Σερβία: «Είχαμε φτάσει στο ‘αμήν’, τώρα είμαστε στο ‘μακάρι’»- Τι λένε τρείς Σέρβες που ζουν στη Θεσσαλονίκη

«Φοιτητική Λίστα»... δαγκωτό ψήφισαν και οι Σέρβοι της Ελλάδας. Περίπου 15.000 Σέρβοι ζουν και εργάζονται μόνιμα στη χώρα μας, εκ των οποίων οι 2.000 στη Βόρεια Ελλάδα. Μάλιστα, ενώ σε προηγούμενες εκλογικές αναμετρήσεις είχαν τη δυνατότητα να ασκήσουν το εκλογικό τους δικαίωμα στο προξενείο της Θεσσαλονίκης, αυτή τη φορά αναγκάστηκαν να ταξιδέψουν μέχρι την Αθήνα για να ψηφίσουν στην πρεσβεία. Τελικά από τους 792 εγγεγραμμένους ψήφισαν οι 540 και η κάλπη έβγαλε 462 ψηφοδέλτια της «Λίστας» και μόλις 39 υπέρ του Αλεξάνταρ Βούτσιτς.

Ζητήσαμε από τρεις Σέρβες που ζουν χρόνια στη Θεσσαλονίκη να μοιραστούν τις σκέψεις τους και τις προσδοκίες τους για την επόμενη ημέρα.

«Περιμένω την κάθαρση»

Η Ίβανα Στανόγιεβιτς δεν μπορεί να συγκρατήσει τη συγκίνηση και τον ενθουσιασμό της, μία εβδομάδα μετά τις εκλογές. «Υπήρχε εκτεταμένη διαφθορά. O πάτος της κοινωνίας βρέθηκε σε κρίσιμες θέσεις, με σκοπό το προσωπικό όφελος. Βλέπαμε ότι το κράτος γινόταν κράτος-μαφία. Υπήρχε τεράστια καταπίεση και απόλυτη έλλειψη ελευθερίας λόγου. Η κυβέρνηση ήταν αυταρχική, τυραννική θα έλεγα, απέναντι σε όλους όσοι δεν συμμερίζονταν τις απόψεις της» λέει.

Η ίδια έχει προσωπική εμπειρία. Το 2020 είχε απευθύνει κάλεσμα σε συγκέντρωση έξω από το προξενείο της Σερβίας στη Θεσσαλονίκη, ενάντια τη βία που είχε ασκήσει η κυβέρνηση Βούτσιτς κατά διαδηλωτών. Έκτοτε, όπως λέει, η ζωή της έγινε κόλαση κάθε φορά που περνούσε τα σύνορα, επειδή θεωρήθηκε ότι στράφηκε κατά της χώρας της. «Την τελευταία φορά έγδυσαν εμένα και την αδερφή μου και μας υπέβαλαν σε εκτενή σωματικό έλεγχο» καταγγέλλει. Της ζήτησαν να σταματήσει να εκφράζεται κατά της κυβέρνησης, ρωτώντας την: «Μήπως θέλεις να σκεφτείς το μέλλον της αδερφής σου;». Ήταν μία ξεκάθαρη απειλή απόλυσης του γαμπρού της, που εργαζόταν στον δημόσιο τομέα. Τέτοιες απειλές έχουν υποστεί πάρα πολλοί άνθρωποι, λέει. Η κ. Στανόγιεβιτς δεν κάμφθηκε και συμμετείχε στις μεγάλες συγκεντρώσεις του 2024 και του 2025 στο Βελιγράδι.

Γιατί οι Σέρβοι δεν εμπιστεύτηκαν ένα από τα κόμματα της αντιπολίτευσης, αλλά τους νέους και άπειρους φοιτητές; «Δεν αποτελεί έκπληξη που κανένα κόμμα δεν πέρασε το 3% για να μπει στη Βουλή» εκτιμά. «Χάθηκε η εμπιστοσύνη, επειδή και αυτά τα κόμματα είχαν ‘λερωμένη τη φωλιά τους’ σε θέματα διαφθοράς».

Η κ. Στανόγιεβιτς νιώθει ότι έδωσε «λευκή επιταγή» και την προβληματίζει που τα μέλη της «Φοιτητικής Λίστας» έχουν μία ιδεολογική ετερογένεια, αλλά «είχαμε φτάσει στο ‘αμήν’ και τώρα υπάρχει ένα τεράστιο ‘μακάρι’. Περιμένω ότι θα υπάρξει κάθαρση. Αν η ‘Λίστα’ κρατήσει την πολιτική της γραμμή ότι θα φτιάξει τους δημοκρατικούς θεσμούς, τα πράγματα θα παν σχετικά καλά» λέει με ένα μείγμα ρεαλισμού και αισιοδοξίας.

Από τη μαύρη λίστα, στη «Φοιτητική Λίστα»

«Περιμέναμε πώς και πώς τις εκλογές, γιατί και εμείς νιώθαμε αγανάκτηση για τη διαφθορά που ένιωθαν οι Σέρβοι στο εσωτερικό» λέει η Μιλένα Μιλάνοβιτς-Σαράντου.

Η ίδια είχε πάρει μία μικρή γεύση της κατάστασης στο εσωτερικό της χώρας, όταν διεκδίκησε να εργαστεί στο προξενείο της Σερβίας στη Θεσσαλονίκη, αλλά η αίτησή της απορρίφθηκε. «Ήμουν στη ‘μαύρη λίστα’, παρότι δεν υπήρξα μέλος αντιπολιτευόμενου κόμματος, επειδή δήθεν ο αδερφός μου συμμετείχε πριν 10 χρόνια σε μία πορεία». Για την κ. Μιλάνοβιτς-Σαράντου το δυστύχημα στο Νόβισαντ «ήταν η στάλα που ξεχείλισε το ποτήρι. Η διαφθορά μας είχε πνίξει, αλλά όταν χύθηκε αίμα... αυτό ήταν το τέλος».

Την τελευταία εβδομάδα πριν από τις εκλογές ένιωθε τρομερό πόνο στο στομάχι από το έντονο άγχος. «Φοβόμουν μη τυχόν έχουμε επεισόδια που καταλήξουν σε έναν εμφύλιο χωρίς όπλα... Εδώ και δύο χρόνια, που είχαν ξεκινήσει οι πορείες των φοιτητών, έπεφτε πολύ ξύλο στους δρόμους. Δεν κυκλοφορούσε ο κόσμος άνετα, πόσο μάλλον να μιλήσει εναντίον της κυβέρνησης» λέει. Σχολιάζοντας το εκλογικό αποτέλεσμα, με την εξαφάνιση των μικρότερων κομμάτων, εκτιμά ότι ο κόσμος απέρριψε το παλιό πολιτικό σύστημα, αναδεικνύοντας νέα πρόσωπα στην πολιτική. Πιστεύει ότι σε μεγάλο βαθμό οι Σέρβοι ψήφισαν τη «Λίστα» «για να φύγει ο Βούτσιτς, και ας έρθει όποιος θέλει, γιατί χειρότερα δεν γίνεται. Αλλά τελικά οι φοιτητές κέρδισαν τις καρδιές του λαού».

Η ίδια θέλει να δώσει χρόνο στη νέα πολιτική δύναμη που αναδείχθηκε στην κυβέρνηση και ελπίζει ο σερβικός λαός να μην παρασυρθεί επειδή θέλει αλλαγές εδώ και τώρα, και τελικά οδηγηθεί στη διχόνοια. «Να δώσουμε αρκετό χρόνο αν χρειαστεί, αλλά να γίνουν αυτή τη φορά τα πράγματα σωστά, ώστε να υπάρχουν ίσες ευκαιρίες για όλους, διαφάνεια παντού, μια αναδόμηση της χώρας».

«Μας δόθηκε μία ευκαιρία»

Η Καταρίνα Νίκολιτς βρέθηκε στις 5 τα ξημερώματα της περασμένης Κυριακής στον ΝΣΣ μαζί με άλλους Σέρβους της Θεσσαλονίκης που ταξίδευαν στην Αθήνα για να ασκήσουν το εκλογικό τους δικαίωμα. «Ο κόσμος είχε πάψει να εμπιστεύεται τους πολιτικούς, ακόμα και αυτούς της αντιπολίτευσης. Βλέπαμε τα ίδια πρόσωπα εδώ και δεκαετίες, χωρίς να αλλάζει τίποτα. Γι’ αυτό και η συμμετοχή στις εκλογές ήταν μικρή. Σε αυτές τις εκλογές, όμως, η ανταπόκριση του λαού ήταν 70%» παρατηρεί.

Μία ταχυκαρδία κράτησε την κ. Νίκολιτς μακριά από την κάλπη και η αγωνία της κορυφώθηκε κατά τη διάρκεια της ημέρας, όμως όταν άρχισαν να βγαίνουν τα πρώτα αποτελέσματα άρχισε να κλαίει από τη χαρά της. «Δεν πήγαινε άλλο. Υπήρχε μεγάλη διαφθορά, υπήρχαν απειλές προς τους δημόσιους υπαλλήλους. Όσοι δεν συμμετείχαν σε συγκεντρώσεις υπέρ του Βούτσιτς, κινδύνευαν να απολυθούν. Ο κόσμος ήταν τρομαγμένος, ένιωθε ότι δεν είχε την ελευθερία να εκφράσει τη γνώμη του. Ήξερα ανθρώπους που ψήφιζαν χρόνια τον Βούτσιτς και αυτή τη φορά είπαν ‘φτάνει πια, το παράκανε’» λέει.

Μετά το δυστύχημα στο Νόβισαντ ξέσπασαν διαδηλώσεις, τις οποίες η κυβέρνηση κατέστειλε με βία. Όμως μέσα σε δύο χρόνια το κίνημα μεγάλωσε και κατάφερε να φέρει την ανατροπή.

«Ο κόσμος λέει ότι όποιος και να αναλάβει από τη ‘Φοιτητική Λίστα’, τα πράγματα δεν μπορούν να γίνουν χειρότερα» λέει η κ. Νίκολιτς, προσθέτοντας: «Εγώ σκέφτομαι ότι μας δόθηκε μία ακόμα ευκαιρία, ή είμαστε τόσο τυχεροί και θα τα πάμε τόσο καλά με αυτή την κυβέρνηση ή θα είναι η μεγαλύτερη απάτη του αιώνα».