Η πορεία και τη νέα φάση του προγράμματος «Στέγαση και Εργασία», που υλοποιείται από τον Δήμο Θεσσαλονίκης σε συνεργασία με τις ΜΚΟ ΑΡΣΙΣ και PRAKSIS ήταν το αντικείμενο της σημερινής συνέντευξης τύπου που οργάνωσε η αντιδημαρχία Κοινωνικής Πολιτικής, Αλληλεγγύης και Δημόσιας Υγείας, σήμερα το μεσημέρι.
Κατά τη συνέντευξη τύπου έγιναν αναφορές στο συγκεκριμένο πρόγραμμα το οποίο βρίσκεται στην τρίτη φάση του από τον περασμένο Αύγουστο, από τον αρμόδιο αντιδήμαρχο Δημήτρη Σκούτα και εκπροσώπους των φορέων.
Το πρόγραμμα χρηματοδοτείται από το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας και στοχεύει στην άμεση μετάβαση αστέγων νοικοκυριών σε αυτόνομες μορφές διαβίωσης, με τελικό σκοπό την πλήρη κοινωνική και εργασιακή τους επανένταξη.
Η κοινωνική στέγαση ψηλά στην ατζέντα
Ο Αντιδήμαρχος Κοινωνικής Πολιτικής, Αλληλεγγύης και Δημόσιας Υγείας Δημήτρης Σκούτας υπενθύμισε ότι το αρχικό πρόγραμμα «Στέγαση και Επανένταξη» είχε προηγηθεί έως το 2016, με ανανεώσεις και νέες συμβάσεις το 2020 και το 2022.
Στο πλαίσιο εκείνων των δράσεων, παρεχόταν επιδότηση ενοικίου για χρονικό διάστημα από 18 έως 24 μήνες, καλύπτονταν οι βασικές δαπάνες οικοσκευής ώστε τα νοικοκυριά να μπορέσουν να εξοπλίσουν αξιοπρεπώς την κατοικία τους, ενώ παράλληλα προσφερόταν συστηματική ψυχοκοινωνική στήριξη.
Ταυτόχρονα, υλοποιούνταν παρεμβάσεις εργασιακής επανένταξης με επιδότηση εργασίας για δώδεκα μήνες, συνοδευόμενες από κάλυψη ασφαλιστικών εισφορών για έναν χρόνο, καθώς και υπηρεσίες κατάρτισης, εκπαίδευσης και διασύνδεσης με συμπληρωματικές κοινωνικές δομές, ώστε η στήριξη να είναι πολυεπίπεδη και ουσιαστική.
Η διαχειριστική αρχή είναι η Διεύθυνση Καταπολέμησης της Φτώχειας του Υπουργείου, σε συνεργασία με τον ΟΠΕΚΑ, ενώ το πρόγραμμα υλοποιείται σε 43 δήμους της χώρας.
Ο κ. Σκούτας τόνισε ότι από το 2017-2018 ο Δήμος έχει θέσει την αστεγία και την κοινωνική κατοικία σε υψηλή προτεραιότητα, μέσα από τη λειτουργία του Γραφείου Κοινωνικής Κατοικίας και συνεργασίες σε μητροπολιτικό επίπεδο. «Σήμερα υπάρχουν τα χρηματοδοτικά εργαλεία που μας επιτρέπουν να προχωρήσουμε ουσιαστικά», ανέφερε.
Σταθερά αποτελέσματα και διατήρηση της στέγης
Το σχέδιο που ξεκίνησε τον Μάρτιο του 2022 και ολοκληρώνεται εντός του 2026, στη δεύτερη φάση του υποστήριξε συνολικά 41 νοικοκυριά, με δικαιούχο τον Δήμο Θεσσαλονίκης. Από αυτά, η μεγάλη πλειονότητα των ωφλούμενων διατηρούν μέχρι σήμερα την κατοικία τους (35 νοικοκυριά από τα 41), στοιχείο που καταδεικνύει τη βιωσιμότητα της παρέμβασης.
Παράλληλα, οκτώ ωφελούμενοι έλαβαν επιδότηση εργασίας, ενισχύοντας την επανένταξή τους στην αγορά εργασίας, ενώ έξι ακόμη ενισχύθηκαν μέσω επιδότησης επαγγελματικών δεξιοτήτων, αποκτώντας πρόσβαση σε νέα εφόδια για την επαγγελματική τους πορεία.
Στο πλαίσιο της εφαρμογής της μεθοδολογίας Housing First, υποστηρίχθηκαν επιπλέον τέσσερα νοικοκυριά, δύο από την PRAKSIS και δύο από την ΑΡΣΙΣ, με εντατική και εξατομικευμένη παρακολούθηση.
«Στέγαση και Εργασία 3»: Νέα φάση από το 2025
Όπως εξήγησε κατά τη συνέντευξη τύπου η Κλειώ Σαββάκη, υπεύθυνη του προγράμματος από την πλευρά της κοινωνικής υπηρεσίας ΑΡΣΙΣ, η νέα φάση του προγράμματος, «Στέγαση και Εργασία 3», βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη από τον Αύγουστο του 2025 και απευθύνεται σε καταγεγραμμένους άστεγους ή άτομα που απειλούνται με αστεγία και είναι εγγεγραμμένα στις υπηρεσίες του Δήμου.
Στο πλαίσιο του νέου κύκλου προβλέπεται κάλυψη ενοικίου και βασικού εξοπλισμού κατοικίας για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, ενώ τίθεται ως στόχος η ουσιαστική εργασιακή ενεργοποίηση των ωφελούμενων: τουλάχιστον το 20% θα πρέπει να ενταχθεί σε εργασία διάρκειας άνω των τριών μηνών, ενώ ποσοστό 10% θα υποστηριχθεί οικονομικά για την απόκτηση επαγγελματικής κατάρτισης.
Παράλληλα, το πρόγραμμα λειτουργεί συμπληρωματικά με το σχήμα κοινωνικής κατοικίας για ευάλωτες ομάδες, διαμορφώνοντας ένα συνεκτικό πλέγμα παρεμβάσεων.
Συνολικά εγκρίθηκαν 44 κατοικίες, από τις οποίες οι 36 έχουν ήδη διατεθεί σε ωφελούμενους. Στο νέο κύκλο συμμετέχουν 22 νοικοκυριά, ενώ σε κάθε φορέα έχουν ήδη στεγαστεί 16 έως 17 οικογένειες ή άτομα.
Πρόκληση η αναζήτηση κατοικιών
Η κοινωνική λειτουργός και εκπρόσωπος της PRAKSIS, Φωτεινή Κελεκτσόγλου, η οποία συντονίζει τρία προγράμματα –δύο στην Αθήνα και ένα στη Θεσσαλονίκη–, τόνισε ότι η επιτυχία «έχει να κάνει με τη συνεργασία που μπορούμε να έχουμε με τον Δήμο Θεσσαλονίκης».
Όπως ανέφερε, το πρόγραμμα δεν απευθύνεται αποκλειστικά σε ανθρώπους που βρίσκονται ήδη στον δρόμο, αλλά και σε όσους έχουν τις προϋποθέσεις, μετά από δύο συν ένα χρόνια συστηματικής υποστήριξης, να μειώσουν δραστικά τις πιθανότητες επιστροφής στην αστεγία.
Ιδιαίτερη πρόκληση αποτέλεσε η αναζήτηση κατοικιών, που ξεκίνησε τον Αύγουστο – έναν παραδοσιακά «νεκρό» μήνα για την πόλη. Παρά τις δυσκολίες, έχουν ήδη μισθωθεί 13 διαμερίσματα, ενώ τέσσερα έως πέντε ακόμη εντάσσονται σε συνεργασία με το πρόγραμμα κοινωνικής κατοικίας που ανέφερε ο Αντιδήμαρχος. Επιπλέον, το Υπουργείο προχώρησε σε αύξηση των ποσών που αφορούν τον εξοπλισμό των νοικοκυριών και την κάλυψη βασικών λογαριασμών, ενισχύοντας περαιτέρω την αποτελεσματικότητα της παρέμβασης. Σημαντικό στοιχείο αποτελεί το γεγονός ότι η συνεργασία με τους ωφελούμενους δεν διακόπτεται με τη λήξη του προγράμματος, καθώς οι κοινωνικές υπηρεσίες παραμένουν διαθέσιμες για υποστήριξη, εφόσον χρειαστεί.
Στόχος η σταθερότητα και η επανένταξη
Παράλληλα, το σχήμα κοινωνικής στέγασης προσφέρει τη δυνατότητα παραμονής σε πλήρως ανακαινισμένα διαμερίσματα για τέσσερα χρόνια, με δυνατότητα επέκτασης για ακόμη τέσσερα, εφόσον πληρούνται οι απαραίτητες προϋποθέσεις. Πρόκειται για μια προοπτική μακροπρόθεσμης σταθερότητας, που επιτρέπει στους ωφελούμενους να σχεδιάσουν τη ζωή τους με ασφάλεια και συνέχεια.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε σε ωφελούμενο με μακροχρόνια εμπειρία αστεγίας, χωρίς υποστηρικτικό δίκτυο και με ιστορικό κράτησης, ο οποίος εντάχθηκε στο πρόγραμμα τον Μάρτιο του 2024. Δύο χρόνια αργότερα διατηρεί μόνος του την κατοικία του, έχοντας συνεργαστεί συστηματικά με διεπιστημονική ομάδα συμβούλων της ΑΡΣΙΣ. Στο διάστημα αυτό εντάχθηκε σε εθελοντική ομάδα, συμμετείχε σε ομάδα ενδυνάμωσης, παρακολούθησε πρόγραμμα ανάπτυξης «πράσινων δεξιοτήτων» και, το σημαντικότερο, κατάφερε να βρει εργασία στον ιδιωτικό τομέα, παρακάμπτοντας τόσο το ηλικιακό εμπόδιο όσο και το ιστορικό κράτησης που τον ακολουθούσε.
Η περίπτωση αυτή αποτυπώνει τον επανενταξιακό χαρακτήρα του προγράμματος: δεν πρόκειται απλώς για παροχή στέγης, αλλά για ένα ολοκληρωμένο εργαλείο κοινωνικής επανένταξης.
Το προφίλ των ωφελούμενων
Οι ωφελούμενοι δεν συγκροτούν μια ομοιογενή ομάδα. Ανάμεσά τους συναντά κανείς μονογονεϊκές οικογένειες, μητέρες ή πατέρες με ανήλικα παιδιά, γυναίκες που έχουν υποστεί ενδοοικογενειακή βία, μακροχρόνια ανέργους και άτομα που βρίσκονται στα όρια της απώλειας στέγης. Όπως επεσήμανε η Κλειώ Σαββάκη από την ΑΡΣΙΣ, το πρόγραμμα «βλέπει την αστεγία ως κοινωνικό φαινόμενο» και παρέχει πολύπλευρες υπηρεσίες, πέρα από την εργασία και τη συμβουλευτική, αντιμετωπίζοντας τις βαθύτερες αιτίες του αποκλεισμού.
Όπως τόνισαν οι εκπρόσωποι των φορέων, το «Στέγαση και Εργασία» δεν περιορίζεται σε μια επιδοματική παρέμβαση. Συνδυάζει στέγαση, κοινωνική φροντίδα, κατάρτιση, επιδότηση εργασίας και διασύνδεση με την αγορά εργασίας, με απώτερο στόχο την εξασφάλιση επαρκούς και σταθερού εισοδήματος – είτε μέσω απασχόλησης είτε μέσω σύνταξης. Καθώς το πρόγραμμα οδεύει προς την ολοκλήρωσή του το 2026, το στοίχημα παραμένει η διατήρηση των θετικών αποτελεσμάτων και η ενίσχυση των δομών πρόληψης.
