια που τοποθετούνται στο τμήμα της γέφυρας πάνω από το τείχος διαμορφώνονται από πράσινες, κίτρινες, κόκκινες και μπλε επιφάνειες από πλεξιγκλάς. Για τα παγκάκια αλλά και για τους κάδους απορριμμάτων κατά μήκος της οδού επιλέγεται το κόκκινο χρώμα. Μάλιστα στην προέκταση των καθισμάτων που έχουν προβλεφθεί για την ξεκούραση των περαστικών δημιουργούνται ειδικές υποδοχές, οι οποίες θα λειτουργούν ως θέσεις ποδηλάτων.

 

Ζώνη… φιλικής προσέγγισης 

Την ανάδειξη της Φιλικής Εταιρείας σε μία ζώνη όπου θα εναλλάσσονται φυτεύσεις και τεχνητά στοιχεία, τα οποία θα προσφέρουν αφορμές για χαλάρωση και παιχνίδι, προτείνει η τέταρτη ομάδα των φοιτητών, η οποία αποτελείται από τους Νατάσα Ιωαννίδη, Ηρώ Κουτσιούμπα, Ευφημία Μαυροματάκη, Βιβή Μπάμπου, Ελένη Μπουφέτη, Χριστίνα Πέτσιου, Σοφία Τόπη και Ρωξάνη Τσερανίδου. Οι φοιτητές σχεδιάζουν την ενοποίηση των αποσπασμάτων του ανατολικού τείχους που διατρέχει εγκάρσια την πόλη και μέρος του οποίου είναι εμφανές στη Φιλικής Εταιρείας. Προς αυτήν την κατεύθυνση δημιουργούν μία λωρίδα-«γλυπτό», η οποία ενσωματώνει καθίσματα, διαδραστικά παιχνίδια αλλά και έναν χώρο στάσης, που θα προσφέρει θέα προς το Λευκό Πύργο. Παράλληλα σχεδιάζεται η δημιουργία δύο πλατωμάτων προς την πλευρά του τείχους, ώστε να ενθαρρύνεται η στάση των θεατών και να διευκολύνεται η θέαση προς το μνημείο. Προβλέπονται ακόμη παρεμβάσεις για τη βελτίωση του μικροκλίματος της περιοχής, όπως οι φυτεύσεις και ο εξωραϊσμός των όψεων των δημόσιων κτιρίων με αναρριχώμενα φυτά. 

 

Ενδιάμεσο επίπεδο πολιτισμού 

Ένα ενδιάμεσο επίπεδο, υποβαθμισμένο σε σχέση με το δρόμο, το οποίο θα διευκολύνει την κατάβαση προς τον αρχαιολογικό χώρο και συγχρόνως θα λειτουργεί ως χώρος εκδηλώσεων και περιοδικών εκθέσεων, προβλέπει η πρόταση της πέμπτης ομάδας των φοιτητών Αντωνίας Γερογιάννη, Ζωής Ελευθεριάδη, Ελένης Μαστρογεωργοπούλου, Αναστασίας-Αργυρώς Πούλιου και Γιάννη Τρίκολα. Σύμφωνα με τους φοιτητές η πρόσβαση προς το κατώτατο επίπεδο εξασφαλίζεται άμεσα με ευθύγραμμες κλίμακες και έμμεσα με ράμπες, που οδηγούν στην ενδιάμεση ζώνη, και έναν ανελκυστήρα, ο οποίος φτάνει μέχρι κάτω. Στην πρόταση αυτή έχουν συμπεριληφθεί η δημιουργία ζωνών πρασίνου αλλά και η διαμόρφωση χώρων στάσης και χαλάρωσης.