Συνταγματική Αναθεώρηση: με το βλέμμα προς το κέντρο ο Μητσοτάκης Γράφει ο Μποξέρ*

Καθόλου τυχαία ούτε πολιτικά ουδέτερη δεν είναι η εκκίνηση της Συνταγματικής Αναθεώρησης από τον Κυριάκο Μητσοτάκη για τη ΝΔ. Το άνοιγμα της σχετικής συζήτησης από την περασμένη Δευτέρα έχει συμβολισμούς και μια προσεκτική ανάλυση μπορεί να αποκαλύψει και σχεδιασμούς που αφορούν στον οδικό χάρτη της κυβέρνησης μέχρι τις επόμενες εθνικές εκλογές.

Για το πολιτικό σκεπτικό οι βασικές αλλαγές που προτείνει η ΝΔ, δηλαδή το άρθρο περί ευθύνης υπουργών, τα μη κρατικά πανεπιστήμια, η μονιμότητα στο δημόσιο, η θητεία του Προέδρου της Δημοκρατίας, ο τρόπος εκλογής της ηγεσίας της Δικαιοσύνης και η συνταγματική κατοχύρωση της δημοσιονομικής πειθαρχίας, έχουν σαφές πολιτικό πρόσημο. Επιβεβαιώνουν αυτό που εδώ και καιρό φαινόταν: ότι για τον Κυριάκο Μητσοτάκη η μάχη και των επόμενων εκλογών θα δοθεί ξανά στο ζωτικό χώρο του κέντρου. Συνεπώς πέρα από το περιεχόμενο αυτών κάθε αυτών των αλλαγών, είναι ξεκάθαρο ότι η ΝΔ επιχειρεί να φέρει το ΠΑΣΟΚ ενώπιον πρώιμων προεκλογικών διλημμάτων, σε μια ατζέντα στρατηγικού και ιδεολογικού χαρακτήρα. Και για να το πούμε με μπασκετικούς όρους θα παίξει πρέσινγκ το ΠΑΣΟΚ ή με ποδοσφαιρικούς όρους θα φέρει το παιχνίδι στο δικό της γήπεδο και θα κλείσει τον αντίπαλο στα καρέ του.

Στο Μέγαρο Μαξίμου εκτιμούν ότι το ΠΑΣΟΚ του Νίκου Ανδρουλάκη είναι αναγκασμένο πλέον να πάρει θέση για τα βασικά ζητήματα που θα τεθούν στο δημόσιο διάλογο, γεγονός από το οποίο θεωρούν ότι μόνο ωφελημένοι μπορούν να βγουν η ΝΔ και η κυβέρνηση. Αν το ΠΑΣΟΚ συμφωνήσει έστω σε κάποια άρθρα, τότε το κυβερνητικό κόμμα θα εμφανιστεί ότι έχει αναμφισβήτητα την πρωτοβουλία των κινήσεων και σπρώχνει το βασικό του αντίπαλο στις δικές του θέσεις, με ότι αυτό συνεπάγεται για την πολιτική του κυριαρχία. Αν πάλι το ΠΑΣΟΚ αρνηθεί οποιαδήποτε συναίνεση, τότε η ΝΔ θα επιχειρήσει να απευθυνθεί στη βάση του κόμματος. Καθόλου τυχαία δε θα πρέπει να θεωρείται εδώ η αναφορά του Κυριάκου Μητσοτάκης στην πρόσφατη συνέντευξή του στον ΣΚΑΊ ότι διεκδικεί ψηφοφόρους του ΠΑΣΟΚ, οι οποίοι μπορεί να συμφωνούν με τις προοπτικές που δίνει η κυβέρνηση και ενώ δε βλέπουν με καλό μάτι όταν το ΠΑΣΟΚ γίνεται ουρά της κυρίας Κωνσταντοπούλου. Τα στοιχεία που έχει μάλιστα στη διάθεσή του το κυβερνητικό επιτελείο δείχνουν ότι περίπου 1 στους 5 ψηφοφόρους του ΠΑΣΟΚ αξιολογεί θετικά το έργο της κυβέρνησης.

Από την άλλη η ατζέντα της Συνταγματικής Αναθεώρησης εκτιμάται ότι θα προκαλέσει και εσωτερικές αναταράξεις στο κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης, καθώς μόλις πριν από λίγο καιρό εντός του ΠΑΣΟΚ είχαν εκφραστεί αποκλίνουσες απόψεις σε ότι αφορά για παράδειγμα στο θέμα των μη κρατικών πανεπιστημίων. Μάλιστα κυβερνητικές πηγές δεν αποκλείουν να συμβεί το ίδιο και τώρα που η συνοχή του «πράσινου» στρατοπέδου μόνο αδιατάρακτη δε φαίνεται να είναι.

Οι πιέσεις προς το ΠΑΣΟΚ μπορεί να έχουν σχέση και με έναν αμιγώς εκλογικό υπολογισμό στη ΝΔ, που φυσικά δεν ομολογείται από κανέναν. Ποιος είναι αυτός; Ότι θα συνέφερε τη ΝΔ το ΠΑΣΟΚ να βρεθεί στην τρίτη θέση των επόμενων εθνικών εκλογών. Και αυτό γιατί κάποιοι στην κυβέρνηση θεωρούν ότι αν δημοσκοπικά αρχίσει να υπάρχει εισροή ψηφοφόρων του ΠΑΣΟΚ προς τη ΝΔ και αν στο εσωτερικό του κόμματος δεν επικρατήσει η απαραίτητη προεκλογική συνοχή, τότε δεν αποκλείεται το ΠΑΣΟΚ να μην είναι δεύτερο κόμμα. Και ένα ΠΑΣΟΚ στην τρίτη θέση θα είναι -σύμφωνα με αυτό το σκεπτικό- πιο ευάλωτο στην πόλωση της δεύτερης κάλπης, αλλά και σε πιέσεις, ώστε να συμβάλει σε κυβερνητική λύση, καθώς δε θα υπάρχει πλέον καμία αυτόνομη πλειοψηφική προοπτική για το κόμμα του Νίκου Ανδρουλάκη. Εδώ φυσικά μένει το ερώτημα ποιος θα είναι ο δεύτερος; Θα είναι ο Αλέξης Τσίπρας ή θα είναι το κόμμα της Μαρίας Καρυστιανού, οπότε υπάρχει γενική ανατροπή της σημερινής πολιτικής κατάστασης;

Ό,τι και αν συμβεί από όλα αυτά, στην κυβέρνηση αισθάνονται ότι έχουν πάρει μια σημαντική πολιτική ανάσα με την υπόθεση της Συνταγματικής Αναθεώρησης. Και να πούμε εδώ ότι ένα σκέλος αυτής της διαδικασίας, όπως είναι αυτό που αφορά τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, είναι πιθανόν να μην περιοριστεί μόνο στην αύξηση της θητείας του στα 6 χρόνια και στη μη δυνατότητα επανεκλογής. Σύμφωνα με πληροφορίες στην κυβέρνηση εξετάζουν και μια σημειακή παρέμβαση που θα μπορούσε να υπάρξει και υπέρ της αύξησης των αρμοδιοτήτων του Προέδρου, ενδεχομένως έχοντας στο επίκεντρο το Συμβούλιο Πολιτικών Αρχηγών. Υπενθυμίζεται ότι το Συμβούλιο Πολιτικών Αρχηγών είναι ένα άτυπο όργανο και συγκαλείται έπειτα από εισήγηση του εκάστοτε πρωθυπουργού.

Στην υπόθεση της Συνταγματικής Αναθεώρησης υπάρχει και ένα επιπλέον ενδιαφέρον στοιχείο που αφορά αμιγώς στην πολιτική συγκυρία και ειδικότερα στον χρόνο διεξαγωγής των επόμενων εθνικών εκλογών. Είναι πολλοί αυτοί που θεωρούν ότι το θέμα της Αναθεώρησης ανοίγει σχετικά νωρίς, σχεδόν ένα χρόνο πριν από τις προσεχείς εθνικές εκλογές. Και εδώ η απάντηση μπορεί να κρύβεται στο γεγονός ότι κατά την αναθεώρηση του 2019 οι εργασίες στις αρμόδιες επιτροπές της Βουλής διήρκεσαν περίπου 4 μήνες. Έτσι αν ο Κυριάκος Μητσοτάκης παρέπεμπε τις σχετικές διαδικασίες για το φθινόπωρο του 2026, θα έκλεινε οριστικά το παράθυρο για εκλογές περί τα τέλη του ’26, καθιστώντας έτσι τις κάλπες την άνοιξη του 2027 σχεδόν μονόδρομο. Τώρα το σενάριο των εκλογών στο τέλος του χρόνου εξακολουθεί να υπάρχει.

Σε κάθε περίπτωση το πολιτικό ισοζύγιο της έναρξης της Συνταγματικής Αναθεωρητικής διαδικασίας είναι για την κυβέρνηση θετικό. Και αυτό γιατί με την ανάδειξη των προτεινόμενων αλλαγών το Μέγαρο Μαξίμου επαναφέρει στο προσκήνιο τη λεγόμενη θετική ατζέντα, ενώ ο πρωθυπουργός ενισχύει το μεταρρυθμιστικό του προφίλ και οικοδομεί δεσμούς με τους κεντρώους ψηφοφόρους που εκτιμάται πως έλκονται από προτάσεις, όπως η αξιολόγηση στο δημόσιο και ο κόφτης στις κρατικές δαπάνες. Παράλληλα ανοίγοντας τα ζητήματα του κράτους δικαίου, με αιχμές την αναθεώρηση του άρθρου περί ευθύνης υπουργών και τον τρόπο επιλογής της ηγεσίας της Δικαιοσύνης, δημιουργούνται δίαυλοι επικοινωνίας και με τους πολίτες που έχουν στραφεί στα λεγόμενα αντισυστημικά κόμματα, καθώς έτσι η κυβέρνηση απαντά στην κριτική περί υποχώρησης των θεσμών, η οποία της ασκείται και καταγράφεται σε υψηλά ποσοστά στις τρέχουσες δημοσκοπήσεις.

Πολλαπλά, λοιπόν τα οφέλη της κυβέρνησης από τη Συνταγματική Αναθεώρηση.

*Ένας Αθηναίος που ζει στη Θεσσαλονίκη