- Newsroom
Η πληθυσμιακή συρρίκνωση, έντονη στις αγροτικές περιοχές, τροφοδοτεί πολλές δημόσιες συζητήσεις, στην Ελλάδα και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Όμως, οι πολιτικές προθέσεις για να αντιμετωπιστεί το ελληνικό πρόβλημα, δεν έχουν ολοκληρωμένο χαρακτήρα, ώστε να επιφέρουν ουσιαστική, βιώσιμη, αντιμετώπιση.
Αναζητώντας απάντηση στο ερώτημα “πως θα αντιστραφεί η τάση αυτή”, θα μπορούσαν να αντληθούν πολύτιμες ιδέες, από το παράδειγμα της Castilla-La Mancha, περιφέρειας της Ισπανίας που πρώτη εφαρμόζει ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα, για αντιμετώπιση της πληθυσμιακής συρρίκνωσης, με επιτυχία.
Διαδικασίες
Η περιφερειακή κυβέρνηση της Castilla-La Manch δεσμεύτηκε, πρώτα, να τηρήσει το ευρωπαϊκό Σύμφωνο της Υπαίθρου. Στη συνέχεια, έπειτα από ευρεία συμμετοχή των πολιτών, θέσπισε “ολοκληρωμένο” νομικό πλαίσιο, με οικονομικά, κοινωνικά και φορολογικά μέτρα και διαμόρφωσε δεκαετή στρατηγική για την εφαρμογή του. Ακολούθησε αξιολόγηση του προγράμματος, με ευρεία θεσμική και κοινωνική συμμετοχή, καθώς και συμπληρωματική αναθεώρηση.
Δεσμεύσεις
Οι δεσμεύσεις για ανάπτυξη της υπαίθρου, περιλαμβάνουν:
• Πρόσβαση σε ευκαιρίες και δημόσιες υπηρεσίες,
• Στρατηγική κατά της μείωσης του πληθυσμού,
• Έκτίμηση δημογραφικών επιπτώσεων, στις νομοθετικές διαδικασίες, στο σχεδιασμό, στους προϋπολογισμούς,
• Προτεραιότητες ανάπτυξης, με ευρεία συμμετοχή πολιτών,
• Συμμετοχή αρμόδιου Συμβουλίου, στη διακυβέρνηση,
• Δίκτυο υπηρεσιών υγειονομικής περίθαλψης και διατήρηση δημόσιων σχολείων,
• Υποστήριξη ηλικιωμένων και μονάδες οικιακής φροντίδας,
• Εξασφάλιση ευέλικτης μεταφοράς κατ’ αίτηση,
• Ενίσχυση αγροτικών περιοχών που πλήττονται, διευκόλυνση εγκατάστασης επιχειρήσεων, ενθάρρυνση επιχειρηματικότητας,
• Φορολογία που ωφελεί άτομα και επιχειρήσεις, σε περιοχές αραιοκατοικημένες η με κίνδυνο συρρίκνωσης,
• Ευαισθητοποίηση για τις αγροτικές περιοχές και δημοσιοποίηση των κινήτρων για βιώσιμη ανάπτυξη.
Νομοθέτηση και Στρατηγική
Ο νόμος ψηφίστηκε ομόφωνα, από το περιφερειακό κοινοβούλιο και διαμορφώθηκε η στρατηγική 2021-2031. Ακολουθήθηκε πολυτομεακή προσέγγιση, ενσωματώνοντας τους στόχους του οράματος της υπαίθρου, που απαιτεί συντονισμένες, περιφερειακές, πολυεπίπεδες, απαντήσεις.
Αξιολόγηση
Στο πρώτο τρίτο του χρονοδιαγράμματος, ξεκίνησε η εφαρμογή για το 96 % των μέτρων πολιτικής, ενώ το 52 % έχουν ήδη εφαρμοστεί. Μεταξύ 2022 και 2024, διατέθηκαν 5,144 δισ. ευρώ, ενώ επήλθαν βελτιώσεις στις υποδομές, τις υπηρεσίες και τις οικονομικές ευκαιρίες, σε όλες τις αγροτικές περιοχές. Πιο συγκεκριμένα, βελτιώθηκε η πρόσβαση σε υπηρεσίες και η κινητικότητα, με τις ευέλικτες υπηρεσίες μεταφορών και το άνοιγμα κέντρων προσχολικής εκπαίδευσης. Εξασφαλίστηκε ψηφιακή συνδεσιμότητα με ευρυζωνική σύνδεση και κάλυψη 5G, σε πολλές περιοχές. Με επιχορηγήσεις για αγροτική επιχειρηματικότητα και απασχόληση, ωφελήθηκαν 5.600 άτομα, ενώ εισήλθαν στο γεωργικό επάγγελμα 5.000 νέοι. Με φορολογικές ελαφρύνσεις, διευκολύνθηκε η διαμονή, αγορά, ανακαίνιση κατοικιών, μετεγκατάσταση και καταγράφηκε θετικό μεταναστευτικό ισοζύγιο 20.236 ατόμων.
Συμπληρωματικά μέτρα
Μετά την ενδιάμεση αξιολόγηση, θεσπίστηκαν συμπληρωματικά μέτρα για ενίσχυση οικονομικών ευκαιριών, βελτίωση ποιότητας ζωής, διασφάλιση μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας των αγροτικών περιοχών, με:
• Πρόγραμμα στέγασης στους αγροτικούς δήμους,
• Φορολογικές αλλαγές για διευκόλυνση αυτοαπασχολούμενων,
• Χρηματοδοτική στήριξη σε επιχειρηματίες και μικρούς συνεταιρισμούς,
• Κάρτες μετακίνησης,
• Στήριξη πολιτιστικών και ψυχαγωγικών δραστηριοτήτων,
• Προγράμματα ανάπτυξης, σε ερημωμένες περιοχές,
• Προώθηση ενεργειακών κοινοτήτων.
Συμπερασματικό σχόλιο
Με την ολιστική προσέγγιση που ακολουθεί, η περιφερειακή κυβέρνηση της Castilla-La Mancha αντιμετωπίζει τη δημογραφική παρακμή της υπαίθρου, με καλά δομημένο, μακροπρόθεσμο, τοποκεντρικό, πρόγραμμα 2021-2031, ενεργοποιώντας θεσμικούς φορείς και πολίτες. Το παράδειγμά της μπορεί να θεωρηθεί, συνολικά ή τμηματικά, ως “ελπιδοφόρος” πρακτική, που προσφέρει πολύτιμα διδάγματα για να αλλάξει η φθίνουσα πραγματικότητα της ελληνικής υπαίθρου.
