Συγχώνευση εταιρειών: έννοια, μορφές & βασικά στάδια διαδικασίας

Σε προηγούμενο άρθρο της παρούσας σειράς αναδείχθηκε ο ρόλος των εταιρικών μετασχηματισμών ως εργαλείου επιχειρηματικής στρατηγικής. Στο παρόν άρθρο εστιάζουμε σε μία από τις μορφές μετασχηματισμού που προβλέπει ο σχετικός νόμος: τη συγχώνευση.

Η συγχώνευση συνιστά μηχανισμό συγκέντρωσης επιχειρήσεων, επιτρέποντας τη λειτουργία τους υπό ενιαίο επιχειρηματικό φορέα, χωρίς διακοπή της επιχειρηματικής τους συνέχειας.

Έννοια και βασικά χαρακτηριστικά

Συγχώνευση είναι η πράξη με την οποία μεταβιβάζεται, με καθολική διαδοχή, το σύνολο της περιουσίας μιας ή περισσότερων εταιρειών σε άλλη εταιρεία (υφιστάμενη ή νεοϊδρυόμενη), με παράλληλη λύση των συγχωνευόμενων εταιρειών χωρίς εκκαθάριση.

Τα βασικά εννοιολογικά γνωρίσματα της συγχώνευσης, ανεξαρτήτως της ειδικότερης μορφής της, είναι:

(α) Η μεταβίβαση, με καθολική διαδοχή, του συνόλου της περιουσίας (δικαιωμάτων, υποχρεώσεων και εννόμων σχέσεων) της απορροφώμενης ή συγχωνευόμενης εταιρείας στην απορροφώσα ή στη νέα εταιρεία που προκύπτει από τη συγχώνευση.

(β) Η λύση της απορροφώμενης ή συγχωνευόμενης εταιρείας χωρίς εκκαθάριση.

(γ) Η απόδοση στους μετόχους ή εταίρους της απορροφώμενης ή συγχωνευόμενης εταιρείας εταιρικών συμμετοχών της εταιρείας που προκύπτει από τη συγχώνευση, ενδεχομένως μαζί με περιορισμένο χρηματικό ποσό.

Μορφές συγχώνευσης

Η συγχώνευση πραγματοποιείται είτε με απορρόφηση είτε με σύσταση νέας εταιρείας.

(α) Συγχώνευση με απορρόφηση

Ειδικότερα, συγχώνευση με απορρόφηση είναι η πράξη με την οποία μία ή περισσότερες εταιρείες μεταβιβάζουν σε άλλη, ήδη υφιστάμενη, εταιρεία, ύστερα από λύση τους χωρίς εκκαθάριση, το σύνολο της περιουσίας τους. Λαμβάνουν, ως αντάλλαγμα οι μέτοχοι ή εταίροι τους εταιρικές συμμετοχές της απορροφώσας εταιρείας και, ενδεχομένως, κάποιο χρηματικό ποσό.

(β) Συγχώνευση με σύσταση νέας εταιρείας

Συγχώνευση με σύσταση νέας εταιρείας είναι η πράξη με την οποία δύο ή περισσότερες εταιρείες μεταβιβάζουν σε νέα εταιρεία, την οποία συνιστούν, ύστερα από λύση τους χωρίς εκκαθάριση, το σύνολο της περιουσίας τους. Λαμβάνουν, ως αντάλλαγμα οι μέτοχοι ή εταίροι τους εταιρικές συμμετοχές της νέας εταιρείας και, ενδεχομένως, κάποιο χρηματικό ποσό.

Οι διατάξεις που διέπουν τη συγχώνευση με απορρόφηση εφαρμόζονται αναλόγως και στη συγχώνευση με σύσταση νέας εταιρείας, στο μέτρο που δεν αντίκεινται στη φύση της τελευταίας. Η ουσιώδης διαφοροποίηση εντοπίζεται στο γεγονός ότι στην περίπτωση συγχώνευσης με σύσταση νέας εταιρείας εφαρμόζονται επιπλέον και οι διατάξεις που διέπουν τη σύσταση της νέας εταιρείας.

Δεν μπορεί να υπάρξει άλλη μορφή συγχώνευσης, πέραν των παραπάνω αναφερόμενων. Επιπλέον, δεν είναι δυνατός ούτε ο συνδυασμός των δύο μορφών συγχώνευσης.

Η εξαγορά, παρ’ όλο που δεν αποτελεί μορφή συγχώνευσης, συνιστά πράξη που εξομοιώνεται με συγχώνευση με απορρόφηση.

Η διαδικασία της συγχώνευσης: βασικά στάδια

Η διαδικασία της συγχώνευσης, οργανώνεται σε μία αλληλουχία διακριτών σταδίων, τα οποία εξυπηρετούν αφενός τη διαφάνεια του μετασχηματισμού και αφετέρου την προστασία των μετόχων, εταίρων, εργαζομένων και πιστωτών των εταιρειών που μετέχουν σε αυτόν. Ειδικότερα, τα στάδια αυτά διαμορφώνονται ως εξής:

(α) Προπαρασκευαστικό στάδιο και διαμόρφωση βασικών όρων

Κατά το στάδιο αυτό (που δεν προβλέπεται ρητά στον νόμο) τα αρμόδια όργανα των συμμετεχουσών εταιρειών αξιολογούν τη σκοπιμότητα της συγχώνευσης, διαμορφώνουν τους βασικούς της όρους και προχωρούν σε διαπραγματεύσεις ως προς τα ουσιώδη στοιχεία της.

(β) Κατάρτιση σχεδίου σύμβασης συγχώνευσης

Σε επόμενο στάδιο, με σχετική απόφαση των αρμόδιων διαχειριστικών οργάνων (διοικητικό συμβούλιο ή διαχειριστές) των εταιρειών που μετέχουν στη συγχώνευση, καταρτίζεται το σχέδιο σύμβασης συγχώνευσης. Το σχέδιο αυτό αποτελεί το θεμελιώδες κείμενο της συγχώνευσης, καθώς αποτυπώνει τα ουσιώδη στοιχεία της.

(γ) Δημοσιότητα και ενημέρωση ενδιαφερομένων

Το σχέδιο σύμβασης συγχώνευσης καταχωρίζεται και δημοσιεύεται στο Γ.Ε.ΜΗ., για κάθε εταιρεία που συμμετέχει στη συγχώνευση.

Μέσα σε τριάντα ημέρες από τη δημοσίευση του σχεδίου, οι πιστωτές των εταιρειών που μετέχουν στη συγχώνευση, των οποίων οι απαιτήσεις έχουν γεννηθεί πριν από τη δημοσιότητα και δεν έχουν καταστεί ληξιπρόθεσμες, μπορούν να ζητήσουν κατάλληλες εγγυήσεις, εφόσον αποδείξουν ότι η οικονομική κατάσταση των εταιρειών λόγω της συγχώνευσης καθιστά την προστασία αυτή αναγκαία.

(δ) Εκθέσεις διοίκησης και εμπειρογνωμόνων

Τα διαχειριστικά όργανα (διοικητικό συμβούλιο ή διαχειριστές) κάθε μετέχουσας εταιρείας συντάσσουν λεπτομερή γραπτή έκθεση, με την οποία επεξηγούν, κατά τρόπο εύληπτο, και αιτιολογούν, από νομική και οικονομική άποψη, το σχέδιο σύμβασης συγχώνευσης, με ιδιαίτερη έμφαση στη σχέση ανταλλαγής των εταιρικών συμμετοχών. Σκοπός της έκθεσης αυτής είναι οι μέτοχοι ή εταίροι να κατανοήσουν τη λογική του μετασχηματισμού, τους βασικούς του όρους και τις συνέπειές του.

Το σχέδιο σύμβασης συγχώνευσης εξετάζεται, επιπλέον, από ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες, οι οποίοι συντάσσουν σχετική έκθεση προς τους μετόχους ή εταίρους. Ο έλεγχος αυτός λειτουργεί ως πρόσθετη εγγύηση διαφάνειας και αξιοπιστίας της διαδικασίας, επιτρέποντας τη διαμόρφωση τεκμηριωμένης κρίσης.

(ε) Απόφαση έγκρισης της συγχώνευσης

Η συγχώνευση ολοκληρώνεται, σε εταιρικό επίπεδο, με την έγκρισή της με σχετική απόφαση των αρμόδιων εταιρικών οργάνων (συνέλευσης ή εταίρων) των συμμετεχουσών εταιρειών. Η απόφαση αυτή καλύπτει, κατ’ ελάχιστον, το σχέδιο σύμβασης συγχώνευσης και τις αναγκαίες για την υλοποίησή της τροποποιήσεις του καταστατικού. Σε περίπτωση ύπαρξης περισσότερων κατηγοριών εταιρικών συμμετοχών, απαιτείται και η έγκριση κάθε επιμέρους κατηγορίας, εφόσον επηρεάζονται τα δικαιώματά της.

(στ) Σύμβαση συγχώνευσης και έλεγχος νομιμότητας

Μετά την έγκριση, καταρτίζεται η σύμβαση συγχώνευσης, η οποία υποβάλλεται στις προβλεπόμενες διατυπώσεις δημοσιότητας για κάθε εταιρεία που μετέχει στη συγχώνευση.

Πριν από την ολοκλήρωση της δημοσιότητας, η αρμόδια αρχή διενεργεί τον προβλεπόμενο έλεγχο νομιμότητας. Κατά το στάδιο αυτό ελέγχεται το σύνολο των πράξεων και των διατυπώσεων της διαδικασίας ως προς τη νομιμότητά τους.

(ζ) Η ολοκλήρωση της διαδικασίας

Η διαδικασία της συγχώνευσης ολοκληρώνεται με την καταχώριση της σύμβασης συγχώνευσης στο Γ.Ε.ΜΗ. ως προς την απορροφώσα ή τη νέα εταιρεία, κατά περίπτωση. Από το χρονικό αυτό σημείο, επέρχονται αυτοδικαίως τα αποτελέσματά της: συντελείται η καθολική διαδοχή, δηλαδή η μεταβίβαση του συνόλου της περιουσίας της απορροφώμενης ή συγχωνευόμενης εταιρείας στην απορροφώσα ή στη νέα εταιρεία, οι μέτοχοι ή εταίροι της απορροφώμενης ή συγχωνευόμενης εταιρείας καθίστανται μέτοχοι ή εταίροι της απορροφώσας ή της νέας εταιρείας, και η απορροφώμενη ή συγχωνευόμενη εταιρεία παύει να υπάρχει χωρίς να ακολουθεί εκκαθάριση.

Η συγχώνευση συνιστά ένα ιδιαίτερα νομικό εργαλείο για τη διαχείριση και κάλυψη αντίστοιχων επιχειρηματικών αναγκών. Οι μορφές της είναι αυστηρά οριοθετημένες από τον νόμο όπως, εξάλλου, και η ακολουθητέα διαδικασία και τα βασικά στάδια για την ολοκλήρωσή της. Για τα σημαντικότερα από αυτά (με πρώτο την κατάρτιση του σχεδίου σύμβασης συγχώνευσης) σε επόμενη αρθρογραφία μας.-

Σημ.1: Το παρόν άρθρο αποτελεί τμήμα ευρύτερης ενότητας αρθρογραφίας της Δικηγορικής μας Εταιρείας για τους εταιρικούς μετασχηματισμούς. Στην ενότητα αυτή επιχειρούμε την ανάλυση, άρθρο προς άρθρο με business view, πάντα, προσέγγιση, του βασικού σχετικού νόμου (:ν. 4601/2019).

Σημ.2: Σε πλήρη μορφή το άρθρο Συγχώνευση εταιρειών: έννοια, μορφές & βασικά στάδια διαδικασίας