Πρωινός καφές με τον Πατέρα Αθηναγόρα

- Newsroom

Κείμενο: Νίκος Οικονόμου

Φωτογραφίες: Αργύρης Ηλιάδης,

Αρχείο Πατέρα Αθηναγόρα

Πασχαλινός ο σημερινός πρωινός καφές με τον Πατέρα Αθηναγόρα, κατά κόσμον Θεόδωρο Λουκατάρη, την ψυχή του «Φάρου του Κόσμου». Μας μίλησε για τα παιδικά του χρόνια και τα σχολεία εντός των Τειχών, όπου φοίτησε, το μεγάλο έργο με τους Ρομά που «έφτιαξε γέφυρες επικοινωνίας και γκρέμισε πέτρα πέτρα το μεγαλύτερο γκέτο στη Βόρεια Ελλάδα που ήταν ο Δενδροπόταμος». Για τη δική του Αφρική, όπως λέει χαρακτηριστικά. Μιλά για τον πόλεμο ανάμεσα στους Ουκρανούς και τους Ρώσους που τον στεναχωρεί, ενώ στέλνει και το δικό του μήνυμα για το φετινό Πάσχα.

Το ρολόι δείχνει 11:30, είναι Μεγάλη Τρίτη και βρισκόμαστε στο σπίτι του «Φάρου του Κόσμου». Στη μια γωνία η κυρά-Ελένη ετοιμάζει το φαγητό, πίσω δουλεύουν τα πλυντήρια, ενώ δεξιά μας οι «μικροί ένοικοι» του σπιτιού βλέπουν τηλεόραση.

-Είναι ο πρώτος καφές της ημέρας;

Αυτήν την ώρα είναι συνήθως ο δεύτερος καφές. Ο πρώτος είναι με το που ξυπνήσω, στο σπίτι που ζω με τη μητέρα μου. Για ένα ύπνο πάω έτσι και αλλιώς… Μόλις ξυπνήσω μου έχω τον καφεδάκι μου εκεί.

-Τι ώρα τον πίνετε;

Γύρω στις εφτά, στο πατρικό μου, στη Νέα Μεσήμβρια.

-Τι προτιμάτε;

(Γελάει). Πάντα σκέτος ελληνικός

-Πως είναι το καθημερινό σας πρόγραμμα; Και το εδώ αλλά και γενικότερο και η ζωή σας εκτός «Φάρου του Κόσμου».

Δεν είναι μόνο εδώ στον «Φάρο του Κόσμου», αλλά πηγαίνω και σε άλλα σημεία. Φροντίζω όσο μπορώ περισσότερο και όσο περισσότερες ώρες γίνεται να είμαι κοντά στα παιδιά μου. Να προλάβω τουλάχιστον να τους δω από μια φορά την ημέρα όλους. Εχουν τόσο πολλά στο μυαλό τους… Άλλες ανάγκες οι μικρότεροι, άλλες στην προ-εφηβεία, άλλες στην εφηβεία, άλλες στο μετα-εφηβικό στάδιο. Δεν υπάρχει ηλικία που τα παιδιά να μην έχουν ανάγκη από πολλές στιγμές την ημέρα να μιλήσουν, να πουν το παράπονό τους, τις επιθυμίες τους, να πουν τα σχέδιά τους.

-Πριν πάμε στα παιδιά να ξεκινήσουμε με εσάς. Που γεννηθήκατε;

Γεννήθηκα στην Ανω Πόλη, εντός των τειχών. Και πήγα νηπιαγωγείο εντός των τειχών. Απέναντι από το Γεντί Κουλέ ήταν το πατρικό σπίτι του πατέρα μου. Επομένως οι πρώτες εικόνες της ζωής μου, εκεί που μπουσούλησα, εκεί που περπάτησα τα πρώτα μου βήματα ήταν επάνω στα Κάστρα του Γεντί Κουλέ.

Λεζάντα: Μαθητής στο νηπιαγωγείο στα Κάστρα

-Σε ποιο σχολείο;

Νηπιαγωγείο πήγα μέσα στα Κάστρα. Υπήρχε τότε ένα κτίσμα που ήταν νηπιαγωγείο και πρώτη δημοτικού ήρθα εδώ στο Ελευθέριο Κορδελιό.

-Αρα την ξέρετε την περιοχή καλά;

Ακριβώς.

-Πώς ήταν εκείνα τα χρόνια; Μιλάμε για τις αρχές της δεκαετίας του '80.

Μιλάμε για το 1983 περίπου, όταν ήρθα εδώ στο Κορδελιό. Το Κορδελιό τότε ήταν το μισό αλάνες. Ήταν επάνω στην ανοικοδόμησή του. Σταδιακά βλέπαμε όλες οι αλάνες που παίζαμε παιδιά να περιορίζονται και να ξεφυτρώνουν τσιμεντένιοι πύργοι. Το μόνο πάρκο που έμεινε ανοικτό ήταν μπροστά στην εκκλησία του Αη- Γιώργη και το πάρκο Ετζίλ που ήταν μετά τον δρόμο της Παναγή Τσαλδάρη Καραμανλή σήμερα. Επομένως εκεί παίζοντας σα μικρό παιδί και ενώ κτιζόταν ο Αη Γιώργης έπεσα μέσα στο σοβά. Και ο παπάς της ενορίας με πήρε από το χέρι, με σήκωσε μέσα στο σοβά, με πήραν μέσα στην εκκλησία και έμεινα εκεί για πάντα (γελάει).

Λεζάντα: Ντυμένος τσολιάς σε μια σχολική γιορτή

-Παιδικά χρόνια απλά; Με μπάλα και αλάνες;

Ακριβώς. Ολη μας η ζωή αυτό ήταν. Η αλάνα και ότι βρίσκαμε το κλωτσούσαμε.

-Στο σπίτι; Οι αναμνήσεις πως ήταν;

Το σπίτι. Αναμνήσεις. (Σκέφτεται). Όταν ήμουν 6 χρονών οι γονείς μου χώρισαν και για αυτό ήρθαμε με τη μητέρα μου στο Κορδελιό από το Επταπύργιο. Η μαμά για να σταθούμε στα πόδια μας ήταν από τα χαράματα μέχρι αργά το απόγευμα στις βιοτεχνίες και δούλευε. Τη στερήθηκα σα μικρό παιδί για να μπορέσουμε να νοικιάσουμε σπίτι και να εξασφαλίσουμε όλα τα αναγκαία. Αλλά να είναι καλά εκεί στη στάση Μυτιληνάκια στα Ελευθέρια…

-Γιατί;

Δίπλα στο σπίτι μας ήταν ένα ψιλικατζίδικο, η κυρά Αντιγόνη. Αυτή ερχόταν το πρωί με σήκωνε, με τάιζε, με έντυνε, με έστελνε σχολείο και όταν σχολούσα πάλι σε εκείνη πήγαινα για να μου ανοίξει το σπίτι, για να φάω και να διαβάσω.

-Σα δεύτερη μαμά;

Ακριβώς. Ωσπου μεγάλωσα.

-Αδέλφια;

Μοναχοπαίδι ήμουν. Εκεί στην τετάρτη με πέμπτη τάξη του δημοτικού το ρόλο της μαμάς τον ανάλαβε ο Παπά- Βασίλης ο Ταγαράκης στον Αη-Γιώργη στα Ελευθέρια. Ενας πολύ σπουδαίος κληρικός. ο οποίος ήταν και καθηγητής στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση και έτσι σιγά σιγά ο Αη-Γιώργης έγινε το σπίτι μου. Γιατί από παιδάκι του δημοτικού είχα δύο κλειδιά κρεμασμένα στο λαιμό μου. Και της εκκλησίας και του σπιτιού.

-Κάπου εκεί ξεκίνησαν και οι σπουδές σας;

Στον Αη Γιώργη αισθανόμουν ότι ήταν το σπίτι μου. Σπουδές ξεκίνησα Θεολογικές, αλλά κατέληξα με παιδαγωγικές στην ειδική εκπαίδευση στη Θεσσαλονίκη και τη Λευκωσία, όπου έκανα εξ αποστάσεως το μεταπτυχιακό μου.

-Ήσασταν από μικρός έτσι... ογκώδης;

(Γελάει). Τα κιλά ξεκίνησαν να έρχονται όταν χειροτονήθηκα και μετά. Ξέρεις όποτε μας καλούσαν στα σπίτι τους οι άνθρωποι για κάποιο μυστήριο ετοίμαζαν ό,τι καλύτερο μπορούσαν. Και αν δεν τιμήσεις αυτά που ετοίμαζαν παρεξηγούνταν κιόλας. Και εκείνη την εποχή είχα την ευκαιρία να πηγαίνω σε πολλά σπίτια που με καλούσαν και σιγά σιγά αυξήθηκαν τα κιλά.

-Το οφίκειο του αρχιμανδρίτη το πήρατε το 2004;

Ακριβώς.

-Και το ύψος;

Σήμερα είμαι 2 μέτρα και 2 εκατοστά. Εδώ και πάρα πολλά χρόνια. Δε βάζω άλλο (γέλια).

-Και βάρος;

Γύρω στα 168 με 169 κιλά.

-Ο «Φάρος του Κόσμου» πως προέκυψε; Ξεκίνησε το 2004, έτσι δεν είναι;

Ο «Φάρος» ξεκίνησε πριν από 18 χρόνια στο υπόγειο της εκκλησίας του Αγίου Νεκταρίου όταν κάποιος φρόντισε τα παιδικά μου όνειρα να τα γκρεμίσει, αλλά στη θέση τους να κτίσει κάτι άλλο. Το οποίο τότε δεν κατάλαβα ότι είναι προς το συμφέρον μου, αλλά στην πορεία κατάλαβα ότι δεν το αλλάζω με τίποτα.

-Τι εννοείτε;

Εγώ ήθελα να κατέβω στην Ιεραποστολή της Αφρικής. Και ο Μητροπολίτης μας μου είπε ότι δε θα πας πουθενά. Γιατί έχουμε και εμείς Αφρική εδώ. Και έτσι η δική μου Αφρική είναι ο Δενδροπόταμος. Οτι θα έκανα εκεί θα το κάνω εδώ. Και μου το είπε και πολύ συγκεκριμένα: Όπως στην Αφρική έτσι και στον Δενδροπόταμο τα παιδιά δεν πάνε στο σχολείο, δεν εμβολιάζονται, οι γονείς είναι στη φυλακή, οι γονείς είναι εξαρτημένοι. Ακριβώς τα ίδια προβλήματα και πρέπει να βρούμε ακριβώς τις ίδιες λύσεις. Μου είπε: Ότι θα έκανες εκεί θα το κάνεις εδώ στη γειτονιά μας.

Λεζάντα: Πάντα κοντά στα παιδιά και στους Ρομά ο πατέρας Αθηναγόρας

-Πόσο δύσκολη ήταν να γίνει αυτό το εγχείρημα της ενσωμάτωσης των Ρομά; Εδώ που είμαστε σήμερα δε θα υπήρχε τίποτα τότε…

Εδώ είναι ένα οικόπεδο που το αποκτήσαμε πριν από λίγα χρόνια. Ξεκινήσαμε στο υπόγειο του ναού, όπου εκεί ήταν το πρώτο σπίτι του Φάρου.

-Με πόσα παιδιά;

Τα πρώτα παιδιά που συγκεντρώσαμε κοντά μας ήταν αυτά που δεν είχαν να δώσουν λόγο σε κανένα. Γύρω στα 80 με 100. Παιδιά που είχαν τους γονείς ή βαριά τοξικομανείς ή τροφίμους σε σωφρονιστικά ιδρύματα. Επομένως παιδιά που ζούσαν στο πουθενά και εξυπηρετούνταν μια στο σπίτι, μια στον παππού, μια στο θείο, μια στο γείτονα, μια όπου βρουν. Ετσι ήταν η ζωή τους. Και ξεκίνησαν να έχουν πια ως χώρο αναφοράς και σπίτι τους το υπόγειο της Εκκλησίας. Εκεί αμέσως προσπαθήσαμε να στήσουμε δομές ότι μπορείς να στήσεις στον Δενδροπόταμο που είναι κάτω από τη θάλασσα και σε υπόγειο που είναι ακόμη πιο κάτω. Με μεγάλες δυσκολίες για να στηθούν εκεί λουτρά για την ατομική τους καθαριότητα, ιματιοθήκες για να ντύνονται με καθαρά ρούχα, αποθήκες με σχολική ύλη για να τα πάνε για πρώτη φορά στο σχολείο, κουζίνα και τραπεζαρία για να κάτσουν να φάνε πρωινό, μεσημεριανό και βραδινό και να μαζέψουμε εθελοντές από τις γειτονικές περιοχές, αλλά αργότερα και απ’ όλο τον κόσμο για να έρθουν και να προσφέρουν το χρόνο τους και ότι ο καθένας μπορούσε με την αγάπη του. Δηλαδή φροντιστήρια ξένων γλωσσών, βοηθητικά μαθήματα, σχολικά μαθήματα, δημιουργική απασχόληση, αθλητισμό, τα πάντα.

-Όλα αυτά τα χρόνια χωρίς καμία κρατική στήριξη;

Χωρίς καμία οικονομική στήριξη. Όλα γίνονταν από την παρέα μας, από ανθρώπους που είτε ήταν συνεχώς κοντά μας είτε που άκουγαν για εμάς και έρχονταν για να δουν τι κάνουμε και να συνεισφέρουν. Αλλά εμείς κάναμε κάτι πονηρό. Οποιος ερχόταν με τα λεφτά του του λέγαμε το εξής: Κοίταξε εκείνο το ντουλάπι, είναι δικό σου και πρέπει να έχει πάντα ρύζι. Εσύ έχεις εκείνο το ντουλάπι που πρέπει να έχει πάντα λάδι. Εσύ κάνε μια παρέα και κάθε μήνα θα σου δίνουμε το λογαριασμό να πληρώνεις τη ΔΕΗ. Εσύ τα Χριστούγεννα θα ντύνεις τα παιδιά μας με επώνυμα ρούχα γιατί πρέπει να στέκονται στην κοινωνία με αξιοπρέπεια. Ετσι σταδιακά αυτά τα παιδιά άλλαξαν την ιστορία του τόπου τους. Εστησαν γέφυρες επικοινωνίας με όλο τον κόσμο, γκρεμίσανε πέτρα πέτρα τα τείχη του μεγαλύτερου γκέτο στη Βόρεια Ελλάδα.

Και από ότι διάβασα πήγανε και στη Γερμανία σε ανταλλαγές και είδανε το Ολοκαύτωμα των Ρομά;

Ακριβώς. Δεν υπάρχει χώρα στην Ευρώπη που να μην την έχουν επισκεφτεί μέσω ευρωπαϊκών προγραμμάτων.

Λεζάντα: Με τα παιδιά του Φάρου ο πατέρας ΑθηναγόρΑς ταξίδεψαν σε όσες περισσότερες χώρες μπορούσαν, επάνω στη Γαλλία, κάτω στο Μιζούρι των ΗΠΑ

-Σήμερα πόσα παιδιά φιλοξενούνται;

Τώρα στη στενή μας οικογένεια τα παιδιά που ζουν μαζί μου είναι 18. Αλλά στο Κέντρο Ημέρας, όπου μεριμνούμε για όλα τα παιδιά της γειτονιάς είναι ακριβώς όλα τα παιδιά της γειτονιάς. Δεν υπάρχει ούτε ένα παιδί της γειτονιάς που να μην συμμετέχει έστω σε μια δράση του Φάρου. Άλλος για το φαγητό του άλλος για τις σπουδές του, άλλος για την κατασκήνωσή του ή για το γιατρό του. Ο «Φάρος» όπως λέμε κόβεται και ράβεται στα μέτρα του κάθε παιδιού. Και στις ανάγκες του.

-Αυτό για να κρατηθεί χρειάζεται και μια ομάδα εθελοντών…

Οι εθελοντές είναι στρατός ολόκληρος. Από τη χώρα μας αλλά ακόμη και από το εξωτερικό. Εγώ είχα την εντύπωση ότι ήμουν από τους μη προνομιούχους ανθρώπους και δεν είχα πάει ποτέ στην Αμερική. Αλλά τα τσιγγανάκια του Δερδροποτάμου με έκαναν να πάω στην Αμερική πέντε φορές για τις επιτυχίες τους και να γυρίσω όλη την Ευρώπη. Επομένως έχουμε εθελοντές και από την Αμερική ακόμη. Παιδιά και φοιτητές που σπουδάζουν εκεί στα πανεπιστήμια, παίρνουν εξ αποστάσεως το εξάμηνό τους και έρχονται εδώ έτσι ώστε να κάνουν διαδικτυακά τα μαθήματά τους και ναα προσφέρουν εθελοντική εργασία στο σπίτι μας.

Λεζάντα: Ο πατέρας Αθηναγόρας με τις δύο Ελένες του Φάρου, τις μανάδες του σπιτιού

-Οι εθελόντριες εδώ;

Οι δύο Ελένες είναι οι μανάδες του σπιτιού. Αυτές είναι οι βράχοι και οι κολώνες του σπιτιού γιατί έχουν αφιερώσει όλη τους τη ζωή. Η μια από τις δύο διανυκτερεύει κιόλας εδώ μαζί τους. Για τις δύο αυτές γυναίκες ο Φάρος είναι το σπίτι τους και η οικογένειά τους. Η μια έχει την ευθύνη καθημερινά των παιδιών, για τη διατροφή, τα ρούχα τους, τα δωμάτια τους, η άλλη για την εκπαίδευση, το συντονισμό και το πρόγραμμα τους. Ετσι τα παιδιά αισθάνονται ότι δεν είναι σε κάποια δομή και δεν είναι σε κάποιο ίδρυμα, ότι είναι στην πραγματικότητα σε μια οικογένεια. Γι΄ αυτό και δυσκολευόμαστε όταν κάποιοι μας λένε ‘’πόσα παιδιά φιλοξενεί το ίδρυμά σας’’. Εμείς τους απαντάμε ‘’ίδρυμα να πεις το σπίτι σου. Όχι το σπίτι μας’’.

-Πόσο δύσκολο ήταν αυτό;

Δύσκολο όσο δε φαντάζεστε. Γιατί ζήσαμε ιστορικές στιγμές όταν για πρώτη φορά πήγαν δημοτικό, γυμνάσιο και λύκειο, όταν ξεκίνησαν να δίνουν εξετάσεις και να μπαίνουν στα καλύτερα σχολεία της πόλης, στα ιδιωτικά κολέγια Και μπήκαν με το σπαθί τους.

-Πιο δύσκολο ήταν γι΄ αυτούς ή για τους υπόλοιπους να τους δεχτούν;

Λέμε κάτι το οποίο είναι πολύ χαρακτηριστικό. Τα παιδιά μας στον Δενδροπόταμο ξεκίνησαν από το μείον 100. Όταν έφτασαν στο μηδέν, απ’ εκεί δηλαδή που ξεκινούν τα παιδιά όλου του κόσμου ήταν πολύ κουρασμένα. Αλλά κανείς δε θα τους δώσει αξία στην πορεία που έκαναν πριν από το μηδέν. Κανείς δε θα αναγνωρίσει όλη αυτήν την πορεία. Ολοι θα ξεκινήσουν να μετρούν από εκεί που μετρούν τα δικά τους παιδιά. Επομένως είναι πολύ δύσκολο να καταλάβουν όλοι αυτοί και να έχουν την αίσθηση του αγώνα που κάνουν αυτά τα παιδιά για να φτάσουν σε αυτό το σημείο. Γι΄ αυτό εμείς προσπαθούμε κάθε τους κίνηση να την προβάλλουμε τόσο δυνατά, έτσι ώστε να καταλάβουν όλοι αυτοί οι άνθρωποι το πόσο δύσκολο είναι να κάνουν αυτές τις κατακτήσεις αυτά τα παιδιά. Κατακτήσεις που δεν είμαι μικρές.

-Μου είπατε για κάποιον που θα πάει στο Χάρβαρτ…

Ο Θοδωρίκος μας που τελείωσε το αμερικάνικο κολλέγιο έχει θετική απάντηση από τρία αμερικάνικα πανεπιστήμια και τελικά κατέληξε σε ένα στη Φλόριντα για να πάει να σπουδάσει και θα ξεκινήσει από τον Αύγουστο.

-Μπορεί να συνεχίσετε έτσι ή θα θέλατε μια πιο μόνιμη στήριξη;

(Σκέφτεται). Τα τελευταία πέντε χρόνια αναλωθήκαμε για να μπορέσουμε να αποκτήσουμε γη και στέγη. Αν όλη αυτήν την ενέργεια την είχαμε δώσει κάπου αλλού θα είχαμε πολύ περισσότερα αποτελέσματα. Τώρα έχουμε το σπίτι μας χωρίς κάποια επιχορήγηση, αλλά από τη παρέα μας, από μια γιορτή της πόλης όπως λέω από πέντε φίλους που αγοράσαμε το οικόπεδο και τα υλικά για να φτιάξουμε το σπίτι μας. Άλλος αγόρασε τα σίδερα, άλλος τα μάρμαρα, άλλος τα κουφώματα και έγινε ένα σπίτι 400 τετραγωνικών μέτρων χωρίς προϋπολογισμό και χωρίς έξοδα. Αυτό αν ήταν κρατικό, όπως έλεγε ο δήμαρχός μας, θα στοίχιζε 1,5 εκατομμύριο, αν ήταν ιδιωτικό θα στοίχιζε 700.000 και εμείς το κάναμε ούτε με 40.000.

-Πάμε στα γενικότερα πολιτικά. Υπάρχει μια κουβέντα ότι η Δυτική Θεσσαλονίκη θέλει μεγαλύτερη στήριξη. Τι λέτε;

Ε, βέβαια. Από μικρό παιδί ακούω τον Μητροπολίτη Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως να λέει ότι εδώ είναι ο νέος κόσμος, εδώ είναι το εργατικό δυναμικό, εδώ είναι το μέλλον της πόλης και ότι το κέντρο έχει γεράσει και ότι ανατολικά είναι στην κουλτούρα τους. Επομένως εδώ είμαστε οι άνθρωποι που θα παίξουν ρόλο για το μέλλον της πόλης. Αν μας δώσουν την πρέπουσα σημασία θα υπάρχει μια ευκολία, αν δε μας την δώσουν πάλι μπορούμε, αλλά δε έχουν να παινεύονται ότι μας βοήθησαν.

-ΠΑΟΚ φαντάζομαι;

(Χαμογελάει) Εννοείται. Τέτοιες κουβέντες δεν κάνουμε εδώ, είναι επικίνδυνο. Γιατί θα βρούμε που μένετε, που παρκάρετε και θα έχετε πρόβλημα (γελάει)…

-Πως ξεκουράζεστε;

Η ξεκούρασή μου είναι σε ένα καινούργιο καναπέ, που μας δώρισε η πρόξενος της Ιορδανίας και έχει ανάκλιση. Εκεί μπορώ τα μεσημέρια να κάθομαι εκεί και να βλέπω τους μικρούς μου στις δραστηριότητές του. Γιατί με το που σχολάνε κάνουν φροντιστήρια, με το που τελειώσουν τα φροντιστήρια και τα αγγλικά τους κάνουν το ΚΔΑΠ, με το που γυρίζουν το βράδυ στις 8.30 ένα μπάνιο, τρώνε και μετά στο κρεβάτι, γιατί δεν έχουν κουράγιο για κάτι άλλο. Μόνο το ΣΚ. Ολη η ημέρα είναι γεμάτη.

-Ο πόλεμος; Σας απασχολεί;

Ο πόλεμος μας απασχολεί. Είναι ό,τι πιο στενάχωρο. Είχα τη ψεύτικη εντύπωση ότι αυτά δε θα τα ξαναδούμε στην Ευρώπη, αλλά δυστυχώς διαψεύστηκα. Δυστυχώς εμείς οι άνθρωποι είμαστε ο καρκίνος της γης. Ό,τι πιο χειρότερο. Ο καλός Θεός μάς έδωσε την ελευθερία ακόμη και να αυτοκαταστρεφόμαστε, αν το θέλουμε. Επομένως η γη θα ήταν πολύ ευτυχισμένη αν απαλλασσόταν από εμάς. Τι να πω; Τι να πω; Μόνο στενάχωρο είναι αυτό που συμβαίνει. Ακόμη πιο στενάχωρο να βλέπουμε ομόδοξους λαούς, τους Ρώσους και τους Ουκρανούς να πολεμούν. Να πούμε ακόμη μια φορά: Τα σύνορα είναι η μεγαλύτερη αμαρτία του ανθρωπίνου γένους. Είμαστε τόσο υπερήφανοι για το Μέγα Αλέξανδρο και που είμαστε απόγονοί του για ένα άνθρωπο που έλεγε αυτό ακριβώς. Ότι η μεγαλύτερη αμαρτία είναι τα σύνορα. Η γη ανήκει σε όλους, είναι το πατρικό μας. Ποιος είναι αυτός που θα πει μέχρι εδώ είμαι εγώ και μετά είσαι εσύ; Και αν έρθεις από τη μεριά μου αλλοίμονό σου;

-Ένα άλλο κομμάτι της ζωής σας είναι η Εκκλησία. Εκεί ο κόσμος πως είναι; Έρχεται περισσότερο σήμερα στις εκκλησίες;

Οι κάτοικοι της περιοχής είναι πάνω από 90% Ρομά που έχουν βαθιά θρησκευτικότητα. Δεν έκανα εγώ κάτι για να την ενισχύσω, αλλά είναι ήδη πολύ ενισχυμένη η σχέση τους με το Θεό και την Εκκλησία. Όποιες δυσκολίες και αν έχουν όποια ανέχεια και να έχουν θα φροντίσουν να πάνε στην Παναγία της Τήνου, στον Αγιο Ραφαήλ στη Μυτιλήνη, να κάνουν τα τάματά τους προς την πίστη τους. Χρειαζόταν κάποιος να τους πλησιάσει λίγο παραπάνω, να τους αποδεχτεί όπως είναι και να τους δώσει ευκαιρίες όπου θα μπορούσαν περισσότερο βιωματικά να αντιληφτούν περί τίνος πρόκειται. Γιατί όπως οι παππούδες και οι γιαγιάδες μας στα χωριά είχαν βαθιά πίστη, αλλά αν τους ρωτούσες να σου εξηγήσουν τι πιστεύουν σου λέγανε ‘’ξέρει η καρδιά μου, το μυαλό μου δε χρειάζεται να ξέρει’’.

-Θα είναι το πρώτο Πάσχα ύστερα από δύο χρόνια πανδημίας. Πως αισθάνεστε γι’ αυτό;

Αισθάνομαι ωραία, επειδή ο κόσμος έχει την ευκαιρία να εκφραστεί ελεύθερα και να εκφράσει τη θρησκευτικότητά του. Βέβαια εμείς προσπαθούμε να τους έχουμε με προσοχή, να μη χαλαρώσουν, να συνεχίσουν να έχουν τις αποστάσεις, να φορούν τη μάσκα τους, να τους λέμε σε κάθε ευκαιρία ότι δε περισσεύει κανένας μας και να συνεχίσουν τηρούν τα μέτρα που χρειάζεται και όλοι μαζί να χαρούμε στο μέτρο του δυνατού την πρώτη ευκαιρία μετά την πανδημία και να εκφραστούμε ακόμη πιο ελεύθερα.

-Οι Ρομά πως αντιμετώπισαν την πανδημία;

Ηταν πολύ δύσκολα. Οσο πιο λίγα γράμματα ξέρεις τόσο πιο εύκολα οι δεισιδαιμονίες και η παραπληροφόρηση λειτουργούν. Με πολύ κόπο οδηγήσαμε ανθρώπους να εμβολιαστούν, με πολύ κόπο να φορέσουν μάσκα, γιατί πέρασε πολύ εύκολα ότι αυτό είναι και απέναντι στην πίστη τους αλλά και απέναντι στην ελευθερία τους. Τουλάχιστον τα νέα τα παιδιά καταλαβαίνουν. Και εμβολιάστηκαν και μάσκα φόρεσαν και μπόρεσαν να σταθούν μέσα στην κοινωνία έτσι όπως πρέπει, έτσι ώστε ούτε τον εαυτό τους να επιβαρύνουν αλλά ούτε και τους γύρω τους.

-Επιστήμη ή Θρησκεία; Τι λέτε;

Εγώ λέω ότι η επιστήμη και η θρησκεία είναι δύο παράλληλοι δρόμοι. Δε θα συναντηθούν ποτέ. Και η επιστήμη είναι ό,τι πιο μεγάλο έχει δώσει ο Θεός στον άνθρωπο, η μεγαλύτερη ευλογία που έχει δώσει ο Θεός στον άνθρωπο για να μπορέσει να αξιοποιήσει όλη αυτή την εξυπνάδα του και τον τρόπο με το οποίο κάνει τη ζωή του πιο δραστήρια και μπορεί και βοηθά όλους τους υπόλοιπους που τον έχουν ανάγκη. Βέβαια ο άνθρωπος είναι ένα ελεύθερο ον, πλασμένο από τον Θεό Πατέρα, ο οποίος πολλές φορές χρησιμοποιεί την τεχνολογία για τη δική του καταστροφή. Και εκεί πρέπει να μπουν κάποια όρια. Δε θα μπουν όμως από το Θεό. Γιατί ο Θεός είναι τόσο υπέρμαχος της ελευθερίας μας που ακόμη και αν διαπιστώσει ότι αυτοκαταστρεφόμαστε θα αφήσει να κάνουμε αυτό που εμείς θέλουμε. Γιατί δεν υπάρχει γραπτό, δεν υπάρχει κισμέτ, αυτό δεν είναι της πίστης μας, δε θέλει ο Θεός αλλά αφήνει εμάς να θέλουμε. Ακόμη και όταν είμαστε επικίνδυνοι για τον εαυτό μας.

-Ποια είναι η ευχή και το μήνυμά σας για το Πάσχα;

Εύχομαι η φετινή Ανάσταση του Χριστού μας να λειτουργήσει σε όλους. Με την ευκαιρία να αλλάξουμε τον τρόπο που σκεφτόμαστε. Να μετανοήσουμε και να μπούμε στη λογική του Ευαγγελίου. Στη λογική του Χριστού μας. Αν διαβάσουμε το Ευαγγέλιο ο Χριστός μας δίνει τελείως ανάποδες στροφές με τον τρόπο που εμείς σκεφτόμαστε. Αυτό είναι προς το συμφέρον μας και αυτό θα μας κάνει πολύ πιο ευτυχισμένους, πολύ πιο αληθινούς, θα μας κάνει να χωρέσουμε μέσα στην καρδιά μας όλο τον κόσμο.