Πότε και γιατί μπορούν να κόψουν τα δέντρα οι Δήμοι

Την ώρα που βρίσκεται σε εξέλιξη η προκαταρκτική έρευνα που διέταξε ο εισαγγελέας για την πτώση του δέντρου σε πάρκο στην Καλαμαριά, που είχε ως αποτέλεσμα να τραυματιστούν μία 30χρονη και το μόλις 17 μηνών παιδί της, ανοίγει ξανά μία μεγάλη συζήτηση για την ευθύνη του ελέγχου των δέντρων στον αστικό ιστό αλλά και για την κοπή όσων θεωρούνται επικίνδυνων.

Ο εκάστοτε Δήμος έχει την ευθύνη για τον έλεγχο αλλά και για την κοπή και απομάκρυνση ενός δέντρου όπου υπάρχει ο κίνδυνος να πέσει. Ωστόσο, οι περισσότεροι Δήμοι δηλώνουν αδυναμία να ελέγξουν όλα τα δέντρα της περιοχής τους, λόγω έλλειψης προσωπικού, δασολόγων και τεχνογνωσίας. Από την άλλη, υπάρχουν περιπτώσεις που τα δέντρα δεν εμφανίζουν εξωτερικά σημάδια σήψης ή κάποιας αρρώστιας, με αποτέλεσμα ο κίνδυνος να μην είναι ορατός.

Συγκεκριμένα, τα δέντρα εντός πόλεως μπορεί να εμφανίσουν αστική καταπόνησης λόγω έλλειψης νερού και θρεπτικών συστατικών, εξωτερική εξασθένηση και σταδιακή εμφάνιση εσωτερικών ασθενειών και σήψης, προσβολή από έντομα και μηχανική κατάρρευση με τον κορμό να γίνεται κούφιο και να πέφτει μόνος του ή σε φαινόμενα κακοκαιρίας.

Οι ιδιαιτερότητες του αστικού περιβάλλοντος

Το αστικό περιβάλλον δεν είναι φιλικό για τα δέντρα, καθώς δεν δίνεται ο χώρος που χρειάζονται για να μεγαλώσουν ομοιόμορφα. Τα αποτελέσματα είναι οι ρίζες να μην απλώνονται, οι κορμοί να στριμώχνονται σε στενούς δενδροδόχους, ωστόσο να αναπτύσσονται σε ύψος και να μην μπορούν να αντέξουν το βάρος τους.

«Τα δέντρα της πόλης αναπτύσσονται σε δυσχερείς συνθήκες. Αυξάνουν τα μέτρα τους σε ύψος, αλλά δεν παίρνουν την ανάλογη διάμετρο. Οι ρίζες δεν αερίζονται καλά, καθώς το μπετό και τα πλακάκια πιέζουν το έδαφος και δεν μπορούν να αναπτυχθούν. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να μην υπάρχει αναλογία του υπέργειου και υπόγειου διαμετρήματος του δέντρου, να μη μπορεί να σηκώνει το βάρος του και να πέφτει» σημειώνει στη «ΜτΚ» η ομότιμη καθηγήτρια του τμήματος Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος του ΑΠΘ Θέκλα Τσιτσώνη.

Επίσης, η κ. Τσιτσώνη υπογραμμίζει ότι οι κλαδεύσεις προκαλούν πληγώσεις και σήψεις στα δέντρα. «Δεν πρέπει να κλαδεύονται τα δέντρα της πόλης, δεν είναι οπωροφόρα που τα κλαδεύεις και παίρνεις τους καρπούς. Τα περισσότερα είναι δασικά και δεν πρέπει να κλαδεύονται, χρειάζονται το σωστό χώρο για να έχουν το σωστό μέγεθος. Γι’ αυτό πρέπει να προσέχουν τι είδους δέντρα φυτεύουν στον αστικό ιστό» τονίζει.

Τα περισσότερα δέντρα στον αστικό ιστό έχουν διάρκεια ζωής περίπου 50 έτη. «Το έδαφος είναι φτωχό σε θρεπτικά συστατικά στην πόλη. Τα φύλλα που πέφτουν δεν απορροφούνται από το έδαφος για να δώσουν ξανά θρεπτικά συστατικά στο δέντρο, αλλά μαζεύονται και καταλήγουν στα σκουπίδια. Έτσι, τα δέντρα δεν έχουν μεγάλο προσδόκιμο ζωής, ζουν περίπου 50 έτη στον αστικό ιστό. Υπάρχουν βέβαια και τα υπεραιωνόβια, όπως τα πλατάνια, που θέλουν ιδιαίτερη προσοχή» υπογραμμίζει η κ. Τσιτσώνη.

Σημάδια και ο αόρατος κίνδυνος

Υπάρχουν σημάδια εξωτερικά που μπορούν να δείχνουν τον άμεσο κίνδυνο για ένα δέντρο, όπως επισημαίνει στη «ΜτΚ» ο κοσμήτορας της Σχολής Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος του ΑΠΘ Αλέξανδρος Δημητρακόπουλος. «Μία επικίνδυνη κλίση, αν κάποια κλαδιά είναι ξερά, αν υπάρχουν εξογκώματα και τρύπες στον κορμό είναι σημάδια που πρέπει να ανησυχούν και προειδοποιούν» αναφέρει ο κ. Δημητρακόπουλος.

Ωστόσο, υπάρχουν και τα δέντρα που δεν έχουν κανένα ίχνος εξωτερικά αλλά μέσα τους είναι κούφια. «Σε αυτές τις περιπτώσεις πρέπει κάποιος ειδικός δενδροπαθολόγος να εξετάζει τα δέντρα για να καταλάβει αν υπάρχει κίνδυνος να πέσουν. Η εξέταση γίνεται με ειδικό σφυράκι που χτυπάνε στον κορμό. Οι δασολόγοι βοηθούν σε αυτές τις διαδικασίες. Δεν ξέρω σε κάθε δήμο αν αρκούν όσοι υπάρχουν αλλά και πόσο εκπαιδευμένοι είναι» σημειώνει.

Οι Δήμοι ευθύνονται για τον έλεγχο και την κοπή

Καθηγητές του ΑΠΘ αλλά και αρμόδιοι αντιδήμαρχοι που μιλούν στη «ΜτΚ» δηλώνουν ότι οι Δήμοι είναι αποκλειστικά υπεύθυνοι για τον έλεγχο κάθε δέντρου αλλά και τη διαδικασία απομάκρυνσής του αν θεωρηθεί ότι υπάρχει κίνδυνος.

«Οι υπηρεσίες Πράσινου του κάθε Δήμου είναι υπεύθυνες για τον έλεγχο των δέντρων στα αστικά δέντρα, δεν χρειάζεται να πάρουν άδεια για να τα κόψουν από το δασαρχείο. Άδεια χρειάζεται μόνο όταν το δέντρο είναι σε δάσος, όπως το Σέιχ Σου ή αν είναι σε μεγάλο πάρκο όπως αυτό που θα γίνει μέσα στη ΔΕΘ» ξεκαθαρίζει ο κοσμήτορας της Σχολής Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος του ΑΠΘ Αλέξανδρος Δημητρακόπουλος.

«Είναι δικιά μας υπόθεση ο έλεγχος και η κοπή των δέντρων» λέει στη «ΜτΚ» ο αντιδήμαρχος Περιβάλλοντος, Αστικού Πρασίνου και Πανίδας του Δήμου Θεσσαλονίκης Βασίλης Διαμαντάκης. «Για να τα κόψουμε, όμως, πρέπει να έχουμε την εισήγηση από τους δασολόγους μας, που στον Δήμο Θεσσαλονίκης έχουμε πάνω από 10, αλλά και να περάσει η έγκριση από το δημοτικό συμβούλιο« επισημαίνει.

Είναι αδύνατον, όπως λέει ο κ. Διαμαντάκης, να ελέγχονται όλα τα δέντρα συνεχώς. «Ο μακροσκοπικός έλεγχος γίνεται κατά τη διάρκεια του κλαδέματος, τότε βλέπουμε αν υπάρχει πρόβλημα με ένα δέντρο και προχωράμε στη διαδικασία για την κοπή του. Υπάρχουν και αυτά που δεν δείχνουν ενδείξεις και εκεί δυσκολευόμαστε. Μπορεί ένα δέντρο είναι 30-40 ετών, να μην έχουν απλωθεί οι ρίζες του, να μην αντέχει το βάρος και στο πρώτο μπουρίνι να πέσει» εξηγεί ο κ. Διαμαντάκης.

Τι έγινε στην Καλαμαριά

Ο αντιδήμαρχος Περιβάλλοντος του Δήμου Καλαμαριάς Κώστας Σεϊτανίδης, επιβεβαιώνει και αυτός στη «ΜτΚ» ότι ο έλεγχος των δέντρων είναι υποχρέωση της διεύθυνσης Πρασίνου των Δήμων. Ωστόσο, ο ίδιος σημειώνει ότι το προσωπικό στην υπηρεσία Πρασίνου δεν αρκεί αλλά και ότι δεν διαθέτουν τον κατάλληλο εξοπλισμό για τον πλήρη έλεγχο.

«Στην αρμόδια διεύθυνση δεν υπάρχει σήμερα η απαραίτητη τεχνογνωσία ούτε ο εξειδικευμένος εξοπλισμός για να διαπιστωθεί η εσωτερική κατάσταση ενός δέντρου. Για έναν ολοκληρωμένο έλεγχο απαιτείται δασολόγος, που δεν έχουμε στον Δήμο μας, με τα κατάλληλα εργαλεία» αναφέρει ο κ. Σεϊτανίδης. Όσο για την περίπτωση του δέντρου που έπεσε στην παιδική χαρά, αναφέρει πως «εξωτερικά δεν υπήρχε κάτι που να προδίδει την κατάστασή του. Όπως φαίνεται, εσωτερικά ήταν κούφιο. Η αιτία της πτώσης εκτιμάται κατά 90% ότι ήταν η σήψη. Περιμένουμε τα αποτελέσματα από το Ινστιτούτο Δασικών Ερευνών που θα ελέγξει και τα υπόλοιπα δέντρα στο σημείο με το μοναδικό και ειδικό μηχάνημα που διαθέτει και μπορεί να διαπιστώσει τι συμβαίνει στο εσωτερικό τους».

Ωστόσο, ο κ. Σεϊτανίδης επισημαίνει ότι χρειάζεται άδεια από το δασαρχείο για κάποιες περιπτώσεις, διαφορετικά πρέπει να χαρακτηριστούν επικίνδυνα τα δέντρα για να τα κόψει ο Δήμος. «Για κάποια δέντρα αιτούμαστε στο δασαρχείο για να προχωρήσουμε, όπως ένα πεύκο που υπάρχει εδώ και 10 ημέρες γερμένο στην οδό Αμίσου. Για να κόψουμε δέντρα άμεσα μόνοι μας πρέπει να κάνουμε άρση επικινδύνου, δηλαδή να εισηγηθούμε ότι ένα δέντρο αποτελεί άμεσο κίνδυνο. Εφόσον με ενημερώσει η υπηρεσία, πηγαίνω επιτόπου και ελέγχω, τεκμηριώνουμε τους λόγους που πρέπει να κοπεί και προχωράμε» υποστηρίζει ο αντιδήμαρχος.

*Δημοσιεύθηκε στη «ΜτΚ» στις 20.09.2026