Μαργαρίτα Θεοδωράκη: «Στόχος είναι οι νέοι να μάθουν τον Θεοδωράκη»

Η Μαργαρίτα Θεοδωράκη ανοίγει τα χαρτιά της στη «ΜτΚ» με αφορμή τη συναυλία της Λαϊκής Ορχήστρας «Μίκης Θεοδωράκης» πάνω στα έργα του Γιάννη Ρίτσου, του Τάσου Λειβαδίτη και του Μανόλη Αναγνωστάκη που θα πραγματοποιηθεί στη Θεσσαλονίκη

Ελένη Θεοδωρίδου

Δευτέρα 26 Οκτωβρίου 2026, 08:00

Φωτό: από το αρχείο της Μαργαρίτας Θεοδωράκη

Κάνε κλικ και δες περισσότερο emakedonia.gr στην αναζήτηση της Google

Πρόσθεσέ το στην Google

«Ο Ρίτσος, ο Λειβαδίτης, ο Αναγνωστάκης ήταν αγωνιστές στην πράξη, όπως ο πατέρας μου. Ήταν φίλοι, συνοδοιπόροι και όλοι τους κομμουνιστές που βρέθηκαν σε κίνδυνο. Δεν γράφανε μόνο για την ελευθερία και τη δικαιοσύνη. Ήταν και οι ίδιοι μαχητές. Είχαν, όμως, και μια λυρική πλευρά και γι’ αυτό έγραψαν τέτοια αριστουργήματα, τα οποία μελοποίησε ο πατέρας μου, φτιάχνοντας μερικά από τα πιο σπουδαία τραγούδια του. Αυτές τις πολύπλευρες προσωπικότητες θέλαμε να αναδείξουμε με αυτή τη συναυλία», λέει στη «ΜτΚ» η Μαργαρίτα Θεοδωράκη, με αφορμή τη συναυλία της Λαϊκής Ορχήστρας «Μίκης Θεοδωράκης», η οποία είναι αφιερωμένη στους τρεις ποιητές . Η παράσταση, που ταξιδεύει εδώ και δύο χρόνια στην Ελλάδα με αφορμή τη συμπλήρωση 100 χρόνων από τη γέννηση του συνθέτη, έρχεται για πρώτη φορά στη Θεσσαλονίκη στις 29 Οκτωβρίου.

Ερμηνευτές στην παράσταση είναι οι Δημήτρης Μπάσης, Ρίτα Αντωνοπούλου, Άγγελος Θεοδωράκης, Παναγιώτης Πετράκης και Νεφέλη Φασούλη. Στην επόμενη συναυλία της Ορχήστρας, η οποία θα πραγματοποιηθεί στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά στις 3 Νοεμβρίου, θα συμμετάσχουν ο Θοδωρής Φέρρης, η Κλαυδία και ο Άγγελος Θεοδωράκης.

Για τη Μαργαρίτα Θεοδωράκη, στόχος είναι οι νέοι να μάθουν την μουσική του Μίκη Θεοδωράκη, γι’ αυτό και επιλέγει νέους καλλιτέχνες για να ερμηνεύσουν τα τραγούδια του. Όπως λέει, το μοναδικό κριτήριο είναι να ερμηνεύουν σωστά τα έργα, αφού η αισθητική είναι υποκειμενική. Η ίδια εκτιμά ότι οι νεότερες γενιές απομακρύνονται γενικότερα από την πιο σύνθετη και ποιητική τέχνη. Αυτό αποτυπώνεται και στις συναυλίες της Ορχήστρας, όπου η παρουσία νέων είναι σπάνια. Συνεπώς, θεωρεί πως χρειάζεται προσπάθεια για να τους προσελκύσει και οι απαγορεύσεις λειτουργούν μόνο ως εμπόδιο.

«Δυστυχώς, πιστεύω ότι οι νέες γενιές δύσκολα ακούν σύνθετα πράγματα πια, πιο ποιητικά. Έχουν συνηθίσει σε πολύ απλές φόρμες και σε απλοϊκό στίχο. Κάποτε η νεολαία έψαχνε τρόπους να σκεφτεί, να καταλάβει, να αναρωτηθεί. Τώρα η τέχνη σε μεγάλο βαθμό έχει ξεπέσει. Έχουμε αμερικανοποιηθεί εντελώς. Τα social media, οι πλατφόρμες και τα βίντεο των τριών δευτερολέπτων τούς καταπίνουν όλους. Ο πατέρας μου έλεγε “η μουσική είναι για να την ακούς όχι για να την βλέπεις”. Κάποτε στην Αμερική -από κει ξεκινάνε όλα ούτως ή άλλως- υπήρχε μεγάλο μαχητικό ρεύμα, ακόμα και μέσα στην τέχνη: είχαν τον Bob Dylan, την Joan Baez, το Woodstock. Βγαίνανε με μια κιθάρα μπροστά σε χιλιάδες κόσμο. Πλέον έχει αλλάξει τελείως η ψυχαγωγία. Τώρα η εικόνα είναι στο επίκεντρο, όλα γίνονται για τα λεφτά. Φυσικά, δεν είναι όλοι έτσι. Υπάρχουν ακόμα νέοι ακροατές και καλλιτέχνες που έχουν κάποιο επίπεδο, αλλά δυστυχώς δεν είναι η πλειοψηφία», σημειώνει.

Για να περιγράψει τη διαφορά ανάμεσα στη δική της γενιά και στις σημερινές, φέρνει ως παράδειγμα τα χρόνια αμέσως μετά την πτώση της δικτατορίας, όταν η ίδια ήταν έφηβη.

«Εμείς διαβάζαμε ψυχανάλυση, πολιτική, οικονομία και πολλή ποίηση. Δεν γινόταν, ας πούμε, να μη διαβάσουμε Μαγιακόφσκι, ντρεπόμασταν. Αυτό ήταν το ρεύμα της εποχής μας. Ασχολούμασταν με την τέχνη, βλέπαμε σινεμά, ακούγαμε πολιτικά τραγούδια, ενημερωνόμασταν. Πλέον αυτοί που τα κάνουν αυτά είναι λίγοι, πολύ λίγοι – μιλάμε για μεγάλη καταστροφή».

«Είναι προσβλητικό να απαγορεύεις σε κάποιον καλλιτέχνη να τραγουδήσει κάτι»

Σε κάθε περίπτωση, όπως τονίζει, και ο ίδιος ο Θεοδωράκης θα ήταν αντίθετος στο να απαγορεύσει σε άλλους καλλιτέχνες να ερμηνεύουν τα τραγούδια του. Επικαλείται, μάλιστα, μια από τις αγαπημένες φράσεις του συνθέτη, το «Απαγορεύεται το απαγορεύεται», η οποία, όπως λέει, υπήρχε ακόμη και στη διαθήκη του.

«Ας τραγουδήσει όποιος θέλει Θεοδωράκη. Το τραγούδι είναι για να τραγουδιέται, δεν θέλει ούτε απαγορεύσεις ούτε τίποτα. Είναι προσβλητικό να απαγορεύεις σε κάποιον καλλιτέχνη να τραγουδήσει κάτι. Ο πατέρας μου ήταν εντελώς αντίθετος με αυτό. “Τα τραγούδια είναι του κόσμου”, έλεγε και άμα ο κόσμος δεν τα τραγουδήσει, θα τα ξεχάσει», τονίζει και αναφέρεται στην απόφαση του γιου του Μάνου Χατζιδάκι, τον περασμένο Ιούλιο, να απαγορεύσει την αναπαραγωγή έργων του πατέρα του. «Το θέμα και με τον κύριο Χατζιδάκι είναι ότι κάνει κακό, πρώτα απ’ όλα, στο έργο του πατέρα του. Τα νέα παιδιά δεν θα γνωρίσουν τα τραγούδια του με αυτόν τον τρόπο και το έργο του θα ξεχαστεί», εξηγεί. Όπως λέει χαρακτηριστικά, η μόνη περίπτωση στην οποία η ίδια θα απαγόρευε την αναπαραγωγή των έργων του πατέρα της θα ήταν «η χρήση τους από οργανώσεις που πρόσκεινται είτε στον φασισμό είτε στο Ισραήλ» - θα το έκανε δηλαδή μόνο για ιδεολογικούς και όχι για αισθητικούς λόγους.

«Ο Θεοδωράκης ήταν πρώτα πολιτικό ον και μετά συνθέτης»

Ο Μίκης Θεοδωράκης υπήρξε χαρακτηριστικό παράδειγμα καλλιτέχνη με έντονη πολιτική και κοινωνική δράση. Άλλωστε, εκείνα τα χρόνια, η καλλιτεχνική δημιουργία δεν ήταν αποκομμένη από την κοινωνία, και η μουσική δεν μπορούσε να διαχωριστεί από τις πολιτικές και κοινωνικές ανησυχίες της εποχής.

«Ήταν άλλες οι εποχές τότε, ο κόσμος τότε είχε πάθος για τον κόσμο, για το δίκαιο. Ο πατέρας μου ήταν πρώτα πολιτικό ον και μετά συνθέτης. Όλες του οι συζητήσεις ήταν γύρω από την πολιτική και τη γεωπολιτική. Διάβαζε πάρα πολύ. Είχε μια γνώση της πραγματικότητας όσο κανείς. Μπορούσε να σου αναλύσει με πολύ απλά λόγια όλη την πολιτική κατάσταση παγκοσμίως. Ήταν φοβερός. “Πρώτα το καθήκον και το χρέος”, έλεγε. Το χρέος απέναντι στη ζωή, απέναντι στην κοινωνία. Έγραψε μέχρι και βιβλίο με αυτόν τον τίτλο. Είναι χαρακτηριστικό πως από το 1970 έως το 1974 έκανε γύρω στις 2.000 συναυλίες, όλες με σκοπό να βγει μπροστά και να μιλήσει, να εξηγήσει στον κόσμο τι συμβαίνει. Έπαιρνε δημόσια θέση και δεν σταματούσε να αγωνίζεται. Συχνά υπήρχαν και αντιδράσεις. Περισσότερο βέβαια, τον πείραζε όταν τον έβριζαν οι αριστεροί. Το αποκορύφωμα ήταν το 2018, τότε με τη Βόρεια Μακεδονία, όταν βγήκε στο Σύνταγμα με το καροτσάκι. Θυμάμαι, ήταν 4 Φεβρουαρίου, ίδια ημέρα με την μέρα που πέθανε ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, το 1843. Ο πατέρας μου είχε βγει εκείνη την ημέρα για να πει πως αυτό που γίνεται είναι έγκλημα. Τον είπαν μέχρι και φασίστα, επειδή υπερασπιζόταν την πατρίδα μας. Είναι να γελάς. Έτσι ήταν όμως σε όλη του τη ζωή: έβαζε μπροστά τον αγώνα. Δεν έπαψε ποτέ να σκέφτεται τι μπορούσε να κάνει για να παλέψει για το καλύτερο, για την κοινωνία. Γι’ αυτό έγινε βουλευτής ξανά και ξανά, γι’ αυτό δεν τα παράτησε ποτέ. Ξυπνούσε και κοιμόταν με αυτή την έγνοια. Ένας συνεχής αγωνιστής. Αυτός ήταν ο Θεοδωράκης.»