Θεσσαλονίκη: Η πρέσβης του Ισραήλ απένειμε τον τίτλο των Δικαίων των Εθνών στους Ηλία και Μαρία Μαχαίρα

- Newsroom

Σε μια ιδιαίτερα συγκινητική εκδήλωση στη Θεσσαλονίκη, ο 98χρονος επιζών του Ολοκαυτώματος Βίκτωρ Βενουζίου απηύθυνε λόγια βαθιάς ευγνωμοσύνης στην Ιφιγένεια Μαχαίρα, κόρη του Ηλία και της Μαρίας Μαχαίρα, οι οποίοι κατά τη διάρκεια της γερμανικής Κατοχής έσωσαν τον ίδιο και την οικογένειά του από τους διωγμούς των Ναζί.

Στην εκδήλωση, που πραγματοποιήθηκε στο Κοινοτικό Κέντρο της Ισραηλιτικής Κοινότητας Θεσσαλονίκης, απονεμήθηκε στους δύο εκλιπόντες ο τίτλος των Δικαίων των Εθνών από το Ίδρυμα Yad Vashem, με την κόρη τους να παραλαμβάνει το δίπλωμα και το μετάλλιο από την πρέσβη του Ισραήλ στην Ελλάδα, Πνινάτ Γιανάι.

«Αγαπητή κυρία Ιφιγένεια Μαχαίρα, να είσαι περήφανη για τους γονείς σου και να τιμάς τη μνήμη τους. Προσωπικά, τους ευγνωμονώ, τους ευχαριστώ και ήταν στόχος ζωής για εμένα να είμαι σήμερα εδώ για να πω αυτά τα λόγια», ανέφερε συγκινημένος ο 98χρονος Βίκτωρ Βενουζίου.

Τετάρτη 14 Οκτ 2026, 07:00

Θεσσαλονίκη: Ξεκίνησαν οι εργασίες για τον «Κήπο των Δικαίων» - Πάρκο άνω των 10 στρεμμάτων με δωρεά 1,5 εκατ.

ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

Η Ιφιγένεια Μαχαίρα, μιλώντας λίγο πριν από την τελετή στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, περιέγραψε τους γονείς της ως «ανθρώπους της προσφοράς, που δεν ζητούσαν ποτέ ανταλλάγματα». Παράλληλα, αναφέρθηκε με συγκίνηση στην αδελφή της, η οποία έφυγε από τη ζωή πριν από λίγους μήνες και είχε υποδεχθεί με ιδιαίτερη χαρά την είδηση της βράβευσης της οικογένειας.

Η πρέσβης του Ισραήλ: «Δεν ξεχνάμε ποτέ εκείνους που στάθηκαν στο πλευρό μας»

Ιδιαίτερη αναφορά στην ιστορία της οικογένειας Βενουζίου και στη συμβολή του Ηλία και της Μαρίας Μαχαίρα έκανε στην ομιλία της η πρέσβης του Ισραήλ στην Ελλάδα, Πνινάτ Γιανάι. Απευθυνόμενη στον 98χρονο επιζώντα, αναφέρθηκε στην περιπέτεια που έζησε ως παιδί κατά τη διάρκεια της Κατοχής, όταν αναγκάστηκε μαζί με την οικογένειά του να αναζητήσει καταφύγιο για να γλιτώσει από τους Ναζί.

«Πριν από περισσότερα από ογδόντα χρόνια, ήσουν ένα Εβραιόπουλο που έτρεχε μαζί με την οικογένειά του για να ξεφύγει από τους Ναζί. Ένα παιδί που δεν μπορούσε να καταλάβει γιατί οι άνθρωποι ήθελαν να το σκοτώσουν απλώς και μόνο επειδή ήταν Εβραίος. Ένα παιδί που χρειαζόταν κάποιον να του ανοίξει μια πόρτα. Και ο Ηλίας και η Μαρία Μαχαίρα σού άνοιξαν αυτή την πόρτα», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Η ίδια υπενθύμισε, επίσης, τη μετέπειτα πορεία του Βίκτωρα Βενουζίου, ο οποίος διετέλεσε πρόεδρος της Ισραηλιτικής Κοινότητας Καρδίτσας, ενώ το 2017 ανέλαβε την πρωτοβουλία για τη δημιουργία μνημείου στον Αμάραντο, ως ένδειξη ευγνωμοσύνης προς τους ανθρώπους που συνέβαλαν στη διάσωση 82 Εβραίων. Όπως σημείωσε, ο ίδιος επέλεξε να διατηρήσει ζωντανή τη μνήμη των γεγονότων και να μεταφέρει την ιστορία στις επόμενες γενιές.

Στη συνέχεια, η κ. Γιανάι απευθύνθηκε στην οικογένεια Μαχαίρα, επισημαίνοντας ότι ο Ηλίας και η Μαρία ήταν ένα νεαρό ζευγάρι που μόλις ξεκινούσε την κοινή του ζωή, όταν αποφάσισε να προσφέρει καταφύγιο σε ανθρώπους που κινδύνευαν. Όπως τόνισε, δεν επιδίωξαν ποτέ την αναγνώριση για την πράξη τους, αλλά απλώς αρνήθηκαν να γυρίσουν την πλάτη σε όσους είχαν ανάγκη από βοήθεια.

Κλείνοντας την ομιλία της, η πρέσβης του Ισραήλ αναφέρθηκε στους ιστορικούς δεσμούς των δύο χωρών, υπογραμμίζοντας ότι αυτοί δεν περιορίζονται στις σχέσεις μεταξύ κρατών, αλλά στηρίζονται και στους ανθρώπους, στην κοινή ιστορική μνήμη και στις πράξεις αλληλεγγύης.

«Ο εβραϊκός λαός είναι ένας αρχαίος λαός και η μνήμη μας είναι μακρά. Δεν ξεχνάμε ποτέ εκείνους που στάθηκαν στο πλευρό μας όταν ο κόσμος σιωπούσε. Θυμόμαστε το θάρρος των Ελλήνων που έσωσαν Εβραίους, τις ιστορίες ανθρώπων που επέλεξαν την ανθρωπιά όταν ο κόσμος κατέρρεε», ανέφερε, καταλήγοντας: «Θυμόμαστε. Είμαστε ευγνώμονες. Και δεν θα ξεχάσουμε ποτέ».

Η ευγνωμοσύνη των διασωθέντων

Την ευγνωμοσύνη τους προς την οικογένεια Μαχαίρα εξέφρασαν και τα μέλη της οικογένειας Βενουζίου. Ο Βίκτωρ Βενουζίου και η αδελφή του, Λούση Βενουζίου – Στρούμτσα, αναφέρθηκαν στο ιστορικό της διάσωσής τους, με τον πρώτο να μεταφέρει τις προσωπικές του μνήμες και τη δεύτερη να ανακαλεί τις αφηγήσεις των συγγενών της, καθώς γεννήθηκε το 1942 και ήταν ακόμη βρέφος όταν ξεκίνησε η περιπέτεια της οικογένειας.

Στην ιστορία της οικογένειας αναφέρθηκε και η Κλαίρη Βενουζίου, κόρη του Μάρκου, αδελφού του Βίκτωρα και της Λούσης, ο οποίος δεν βρίσκεται πλέον στη ζωή. Η ίδια μίλησε για την ευγνωμοσύνη που αισθάνεται η οικογένεια απέναντι στους κατοίκους του Αμάραντου και ιδιαίτερα στην οικογένεια Μαχαίρα, καθώς η βοήθειά τους επέτρεψε στον πατέρα της και στα αδέλφια του να επιβιώσουν, να δημιουργήσουν τις δικές τους οικογένειες και να αποκτήσουν παιδιά και εγγόνια.

Από την πλευρά του, ο πρόεδρος της Ισραηλιτικής Κοινότητας Θεσσαλονίκης, Δαυίδ Σαλτιέλ, στάθηκε στην προσφορά ανθρώπων που, μέσα στις συνθήκες της Κατοχής, επέλεξαν να βοηθήσουν τους διωκόμενους, θέτοντας σε κίνδυνο ακόμη και τη δική τους ζωή. Όπως ανέφερε, η περίπτωση της οικογένειας Μαχαίρα αναδεικνύει τη στάση απλών ανθρώπων που αντιλήφθηκαν ότι απέναντι στη δίωξη δεν υπήρχε ουδέτερη στάση, αλλά μόνο η επιλογή της βοήθειας και της διάσωσης ανθρώπινων ζωών.

Παράλληλα, έκανε ιδιαίτερη μνεία στη συλλογική προσφορά των κατοίκων του Αμάραντου, ο οποίος κατά τη διάρκεια της Κατοχής αποτέλεσε καταφύγιο για 82 Εβραίους από την Καρδίτσα και άλλες περιοχές. Όπως σημείωσε, η ιστορία των δύο οικογενειών δεν αποτελεί πλέον μόνο προσωπική υπόθεση, αλλά αφορά συνολικά την κοινωνία και τη διατήρηση της ιστορικής μνήμης.

Το χρονικό της διάσωσης της οικογένειας Βενουζίου

Η οικογένεια του Σολομώντα και της Εσθήρ Βενουζίου ζούσε στην Καρδίτσα μαζί με τα τρία παιδιά της. Κατά την πρώτη περίοδο της γερμανικής Κατοχής, από τον Απρίλιο έως τον Ιούνιο του 1941, οι Εβραίοι της πόλης δεν αντιμετώπιζαν διαφορετική μεταχείριση από τον υπόλοιπο χριστιανικό πληθυσμό. Στη συνέχεια, η περιοχή πέρασε υπό ιταλικό έλεγχο, ωστόσο μετά τη συνθηκολόγηση της Ιταλίας με τους Συμμάχους, τον Σεπτέμβριο του 1943, οι γερμανικές δυνάμεις εισήλθαν στην Καρδίτσα και άρχισαν να αναζητούν τους Εβραίους.

Ήδη από το καλοκαίρι του 1943, η οικογένεια Βενουζίου είχε αναζητήσει καταφύγιο στο ορεινό χωριό Φυλακτή. Τον Οκτώβριο του ίδιου έτους, η Εσθήρ και τα παιδιά της επέστρεψαν προσωρινά στην Καρδίτσα, προκειμένου να παραλάβουν απαραίτητα αντικείμενα από το σπίτι τους, ωστόσο παραλίγο να συλληφθούν. Την ίδια ημέρα επέστρεψαν στο χωριό.

Λίγο αργότερα, μετακινήθηκαν στο χωριό Μαστρογιάννη, το οποίο σήμερα ονομάζεται Αμάραντος και βρίσκεται περίπου 27 χιλιόμετρα νότια της Καρδίτσας. Η ορεινή τοποθεσία και η δυσκολία πρόσβασης, λόγω της απουσίας ασφαλτοστρωμένων δρόμων, το καθιστούσαν δυσπρόσιτο. Εκείνη την περίοδο, η περιοχή βρισκόταν υπό τον έλεγχο Ελλήνων ανταρτών, γεγονός που συνέβαλε στη συγκέντρωση αρκετών δεκάδων εβραϊκών οικογενειών από την Καρδίτσα και άλλες πόλεις.

Τα πέντε μέλη της οικογένειας Βενουζίου φιλοξενήθηκαν στο σπίτι του Ηλία και της Μαρίας Μαχαίρα, όπου παρέμειναν από τον Απρίλιο έως τον Οκτώβριο του 1944. Οι οικοδεσπότες, όπως και οι υπόλοιποι κάτοικοι του χωριού, γνώριζαν ότι οι Εβραίοι είχαν καταφύγει εκεί για να γλιτώσουν από τους Γερμανούς. Παρά το γεγονός ότι οι αγρότες του Αμάραντου μετέβαιναν κάθε Τετάρτη στην αγορά της Καρδίτσας, κανείς δεν αποκάλυψε στις γερμανικές αρχές την παρουσία των διωκόμενων οικογενειών.

Ο Ηλίας και η Μαρία Μαχαίρα ήταν τότε νεόνυμφοι, χωρίς παιδιά, και ζούσαν στο σπίτι των γονιών του Ηλία, Λεωνίδα και Αγαπούλας. Γνωρίζοντας τις δυσκολίες που αντιμετώπιζαν οι φιλοξενούμενοί τους, δεν ζήτησαν ποτέ οικονομικό αντάλλαγμα για τη βοήθειά τους. Ο Σολομών Βενουζίου εξασφάλιζε τα προς το ζην μέσω μικροεμπορίου στα χωριά της περιοχής, ενώ, έπειτα από σχετικό αίτημά του, ο Ηλίας Μαχαίρας τού προμηθευόταν διάφορα προϊόντα από την Καρδίτσα, τα οποία στη συνέχεια μεταπωλούσε.

Οι σχέσεις των δύο οικογενειών διατηρήθηκαν και μετά το τέλος της γερμανικής Κατοχής. Ο Βίκτωρ Βενουζίου, το μεγαλύτερο παιδί της οικογένειας, εγκαταστάθηκε στη Θεσσαλονίκη τη δεκαετία του 1960, ενώ για πολλά χρόνια διετέλεσε πρόεδρος της εβραϊκής κοινότητας της Καρδίτσας. Το 2017 ανέλαβε την πρωτοβουλία για την ανέγερση μνημείου στον Αμάραντο, τιμώντας τους κατοίκους που συνέβαλαν στη διάσωση 82 Εβραίων.

Μάλιστα, το 1997 είχε καταγράψει σε βίντεο τη μαρτυρία του για την ιστορία της εβραϊκής κοινότητας της Καρδίτσας και τον αγώνα των μελών της να επιβιώσουν κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.

Στην εκδήλωση παρέστησαν, μεταξύ άλλων, οι υφυπουργοί Κώστας Γκιουλέκας και Νίκος Παπαϊωάννου, οι βουλευτές Α’ Θεσσαλονίκης Δημήτρης Κούβελας και Β’ Θεσσαλονίκης Θεόδωρος Καράογλου, η υφυπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης Άννα Ευθυμίου, καθώς και εκπρόσωποι της Ισραηλιτικής Κοινότητας και συγγενείς των δύο οικογενειών. Την εκδήλωση συντόνισε ο ιστορικός ερευνητής Βασίλης Ριτζαλέος, ο οποίος αναφέρθηκε στο έργο του Ιδρύματος Yad Vashem και στο ιστορικό της διάσωσης.