Τα viral της Θεσσαλονίκης: Το σιντριβάνι-δώρο του σουλτάνου που ανάβλυσε σιρόπι από κεράσι αλλά βρέθηκε στα αζήτητα (βίντεο)

Υπάρχουν μνημεία της Θεσσαλονίκης που έχουν συνδεθεί τόσο πολύ με την καθημερινή εικόνα της πόλης, ώστε δύσκολα φανταζόμαστε ότι κάποτε μπορεί να… εξαφανίστηκαν. Κι όμως, αυτό ακριβώς συνέβη με το ιστορικό σιντριβάνι της Θεσσαλονίκης, γνωστό και ως «Κρήνη Χαμιδιέ».

Σήμερα βρίσκεται στη συμβολή της Εγνατίας με την Εθνικής Αμύνης και αποτελεί ένα από τα χαρακτηριστικά τοπόσημα του κέντρου. Η ιστορία του, όμως, ξεκινά πολύ νωρίτερα, στα τέλη του 19ου αιώνα, όταν η Θεσσαλονίκη βρισκόταν ακόμη υπό οθωμανική διοίκηση.

Από δώρο του σουλτάνου και κεντρικό σημείο μιας νέας, κοσμοπολίτικης συνοικίας, το σιντριβάνι έφτασε να θεωρείται άχρηστο, απομακρύνθηκε από τη θέση του και για δεκαετίες παρέμεινε σε δημοτικό εργοτάξιο. Μέχρι που κάποια από τα κομμάτια του εντοπίστηκαν ξανά και το μνημείο πήρε τον δρόμο της επιστροφής.

Κυριακή 16 Αυγ 2026, 08:00

Τα viral της Θεσσαλονίκης: Το γλυπτό των 17 μέτρων που κάποτε οι Θεσσαλονικείς αποκαλούσαν «σκουριά» (βίντεο)

ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

Ένα δώρο του σουλτάνου στη Θεσσαλονίκη

Το σιντριβάνι κατασκευάστηκε το 1889, την περίοδο που ο Οθωμανός διοικητής της Θεσσαλονίκης Σαμπρί Πασάς προωθούσε ένα ευρύ πρόγραμμα πολεοδομικού εκσυγχρονισμού της πόλης.

Η Θεσσαλονίκη προσπαθούσε τότε να αλλάξει πρόσωπο. Νέοι δρόμοι ανοίγονταν, τα τείχη κατεδαφίζονταν και η πόλη επιχειρούσε να αποκτήσει μια πιο σύγχρονη, ευρωπαϊκή εικόνα.

Στο πλαίσιο αυτών των αλλαγών δημιουργήθηκε και η νέα λεωφόρος Χαμηδιέ, η σημερινή Εθνικής Αμύνης. Στο σημείο όπου η λεωφόρος συναντούσε την Εγνατία τοποθετήθηκε το σιντριβάνι, ως δωρεά του σουλτάνου Αβδούλ Χαμίτ.

Γύρω από αυτό διαμορφώθηκε μια νέα πλατεία, η οποία ονομάστηκε πλατεία Ταξίμ, σε αναφορά στην ομώνυμη περιοχή της Κωνσταντινούπολης. Το σημείο εξελίχθηκε γρήγορα σε έναν από τους σημαντικούς χώρους κοινωνικής ζωής της πόλης.

Δεν ήταν μόνο διακοσμητικό

Το εντυπωσιακό σιντριβάνι δεν είχε μόνο αισθητική αξία. Η αρχική του λειτουργία ήταν απολύτως πρακτική, προσφέροντας νερό στους κατοίκους και τους περαστικούς, αλλά και για να χρησιμοποιείται για το πότισμα των ζώων.

Η θέση του ήταν ιδιαίτερα σημαντική, καθώς βρισκόταν σε έναν από τους βασικούς άξονες της τότε Θεσσαλονίκης. Με τα χρόνια το μνημείο απέκτησε πολλές ονομασίες, μεταξύ άλλων «Πηγή Χαμηδιέ», «Λευκή Πηγή» και «Σιντριβάνι της Εθνικής Αμύνης».

Ένα μνημείο με… πολλές επιρροές

Αυτό που κάνει το σιντριβάνι ξεχωριστό είναι και η αρχιτεκτονική του. Κατασκευασμένο από λευκό μάρμαρο, συνδυάζει οθωμανικά και δυτικότροπα στοιχεία, αποτυπώνοντας με έναν τρόπο την ίδια τη Θεσσαλονίκη της εποχής: μια πόλη όπου διαφορετικές πολιτισμικές και αρχιτεκτονικές επιρροές συνυπήρχαν.

Το επάνω τμήμα παραπέμπει σε κλασικά δυτικοευρωπαϊκά πρότυπα, ενώ ο οβελίσκος θυμίζει αιγυπτιακές επιρροές. Στη βάση του υπάρχουν τρεις ημικυκλικές γούρνες, ενώ ο διάκοσμος περιλαμβάνει ανθέμια, ανάγλυφα στεφάνια και άλλα στοιχεία που παραπέμπουν στον νεοκλασικισμό.

Το νερό τρέχει από λεοντοκεφαλές, ένα μοτίβο που συναντάται και στη λαϊκή αρχιτεκτονική.

Τα εγκαίνια και το… σιρόπι κεράσι

Η τοποθέτηση του σιντριβανιού συνοδεύτηκε από ιδιαίτερη επισημότητα. Ο θεμέλιος λίθος τοποθετήθηκε σε επίσημη τελετή τον Μάρτιο του 1889, ενώ τα εγκαίνια αποτέλεσαν σημαντικό γεγονός για την πόλη.

Μάλιστα, έχει μείνει ως τοπική ανάμνηση η ιστορία ότι κατά τα εγκαίνια από το σιντριβάνι δεν έτρεχε νερό, αλλά σιρόπι κεράσι, προσδίδοντας έναν ακόμη πιο ιδιαίτερο χαρακτήρα στη γιορτή.

Από το κέντρο… στο εργοτάξιο

Η ιστορία του, όμως, δεν είχε μόνο λαμπρές στιγμές. Το 1936, καθώς η πόλη άλλαζε και η Εγνατία διανοιγόταν, το σιντριβάνι απομακρύνθηκε από τη θέση του για να διευκολυνθεί η κυκλοφορία. Αρχικά μεταφέρθηκε στο παλιό γήπεδο της ΧΑΝΘ και στη συνέχεια κατέληξε στο δημοτικό εργοτάξιο της Τούμπας. Για ένα ιστορικό μνημείο που είχε αποτελέσει κεντρικό σημείο της πόλης, η κατάληξη ήταν μάλλον παράδοξη.

Για χρόνια παρέμενε εκεί, ενώ ορισμένα μαρμάρινα τμήματά του καταστράφηκαν ή χρησιμοποιήθηκαν ξανά χωρίς να είναι γνωστή η ιστορική τους αξία.

Η «ανακάλυψη» του 1976

Το 1976, όμως, εντοπίστηκαν στο δημοτικό εργοτάξιο τμήματα του παλιού σιντριβανιού: οι τρεις μαρμάρινες γούρνες, ένα από τα τρία φουρούσια και η βάση του οβελίσκου. Ακολούθησε έρευνα σε φωτογραφίες αρχείου και παλαιότερα τουρκικά σχέδια, ώστε να ανασυντεθεί η αρχική μορφή του μνημείου.

Έναν χρόνο αργότερα το σιντριβάνι αναστηλώθηκε. Ωστόσο, μεγάλο μέρος του επάνω τμήματός του χρειάστηκε να κατασκευαστεί ξανά ως πιστό αντίγραφο του αυθεντικού.

Στις 20 Ιουλίου 1977 επανατοποθετήθηκε στο κέντρο της Θεσσαλονίκης, σε σημείο πολύ κοντά στην αρχική του θέση, καθώς οι πολεοδομικές αλλαγές της πόλης δεν επέτρεπαν την ακριβή επαναφορά του.

Ένα κομμάτι της Θεσσαλονίκης που επέστρεψε

Σήμερα, το ιστορικό σιντριβάνι αποτελεί ένα από τα χαρακτηριστικά σημεία αναφοράς της Θεσσαλονίκης και έχει χαρακτηριστεί μνημείο από το Κεντρικό Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων. Η πορεία του μέσα στον χρόνο είναι, κατά κάποιον τρόπο, μια μικρή ιστορία της ίδιας της πόλης.

Γεννήθηκε σε μια περίοδο μεγάλων αλλαγών, έγινε σημείο αναφοράς της κοσμοπολίτικης Θεσσαλονίκης, απομακρύνθηκε για χάρη της κυκλοφορίας, ξεχάστηκε για δεκαετίες σε ένα εργοτάξιο και τελικά επέστρεψε στο αστικό τοπίο.

Την επόμενη φορά που θα περάσετε από Εγνατία και Εθνικής Αμύνης, αξίζει να του ρίξετε μια δεύτερη ματιά. Γιατί πίσω από αυτό το «παλιό» σιντριβάνι κρύβεται μια από τις πιο περιπετειώδεις διαδρομές ενός μνημείου της Θεσσαλονίκης.

Δείτε βίντεο