Τα Viral της Θεσσαλονίκης: Ο Πόντιος δημοσιογράφος που δεν είχε βρεθεί ποτέ στην Ελλάδα και μαρτύρησε φωνάζοντας «Ζήτω η Ελλάς» (βίντεο)

Στην οδό Στρατηγού Καλλάρη, μπροστά από την είσοδο των γραφείων της Ένωσης Συντακτών Ημερησίων Εφημερίδων Μακεδονίας-Θράκης, μία προτομή συνδέει τη Θεσσαλονίκη με μία από τις πιο δραματικές σελίδες της ιστορίας του ποντιακού ελληνισμού και του ελληνικού Τύπου.

Είναι η μορφή του Νίκου Καπετανίδη, του Πόντιου δημοσιογράφου και εκδότη που πλήρωσε με τη ζωή του τα κείμενα, τις θέσεις και τη δημόσια δράση του. Συνελήφθη το 1921, οδηγήθηκε στα λεγόμενα «Δικαστήρια Ανεξαρτησίας» της Αμάσειας και καταδικάστηκε σε θάνατο σε ηλικία μόλις 32 ετών.

Κυριακή 11 Οκτ 2026, 08:00

Τα Viral της Θεσσαλονίκης: Τι είναι το παράξενο «δέντρο» με τους 500 φωτεινούς καρπούς στη Νέα Παραλία (βίντεο)

Η προτομή του, έργο του γλύπτη Γιώργου Κικώτη, τοποθετήθηκε έπειτα από αίτημα του Σωματείου Δράσης «Νίκος Καπετανίδης», ενώ τα αποκαλυπτήριά της πραγματοποιήθηκαν στις 21 Σεπτεμβρίου, ημερομηνία που έχει καθιερωθεί από τις δημοσιογραφικές ενώσεις της χώρας ως «Ημέρα Μνήμης Νίκος Καπετανίδης».

Από τη Ριζούντα στις εφημερίδες της Τραπεζούντας

Ο Νίκος Καπετανίδης γεννήθηκε στη Ριζούντα του Πόντου και φοίτησε στο Φροντιστήριο της Τραπεζούντας. Ήδη από τα μαθητικά του χρόνια έκανε τα πρώτα βήματα στη δημοσιογραφία, γράφοντας χρονογραφήματα σε εφημερίδες και περιοδικά.

Κατά τη διάρκεια του Α' Παγκοσμίου Πολέμου εξέδωσε την εβδομαδιαία εφημερίδα «Σάλπιγξ», ενώ μετά την αποχώρηση των ρωσικών στρατευμάτων και την επιστροφή των οθωμανικών αρχών στην Τραπεζούντα προχώρησε στην έκδοση της «Εποχής». Το πρώτο φύλλο κυκλοφόρησε στις 27 Οκτωβρίου 1918.

Μέσα από τις σελίδες της εφημερίδας του έγραφε ανοιχτά για τις διώξεις σε βάρος του ελληνικού πληθυσμού του Πόντου και συγκρουόταν δημόσια με τις τουρκικές εθνικιστικές θέσεις της εποχής. Η δημοσιογραφία για τον ίδιο δεν περιοριζόταν στην καταγραφή των γεγονότων. Την αντιμετώπιζε ως δημόσιο καθήκον, ακόμη και όταν γνώριζε ότι τα κείμενά του έθεταν σε κίνδυνο τη ζωή του.

Το τελευταίο φύλλο της «Εποχής» κυκλοφόρησε στις 5 Μαρτίου 1921. Μόλις πέντε ημέρες αργότερα, στις 10 Μαρτίου, ο Καπετανίδης συνελήφθη.

Τα «Δικαστήρια Ανεξαρτησίας»

Τη διαδρομή του Νίκου Καπετανίδη προς την Αμάσεια και την αγχόνη έχει καταγράψει, μεταξύ άλλων, ο δημοσιογράφος Νίκος Ασλανίδης στο βιβλίο του «Μάρτυρες… 100 χρόνια μετά», αναδεικνύοντας παράλληλα όσα συνέβησαν στα λεγόμενα «Δικαστήρια Ανεξαρτησίας».

Όπως αναφέρει, επρόκειτο για ειδικά δικαστήρια που οργανώθηκαν από το τουρκικό εθνικιστικό κίνημα του Μουσταφά Κεμάλ και λειτούργησαν στην Αμάσεια, μακριά από τα προξενεία των δυτικών χωρών και, κατά συνέπεια, από την παρουσία ξένων αντιπροσωπειών.

Από τον Δεκέμβριο του 1920 είχε ήδη ξεκινήσει κύμα μαζικών συλλήψεων, ενώ τα δικαστήρια άρχισαν να λειτουργούν τον Αύγουστο του 1921. Ανάμεσα στους ανθρώπους που οδηγήθηκαν ενώπιόν τους βρίσκονταν πολιτικοί, επιχειρηματίες, τραπεζίτες, γιατροί, κληρικοί, εκπαιδευτικοί και δημοσιογράφοι. Οι κατηγορούμενοι δεν είχαν δικαίωμα ουσιαστικής υπεράσπισης ούτε δικηγόρους, ενώ για πολλούς η απόφαση ήταν θάνατος δι' απαγχονισμού.

Ανάμεσά τους ήταν και ο δημοσιογράφος και εκδότης της εφημερίδας «Εποχή», Νίκος Καπετανίδης.

Η στάση του κατά τη διάρκεια της δίκης του έμεινε στην ιστορία. Όταν ο πρόεδρος του δικαστηρίου τού απέδωσε την κατηγορία ότι επεδίωκε την ανεξαρτησία του Πόντου, ο Καπετανίδης, σύμφωνα με τις μαρτυρίες που διασώθηκαν, τον διέκοψε:

«Όχι, κύριε πρόεδρε! Εγώ ήθελα την απ' ευθείας ένωση του Πόντου με την Ελλάδα!»

Τα τελευταία γράμματα και η αγχόνη

Στις επιστολές που έστελνε στην οικογένειά του τις τελευταίες ημέρες πριν από την εκτέλεσή του, ο Καπετανίδης έδειχνε ότι είχε πλήρη επίγνωση όσων επρόκειτο να ακολουθήσουν.

Ζητούσε από τους δικούς του ανθρώπους να δείξουν καρτερία και έγραφε ότι ούτε το θάρρος ούτε η ψυχραιμία τον είχαν εγκαταλείψει.

Στις 21 Σεπτεμβρίου 1921 καταδικάστηκε και εκτελέστηκε δι' απαγχονισμού στην Αμάσεια μαζί με δεκάδες ακόμη Έλληνες του Πόντου.

Σύμφωνα με τις μαρτυρίες που έχουν διασωθεί, λίγο πριν από τον απαγχονισμό του, τα τελευταία του λόγια ήταν:

«Ζήτω η Ελλάς».

Περισσότερο από έναν αιώνα αργότερα, η μορφή του βρίσκεται πλέον σε έναν χώρο άμεσα συνδεδεμένο με το επάγγελμα στο οποίο αφιέρωσε τη σύντομη ζωή του, έξω από τα γραφεία της ΕΣΗΕΜΘ, στο κέντρο της Θεσσαλονίκης.

Μία προτομή που για τους περισσότερους περαστικούς μπορεί να αποτελεί απλώς ακόμη ένα μνημείο της πόλης, αλλά πίσω της βρίσκεται η ιστορία ενός 32χρονου δημοσιογράφου που συνέχισε να γράφει γνωρίζοντας ότι τα γραπτά του μπορούσαν να του κοστίσουν τη ζωή.

Δείτε βίντεο