- Newsroom
Ασήμαντα αντικείμενα, δεδομένα στην καθημερινότητά μας, βγαίνουν από ένα αστικό σπίτι της Αθήνας, τοποθετούνται στον καμβά και αρχίζουν να αφηγούνται ιστορίες του παρελθόντος, που σχετίζονται με ανθρώπους αλλά και με το κοινωνικοπολιτικό περιβάλλον. Μεταμορφώνονται σε φορείς μνήμης, συναισθήματος και στοχασμού, φωτίζοντας τις αθέατες διαδρομές της ζωής μέσα στον χρόνο.
Είναι τα «Αστικά Εργαλεία - Urban Tools» του ζωγράφου Βασίλη Καρακατσάνη, που παρουσιάζονται στη Θεσσαλονίκη, σηματοδοτώντας την επιστροφή του καλλιτέχνη στην πόλη έπειτα από είκοσι χρόνια. Όπως εξηγεί ο ίδιος μιλώντας στο Αθηναϊκό/Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, «τα αστικά εργαλεία κατά κάποιο τρόπο είναι ένας γρίφος».
Αφετηρία της συγκεκριμένης θεματικής υπήρξε η απομυθοποίηση μιας βαθιά ριζωμένης προσωπικής του πεποίθησης ότι δεν πρέπει να συνδεόμαστε με άψυχα πράγματα, αντικείμενα, σπίτια ή χώρους. Ωστόσο, όταν κλήθηκε να αδειάσει το πατρικό του σπίτι μετά τον θάνατο των γονιών του, τα αντικείμενα άρχισαν να του «μιλούν». «Εκείνο το μάζεμα στις σακούλες, αντικειμένων, ρούχων, πραγμάτων που προϋπήρχαν, άρχισε να μου βγάζει μνήμες τις οποίες είχα προσπεράσει ή τουλάχιστον έτσι πίστευα ότι θέλω να έχουν προσπεραστεί. Και είδα ότι μέσα από τα αντικείμενα αυτά, τα εκατοντάδες ή χιλιάδες που έχουμε μέσα σε ένα σπίτι, διαβάζουμε ξανά μια ιστορία παρελθόντος», αναφέρει ο κ. Καρακατσάνης.
Η διαδικασία αυτή λειτούργησε ως καταλύτης μιας βαθιάς συναισθηματικής αναδρομής. Μέσα από απλά καθημερινά αντικείμενα, ο καλλιτέχνης ανασύρει στιγμές από τα παιδικά του χρόνια, τις οικογενειακές μετακινήσεις, τις επισκέψεις στο πατρικό σπίτι, αλλά και μνήμες που αγγίζουν το συλλογικό βίωμα. «Θυμήθηκα τα παιδικά μου χρόνια, τα σπίτια που είχαμε, έγινε αυτόματα μια αναδρομή από τα παιδικά μου χρόνια μέχρι τον καιρό που είχα φύγει. Και μέσα από όλα αυτά, βρέθηκα ξανά στη δεκαετία του ’60, του ’70, μέχρι και στο πραξικόπημα της 21ης Απριλίου, που ως παιδί το θυμάμαι με έναν αφελή τρόπο, γιατί την άλλη μέρα δεν είχαμε σχολείο. Έτσι είναι η μνήμη, πώς κανείς χαμογελά ή δακρύζει θυμούμενος πράγματα του παρελθόντος», αναφέρει.
Μέσα από αυτή τη διαδρομή, τα αντικείμενα αποκτούν νέα υπόσταση. Γίνονται «εργαλεία», όχι ως χρηστικά μέσα, αλλά ως φορείς νοήματος και αναστοχασμού. «Τα ονομάζω εργαλεία, γιατί κάτι χρήσιμο για να φτιάξεις κάτι, είναι πάντα ένα εργαλείο. Και το “αστικά” προέρχεται από το αστικό παρελθόν όλων αυτών των πραγμάτων που αφορούν ένα σπιτικό μιας μέσης αστικής οικογένειας των Αθηνών», σημειώνει ο ζωγράφος.
Μπουκαλάκια αρωμάτων, τσαγιέρες, φλιτζάνια, αντικείμενα που συνήθως προσπερνάμε, αποκτούν εικαστική υπόσταση και λειτουργούν ως πυροδότες μνήμης, μεταφέροντας τον θεατή από το ατομικό στο συλλογικό βίωμα. Ο ίδιος παρατηρεί ότι, κρατώντας ένα τέτοιο αντικείμενο μπροστά στα μάτια μας, μπορούμε να ανατρέξουμε όχι μόνο στο προσωπικό μας παρελθόν, αλλά και σε ευρύτερες κοινωνικές, πολιτικές και οικονομικές συνθήκες μιας εποχής.
Η εικαστική του γλώσσα, ωστόσο, δεν επιδιώκει την περιγραφή. Όπως λέει, «δεν με απασχολεί η περιγραφή. Η ζωγραφική είναι μία γλώσσα και μάλιστα παράξενη. Εγώ ακόμα την ψάχνω, θεωρώ ότι βρίσκομαι στην αλφαβήτα», σημειώνει, αν και έχει διαγράψει μια δυναμική, καλλιτεχνική διαδρομή σαραντατεσσάρων χρόνων. Έτσι, τα αντικείμενα στα έργα του παραμορφώνονται, εξαφανίζονται ή μετασχηματίζονται, ενώ γύρω τους αναπτύσσεται ένα είδος προσωπικού ημερολογίου με μοτίβα, σχέδια και μικρές σημειώσεις, που λειτουργούν ως εσωτερικές καταγραφές και συνομιλούν μεταξύ τους, κλείνοντας τη σύνθεση.
Η σχέση με τον θεατή παραμένει ανοιχτή. «Ο κάθε θεατής ανακαλύπτει δικά του πράγματα. Άρα, καλό είναι οι ζωγράφοι να μιλάμε λιγότερο και να ζωγραφίζουμε περισσότερο», υπογραμμίζει.
Η έκθεση στη Θεσσαλονίκη έχει για τον ίδιο ιδιαίτερη συναισθηματική σημασία, καθώς η τελευταία ατομική του παρουσίαση στην πόλη πραγματοποιήθηκε το 2005. «Το είχα ανάγκη. Είναι μια πόλη που αγαπώ και ήθελα η δουλειά αυτή να παρουσιαστεί εκεί». Παράλληλα, υπενθυμίζει ότι σε όλη τη διαδρομή του φρόντισε να μην είναι αθηνοκεντρικός, παρουσιάζοντας τη δουλειά του σε πόλεις της ελληνικής περιφέρειας, σε μια εποχή που αυτό δεν θεωρούνταν αυτονόητο.
Η έκθεση «Αστικά Εργαλεία - Urban Tools» του Βασίλη Καρακατσάνη εγκαινιάζεται την Πέμπτη 5 Μαρτίου στις 7 το απόγευμα, στην Αίθουσα Τέχνης Metamorfosis στη Θεσσαλονίκη και θα διαρκέσει έως τις 18 Απριλίου. Περιλαμβάνει επτά ζωγραφικά έργα μεγάλης κλίμακας και πλήθος μικρότερων, φιλοτεχνημένων με ακρυλικό, λάδι και γκουάς σε καμβά. Την επιμέλεια της έκθεσης υπογράφει ο αρχαιολόγος-αρχιτέκτονας και επιμελητής σύγχρονης τέχνης Δρ. Κώστας Πράπογλου.
